Hicret Ahlakı ( zaman - mekân )

Hicret Ahlakı: Arayıştan Oluşuma Bir Gönül Köprüsü

İnsan, doğası gereği sabit kalmayan ve içsel bir gaye ile her daim yeni arayışlar peşinde koşan bir varlıktır. Aklın ve kalbin imtizacı, bu arayışların somut buluşlara, buluşların ise yeni oluşumlara dönüşmesini sağlayan temel bir köprü vazifesi görür. Stabiliteye karşı duyulan bu içsel direnç, geleneksel değerlerin muhafazası ve aklın estetiğiyle birleştiğinde, her bir hicret yeni dünyaların keşfine ve farklı kültürlerin zenginleşmesine kapı aralar.

Akli ve kalbi bir ahlakla şekillenen bu anlayışın temel gayesi, evrensel değerleri korumak ve bu değerlerin eksik kalmış yönlerini tamamlamaktır. Asıl amaç, temel insani dokuya aykırı düşmeden, mevcut kültürü uyumlu bir şekilde ihya ve imar etmek üzerine kuruludur.

İhya ve İmar Sürecinde Zamanın Çok Boyutlu Rolü

İhya ve imar boyutunda hicret, mekânsal bir yer değişiminden ziyade zamanın derinliklerinde bir yolculuğu ifade eder. Zamanın notası, geçmişin paha biçilemez birikimini haykırırken; şimdiki zamanın heyecanını ve istikbale dair derin umutları terennüm eder. Hicretin tanımında, mekânın durağanlığına karşı zamanın çok boyutlu yolculuğu yer alır. Bu süreçte akıl ile kalp arasındaki münasebetin farklı bir tezahürü ortaya çıkar.

Zaman Kavramı ve Zaman Algısı Arasındaki Farklar

Hicret ahlakını doğru tasvir edebilmek için zaman kavramı ile zaman algısı arasındaki ayrımı netleştirmek gerekir:

• Zaman: Nesnelerin hareketlerini, mukayeselerini ve iki olay arasında geçen süreyi ölçen temel bileşendir.
• Zaman Algısı: Tamamen farkındalık odaklıdır; değişimin, sürenin ve yeni oluşumların bilincinde olma halidir.

Zaman algısı, dikkat ve hafıza ile doğrudan ilintilidir. Hayati reaksiyonlar için keskin bir zamanlama algısı zaruridir; nitekim psikolojik rahatsızlıkların en temel semptomlarından biri bu algının yitirilmesidir.

Mekânın Ruhu ve Psikolojik Etkileri

Mekân, sadece somut bir yapı değil; tarihin ruhu, kültürün izleri ve inancın derin yaldızıyla bezenmiş bir alandır. Bir medeniyetin mimarisi, o medeniyetin aidiyeti hakkında kritik bilgiler sunar. Bu nedenle mekânı izah ederken realist yaklaşımların yanı sıra sürrealist yaklaşımlar da önem kazanır.

Tebdil-i Mekânda Ferahlık Vardır

Hicret ve hicret ahlakı, tam da mekânın insan ruhu üzerindeki etkisi noktasında tezahür eder. Kadim bir durum tespiti olan "Tebdil-i mekânda ferahlık vardır" sözü, zamanın ruhunun mekânın ferahlığıyla nasıl buluştuğunu özetler. Hicret ahlakı, bu ferahlığı ararken evrensel değerleri ihya etme sorumluluğunu taşır.

Kaynakça:

• Joedicke, J., Bir Mimari Mekan Kuramına Giriş ve Aynı Zamanda Mimarinin Durumunun Saptanması İçin Deneme, Bauen-t-Wohnen 1968/9, çev.: Doç. Attila Arpat, İTÜ Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Matbaası.
• Bengi Semerci, Zaman Nedir?