HIZLI YAŞAM ve “HIZ” PSİKOLOJIMIZI BOZUYOR

İbn-i Haldun’un Mirası: Çocukları Yavaşlatmanın Önemi

Ünlü düşünür İbn-i Haldun, Mukaddime adlı eserinde pedagojik açıdan derin bir mana taşıyan şu tespitte bulunur: “Anne babaların çocuklarına bırakacağı en iyi miras, çocuklarını yavaşlatmak olacaktır.” Günümüz insanının en temel sorunlarından biri olan hızlı yaşama kültürü, bireylerin algılama yetisini ciddi oranda zayıflatmaktadır. Bu hız sarmalı içinde anneler çocuklarını, eşler ise birbirlerini yeterince algılayamamaktadır.

Modern Yaşamın Hız Çıkmazı ve Algı Kaybı

Zamanın su gibi akıp gittiğine dair pek çok sanatsal eser ve halk deyişi mevcuttur. Ancak içinde bulunduğumuz çağ, insanı sürekli bir koşturma ve bir şeylerin üstesinden gelme baskısı altında bırakmaktadır. Bu kısır döngü, yaşamın özünü, ikili ilişkileri ve insani hasletleri görmemize engel olmaktadır.

Saatte 150 km hızla giden bir otomobilde dışarıdaki detayları süzmek veya onlara temas etmek nasıl mümkün değilse, modern yaşamdaki hızımız da benzer bir etki yaratmaktadır. İnsanlık adeta sürekli gaz pedalına basmakta, bu durum ise “şimdiyi” yaşamamıza fırsat vermemektedir. Milan Kundera’nın ifadesiyle, hız bizi uyuşturmakta; bizi her yerde ama aynı zamanda hiçbir yerde kılmaktadır.

Hızın Sağlık ve Psikoloji Üzerindeki Olumsuz Etkileri

Kontrolsüz hızın ve sürekli bir yerlere yetişme çabasının beraberinde getirdiği pek çok modern zaman hastalığı bulunmaktadır. Aşırı zaman baskısı ve stres, bireylerin fiziksel ve ruhsal sağlığını doğrudan tehdit etmektedir.

Doğal Ritmin Dışına Çıkmanın Sonuçları

Doğa, her zaman belli bir ritim ve yavaşlık içinde hareket eder. Mevsimlerin geçişi kademeli ve sindire sindire gerçekleşir. Atalarımızın “Acele işe şeytan karışır” sözü, bu doğal sürece müdahale etmenin risklerini özetlemektedir. Ancak günümüzde bu doğal ritim, pek çok alanda zorlanmaktadır:

• Doğum Süreçleri: Doğal sürecin dışına çıkan sezaryen doğumların yaygınlaşması.
• Gıda Üretimi: 45 günde yetiştirilen tavuklar ve hormonlu sebzeler.
• Eğitim Modelleri: Hızlı okuma kursları ve hızlandırılmış dil eğitimleri.
• Ulaşım: Hızlı trenler ve sürekli bir yerlere yetişme telaşı.

Sonuç: Hayatı Iskalama ve Fren Pedalına Basma İhtiyacı

Özellikle büyük şehirlerdeki sabah curcunası, insanın tabiatın doğal ritminden ne kadar koptuğunun en net göstergesidir. Ayaküstü atıştırmalar ve sürekli bir şeyler karalama telaşı, sağlığımızı bozan temel unsurlardır. İnsan eliyle hızlandırılan bu süreçte, artık bahçelerdeki ve dağlardaki çiçekler bile eski kokusunu kaybetmiş durumdadır.

Geçen zamanın geri gelmeyeceği ve bu dünyaya bir kez gelindiği unutulmamalıdır. Zamanın hızla akıp gittiği bir gerçektir; ancak bu gidişatta fren pedalına basmak ve tempoyu ayarlamak tamamen bireyin kendi elindedir. Yaşamı ıskalamamak için doğanın yavaşlığına ve İbn-i Haldun’un işaret ettiği o kıymetli mirasa geri dönmek hayati önem taşımaktadır.