KALÇA VE UYLUK ÇEVRESİ TRAVMALARI
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Pelvis (Leğen Kemiği) Kırıkları ve Klinik Yaklaşım
Pelvis kırıkları, tüm kırık vakalarının yaklaşık %4’ünü oluşturan ve genellikle yüksek enerjili travmalar sonucu meydana gelen ciddi yaralanmalardır. Bu kırıkların %10’unda mesane ve üretra yaralanması eşlik etmektedir. Pelvis kırıklarının yaklaşık üçte ikisi trafik kazaları nedeniyle oluşurken; yüksekten düşme, göçük altında kalma veya şiddetli adale kontraksiyonlarına bağlı kopma kırıkları da sıkça görülmektedir.
Pelvis Kırıklarında Tanı ve Klinik Belirtiler
Pelvis kırıkları genellikle ağır yaralanmalarla birlikte seyreder ve sıklıkla iç organ yaralanmalarıyla kombine haldedir. Hastada genel durum bozukluğu ve şok tablosu gelişebilir. Tanı sürecinde aşağıdaki klinik bulgular titizlikle incelenmelidir:
- Rektal ve ürogenital kanamalar araştırılmalıdır.
- Karın bölgesinde duyarlılık, şişlik, ekimoz ve asimetri kontrol edilmelidir.
- Kristalar üzerine baskı uygulanarak ağrı kontrolü (kompresyon testi) yapılmalıdır.
- Asetabulum kırıklarında kalça hareketleri şiddetli ağrılıdır.
- Detaylı bir nörovasküler muayene yapılmalı; iki yönlü ve oblik grafiler yetersiz kalırsa bilgisayarlı tomografi (BT) çekilmelidir.
Tedavi Yöntemleri ve Komplikasyonlar
Pelvis kırıkları çoğunlukla konservatif (cerrahi dışı) yöntemlerle tedavi edilir; genellikle 4 haftalık yatak istirahati kaynama için yeterlidir. Ancak ayrışmanın fazla olduğu kopma kırıklarında ve deplase olmuş vakalarda cerrahi müdahale şarttır.
| Tedavi Türü | Uygulama Yöntemi |
|---|---|
| Konservatif | Yatak istirahati, Hamak (Simfizis pupis ayrılmalarında), Kapalı redüksiyon |
| Cerrahi | Açık redüksiyon (Kirschner telleri, plak-vida), Eksternal fiksatör |
Olası Komplikasyonlar: Organ ve vasküler yaralanmalar (aşırı kan kaybı riski), nörolojik hasarlar, tromboemboli, malunion (hatalı kaynama) ve yürüme/postür bozukluklarıdır.
Kalça ve Femur (Uyluk Kemiği) Üst Uç Kırıkları
Kalça kırıkları anatomik olarak üç ana bölgede incelenir: Femur başı ve boynu, trokanterik bölge ve subtrokanterik bölge.
1. Femur Boynu Kırıkları
Tüm kırıkların %1’ini oluşturan bu tip, %80 oranında 60 yaş üzeri kadınlarda görülür. Femur boynu kırıkları, bölgenin az kanlanması ve periost dokusunun eksikliği nedeniyle zor iyileşen kırıklardır. Bu durum avasküler nekroz riskini artırır.
- Sınıflandırma: Kapital, subkapital, transservikal ve sevikotrokanterik olarak ayrılır.
- Tedavi: Her yaş grubu için cerrahidir. Yaşlılarda parsiyel protez, gençlerde ise kompresyon çivileri veya Knowles çivileri ile internal tespit uygulanır.
- Komplikasyonlar: Kaynamama, avasküler nekroz ve dejeneratif artrit.
2. Trokanterik Kırıklar
İki trokanter arasında kalan bölgeyi kapsar. İntertrokanterik kırıklar özellikle 60-80 yaş arası kadınlarda, osteoporotik kemik yapısı nedeniyle sık görülür. Bu bölge çok kanlandığı için kırık sonrası ciddi hematom ve hipovolemik şok riski taşır.
- Klinik: Bacakta kısalık, dış rotasyon ve şiddetli ağrı mevcuttur.
- Tedavi: Hastayı hızla ayağa kaldırmak için cerrahi (kalça kompresyon çivileri, plaklar veya intramedüller çiviler) tercih edilir.
3. Subtrokanterik Kırıklar
Küçük trokanterin 5 cm distaline kadar olan bölgeyi kapsar. Genellikle çok parçalı olan bu kırıklarda, kasların çekme kuvveti nedeniyle ciddi şekil bozuklukları oluşur. Tedavisi temel olarak cerrahidir; trokanterik plaklar veya kilitli intramedüller çiviler kullanılır.
Femur (Uyluk Kemiği) Cisim Kırıkları
Femur, vücudun en uzun ve en sağlam kemiği olmasına rağmen yüksek enerjili travmalarla (trafik kazaları vb.) kırılabilir. Bu kırıklarda proksimal parça öne ve dışa, distal parça ise arkaya ve içe doğru yer değiştirir.
- Çocuklarda Tedavi: Genellikle konservatiftir. Dengeli traksiyon sonrası pelvipedal alçı uygulanır; iyileşme 8-10 hafta sürer.
- Erişkinlerde Tedavi: Altın standart cerrahidir. İntramedüller çivileme (Küntscher) veya plak-vida ile tespit yapılır. Rijit tespitler, hastanın erken dönemde kontrollü ağırlık vermesine ve kallus oluşumunun hızlanmasına olanak tanır.
