GEBELİK VE EMZİRME DÖNEMİNDE COVİD-19 AŞILARI UYGULANABİLİR Mİ?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Gebelikte ve Emzirme Sürecinde COVID-19 Aşılama Çalışmaları
2019 yılı itibarıyla küresel ölçekte etkili olan pandemi süreci, beraberinde pek çok zorluğu, toplumsal mücadeleyi ve bireysel fedakarlıkları getirmiştir. Bu zorlu dönemde dünya genelinde en çok beklenen gelişme, kuşkusuz aşı müjdesi olmuştur. Günümüzde ülkemizde meslek gruplarının ardından yaşa dayalı aşılanma süreci de hızla devam etmektedir. Bu kapsamda, anne adaylarının ve emziren annelerin aşı programına dahil olup olamayacağı konusu, sürecin en çok merak edilen ve sorgulanan başlıklarından biri haline gelmiştir.
Koronavirüsün Gebeler Üzerindeki Etkileri ve Risk Faktörleri
Hayvan kaynaklı bir virüs olan SARS-CoV-2, insandan insana damlacık enfeksiyonu, temas ve belirli koşullarda havada asılı kalan partiküller aracılığıyla bulaşmaktadır. Enfekte olan gebelerin büyük bir bölümünün hastalığı hafif veya orta şiddette, soğuk algınlığı benzeri semptomlarla atlatması beklenmektedir. Ancak gebelik döneminde yaşanan azalmış akciğer kapasitesi, artan oksijen tüketimi ve bağışıklık sistemindeki fizyolojik değişimler, gebeleri komplikasyonlar açısından yüksek risk grubuna dahil etmektedir.
Güncel bilimsel veriler ışığında COVID-19’un gebelerde şu riskleri artırdığına dair bir kanıt bulunmamaktadır:
- Düşük riski
- Teratojenite (fetüste yapısal bozukluk) riski
COVID-19 Aşılarının Klinik Verileri ve Güvenlilik Analizi
COVID-19 aşılarının enfeksiyonu tamamen önleme veya bulaşmayı sınırlama kapasitesi üzerindeki çalışmalar sürerken, ilk veriler aşıların hastalığın şiddetini ve süresini azalttığını kanıtlamıştır. 19 Şubat 2021 tarihi itibarıyla, 275'i tamamlanmış gebelik olmak üzere toplam 1.815 gebe kadının sonuçları literatürde paylaşılmıştır. Özellikle mRNA COVID-19 (Moderna ve Pfizer BioNTech) aşılarının uygulandığı gebeliklerde, aşağıda yer alan komplikasyonlar yönünden beklenmedik bir olumsuzluk gözlemlenmemiştir:
| Gözlemlenen Parametreler | Durum |
|---|---|
| Gestasyonel DM ve Preeklampsi | Beklenmedik bir artış yok |
| IUGR (Gelişme Geriliği) | Beklenmedik bir artış yok |
| Düşük ve Ölü Doğum Oranları | Beklenmedik bir artış yok |
| Erken Doğum ve Yenidoğan Ölümleri | Beklenmedik bir artış yok |
Sağlık Otoritelerinin Gebelikte Aşı Uygulamasına Yaklaşımı
Dünya genelinde kabul görmüş pek çok sağlık otoritesi, özellikle yüksek risk grubundaki gebelerin aşıya erişimini desteklemektedir. Bu kurumlar arasında şunlar yer almaktadır:
- Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Koleji (ACOG)
- Birleşik Krallık Kadın Hastalıkları ve Doğum Koleji (RCOG)
- Avrupa Kadın Hastalıkları ve Doğum Board ve Koleji (EBCOG)
- Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda Sağlık Otoriteleri
- T.C. Sağlık Bakanlığı
Türkiye’deki Uygulama Esasları ve Uzman Tavsiyeleri
T.C. Sağlık Bakanlığı, inaktif Pandemik COVID-19 aşısının (CoronaVac) gebelikte uygulanmasına dair henüz yeterli veri bulunmadığını belirtmektedir. Ancak bakanlık, hastalığı ağır geçirme riski yüksek olan gebelere bu aşının uygulanabileceğini bildirmektedir. TMFTP Derneği ise yüksek risk taşıyan (sağlık çalışanları, öğretmenler, AVM ve restoran personeli vb.) gebelerin kendi istekleri doğrultusunda aşılanabileceğini vurgulamaktadır.
Aşı uygulamasına dair öne çıkan tavsiyeler şunlardır:
- Sırası gelen gebelere mRNA (Pfizer-BioNTech) veya inaktif virüs aşıları (Sinovac) uygulanabilir.
- Aşının mümkünse gebeliğin ilk üç ayında uygulanmaması tercih edilmektedir.
- Emzirme döneminde, hastalığı ağır geçirme riski yüksek olan kadınlara kendi istekleri halinde aşı uygulaması yapılabilir.
