İyi huylu prostat büyümesi (benign prostat hiperplazisi-bph)!

Prostat Nedir ve Neden Sorun Oluşturur?

Toplum genelinde prostat hakkında yaygın bir bilgi kirliliği mevcuttur. Gerçekte prostat, her erkekte bulunan; böbrek, karaciğer veya kalp gibi hayati öneme sahip bir organdır ve üreme sisteminin bir parçasıdır. Prostatla ilgili temel sorun, organın kendisinden ziyade içinden geçen idrar yolu ile ilgilidir. Yaşın ilerlemesine bağlı olarak büyüyen prostat dokusu, idrar yolunu sıkıştırarak boşaltım sisteminde ciddi zorluklara yol açar.

Prostat Büyümesi ve İdrar Akış Direnci

Her erkekte yaşla birlikte prostat büyümesi görülse de bu durum her zaman tedavi gerektirmez. Prostatın sadece hacimsel olarak büyümesi bir kriter değildir; asıl sorun, büyümenin idrar akışında bir direnç oluşturmasıdır. Eğer büyüyen doku idrar yolunu sıkıştırıyorsa, hastada zayıf akımlı, düşük debili ve kesik kesik idrar yapma gibi semptomlar başlar. Tedavi kararı alınırken prostatın büyüklüğünden ziyade, idrar akışının ne derece engellendiği baz alınır.

Prostat Büyümesinin Yaygın Belirtileri

İdrar akışının engellenmesi sonucunda hastalar aşağıdaki şikayetlerden birini veya birkaçını yaşayabilir:

• Geceleri sık idrara kalkma ve gün içinde sık idrara gitme ihtiyacı,
• Düşük debili, çatallı veya kesik kesik idrar yapma,
• İdrar yaptıktan sonra rahatlayamama veya içeride idrar kalmış hissi,
• İdrar sonrası damlama ve ıkınarak idrar yapma,
• İdrar yapmaya başlamadan önce bekleme veya idrar geldiğinde erteleyememe.

Bu belirtiler yıllar içinde yavaşça geliştiği için genellikle ağrıya neden olmaz; bu durum, hastaların süreci normalleştirerek doktora başvurmasını geciktirebilir.

Tedavi Edilmeyen Prostatın Riskleri

Prostat büyümesine bağlı oluşan direnç, sadece idrar yapma konforunu bozmaz; aynı zamanda idrar torbası (mesane) ve böbreklerde kalıcı hasarlara yol açabilir. Yüksek basınç nedeniyle oluşan bu hasarlar ağrısız ilerlediği için hastalar genellikle geri dönüşümsüz aşamada doktora başvurmaktadır.

Önemli Not: Mesane fonksiyonları bozulduktan sonra yapılan prostat ameliyatları, direnç ortadan kalksa bile mesane kası idrarı itemeyeceği için beklenen rahatlamayı sağlamayabilir.

Tanı ve Muayene Yöntemleri

Prostat muayenesi temel olarak iki yöntemle gerçekleştirilir:

1. Ultrasonografi: Pelvis (karın alt kısmı) veya makat yoluyla yapılır.
2. Rektal Muayene: Parmakla yapılan bu fiziksel muayene, tanı için kritik öneme sahiptir.

Prostat Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar

Prostat tedavisi medikal (ilaç) ve cerrahi olmak üzere iki ana gruba ayrılmaktadır.

Medikal Tedavi

İlaç tedavileri semptomları hafifletmeye yöneliktir ve sorunu kökten çözmez. Kullanılan ilaçlar prostatı hormonal olarak küçültmeyi veya idrar yolu çapını genişletmeyi hedefler. Ancak ilaçlar bırakıldığında şikayetler tekrar eder ve cerrahi başarının ancak %10-15'i kadar fayda sağlar.

Cerrahi Tedavi Seçenekleri

Cerrahi müdahale, uygun zamanda yapıldığında hastayı sorundan tamamen kurtarır. İster açık ister kapalı yöntem olsun, amaç prostatın iç kısmını boşaltmaktır (portakalın kabuğunu bırakıp içini almak gibi).

• Açık Cerrahi: Çok büyük prostatlarda ve beraberinde mesane taşı olan hastalarda tercih edilir.
• Kapalı Cerrahi (TUR-P): Altın standart olarak kabul edilen bu yöntemde, penis kanalından girilerek prostat dokusu temizlenir.
• Plazmakinetik Tedavi: TUR-P'nin modern bir versiyonu olan bu yöntem, kanama riskini ve komplikasyonları minimuma indirerek günümüzde daha sık tercih edilmektedir.

Kimler Mutlaka Ameliyat Olmalıdır?

Bazı durumlarda cerrahi müdahale kaçınılmazdır. Aşağıdaki belirtilere sahip hastalar mutlaka ameliyat edilmelidir:

1. İdrarını hiç yapamayan ve sonda takılan hastalar,
2. Prostat büyümesine bağlı idrar yolu kanaması geçirenler,
3. Böbrek fonksiyonlarında bozulma başlayanlar.

Orta dereceli semptomlarda ilaç tedavisi denense de, cerrahi gereksinimi olan hastalarda ilaç kullanımı sadece süreci ertelemekte, kesin çözüm sunmamaktadır.