inmemiş testis tanı ve tedavi

İnmemiş Testis Nedir?

İnmemiş testis, erkek çocuklarda doğumdan sonra testislerin torba (skrotum) içerisinde bulunmaması durumudur. Normal gelişim sürecinde testisler, anne karnındayken böbrek hizasında oluşur ve doğuma kadar kasık kanalından geçerek torbaya iner. Zamanında doğan bebeklerde bu süreç %97 oranında başarıyla tamamlanır. Ancak çeşitli nedenlerle bu iniş süreci aksadığında, doğum sonrası skrotumun boş olduğu gözlemlenir. Bu durum genellikle tek taraflı görülmekle birlikte, nadiren her iki testisin de inmediği vakalarla karşılaşılabilir.

İnmemiş Testis İçin Risk Faktörleri

Bazı faktörler, bebeklerde inmemiş testis görülme olasılığını artırmaktadır. Özellikle prematürite (erken doğum) ve düşük doğum ağırlığı en önemli risk faktörleri arasında yer alır. Diğer risk faktörleri şunlardır:

• Bebekte gelişim geriliği,
• Gebelik döneminde annenin sigara ve alkol kullanımı,
• Ailede inmemiş testis öyküsünün bulunması,
• Prune Belly sendromu veya omfalosel gibi karın ön duvarı gelişim hastalıkları.

Erken doğan çocuklarda testislerin başlangıçta torbada olmaması yaygın bir durumdur; iniş süreci doğumdan sonraki aylarda da devam edebileceği için testisler kendiliğinden torbaya yerleşebilir.

Testislerin Bulunabileceği Konumlar ve Ektopik Testis

İnmemiş testis; karın içerisinde, kasık kanalı girişinde, kanalın içinde veya çıkışında kalabilir. Bazı durumlarda ise testis, normal iniş yolunun tamamen dışına sapabilir; bu duruma ektopik testis adı verilir. Ektopik testis şu bölgelerde saptanabilir:

• Penis üst kısmı (pubik bölge),
• Uyluk iç yüzü (femoral bölge),
• Makat ile skrotum arası (perine),
• Karın duvarı veya karşı taraftaki skrotum bölgesi.

Bazı vakalarda ise testis hiç gelişmemiş olabilir. Dolaşım bozuklukları nedeniyle testis küçülüp kaybolabilir (vanishing testis). Bu durum inmemiş testis vakalarının %4’ünde tek taraflı, binde 6’sında ise çift taraflı olarak görülür.

Utangaç (Retraktil) Testis Nedir?

Utangaç testis, muayene sırasında torbaya indirilebilen ancak daha sonra tekrar yukarı kaçan testisleri tanımlar. Aileler genellikle çocuk uyurken veya banyo yaparken testisi torbada görürken, gün içinde yukarıda olduğunu fark ederler. Bu durum, testisi yukarı çeken kreamaster refleksinin aşırı aktif olmasından kaynaklanan fizyolojik bir durumdur. Ancak tıbbi literatürde bu tanıma dair farklı yaklaşımlar da mevcuttur.

Tanı ve Tedavi Yaklaşımı

Doğum sonrası testisi torbasında olmayan çocuklarda ilk adım uzman bir hekim tarafından yapılan fiziksel muayenedir. Testis kasıkta saptanırsa çocuk takibe alınır. Eğer muayenede kasık fıtığı da tespit edilirse, fıtık ameliyatı bekletilmeyeceği için inmemiş testis onarımı ile birlikte cerrahi işlem hemen gerçekleştirilir. Normal şartlarda inmemiş testis ameliyatı 6. aydan itibaren planlanır ve 1 yaşına kadar tamamlanması önerilir.

Ele Gelmeyen Testislerde Laparoskopi

Fiziksel muayenede ele gelmeyen testisler için ilk inceleme ultrason ile yapılır. Ultrasonla da saptanamayan vakalarda kesin tanı yöntemi laparoskopidir. Göbekten girilen 3 mm'lik kamera ile testisin durumu netleştirilir. Laparoskopi sonuçlarına göre izlenecek cerrahi yol şu şekildedir:

İnmemiş Testis Ameliyatı ve İyileşme Süreci

Ameliyat genel anestezi altında, günübirlik bir işlem olarak gerçekleştirilir. Cerrahi sırasında testis; damar ve sperm kanalına zarar verilmeden serbestleştirilir, varsa fıtık kesesi onarılır ve testis skrotumda hazırlanan cebe yerleştirilerek sabitlenir.

Ameliyat Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler:

• Çocuk ameliyattan 2 saat sonra beslenebilir, 4 saat sonra taburcu edilir.
• İlk 1-2 gün ağrı kesici kullanımı yeterlidir.
• Ameliyat bölgesine bir hafta boyunca antibiyotikli krem uygulanmalıdır.
• 2 gün sonra yara kontrolü yapılır, 5. günde banyo izni verilir.
• Kesin sonuçlar için 2-3 ay sonra geç dönem kontrolü yapılır.

Tedavi Edilmeyen İnmemiş Testisin Riskleri

İnmemiş testisin zamanında tedavi edilmemesi, ilerleyen yaşlarda ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. Bu riskler şunlardır:

1. Kısırlık (İnfertilite): Tedavi edilmeyen vakalar kısırlığın en önemli nedenlerinden biridir.
2. Kanser Riski: İnmemiş testislerde testis kanseri gelişme riski normalden yüksektir.
3. Fıtık ve Travma: Kasık fıtığı görülme sıklığı artar; ayrıca testis travmaya ve torsiyon (boğulma/burulma) riskine karşı daha savunmasız hale gelir.

Hormon tedavisi, başarı oranının düşük olması ve olası yan etkileri nedeniyle günümüzde daha nadir tercih edilen bir seçenektir. Ameliyat, uzman ellerde damar ve sperm kanalları korunarak sıfıra yakın riskle gerçekleştirilen en etkili çözümdür.