FRONTAL DEĞERLENDIRME BATARYASININ (FDB) TÜRK TOPLUMUNDA GEÇERLILIK VE GÜVENILIRLIĞI
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Frontal Değerlendirme Bataryası (FDB) Nedir?
Frontal Değerlendirme Bataryası (FDB), frontal lob fonksiyonlarının klinik ortamda hızlı ve etkili bir şekilde değerlendirilmesi amacıyla kullanılan nöropsikolojik bir testtir. Toplamda 0 ile 18 puan arasında bir skor skalasına sahip olan bu batarya, altı farklı bilişsel alt boyutu ölçmektedir. Testten elde edilen yüksek puanlar, bireyin frontal lob performansının daha gelişmiş olduğunu simgeler.
FDB kapsamında değerlendirilen altı temel alan şu şekildedir:
- Benzerlikler: Konseptualizasyon yeteneği.
- Kelime Akıcılığı: Mental fleksibilite (zihinsel esneklik).
- Motor Seriler: Programlama becerisi.
- Çelişen Yönergeler: İnterferansa (karışıklığa) duyarlılık.
- Yap-Yapma: İnhibitör (durdurucu) kontrol.
- Yakalama Davranışı: Çevresel otonomi.
Araştırmanın Amacı ve Metodolojisi
Bu çalışmanın temel amacı, FDB Türkçe versiyonunun psikometrik özelliklerini belirlemek, geçerlilik ve güvenilirliğini bilimsel verilerle ortaya koymaktır. Araştırma kapsamında, 94 nöropsikiyatrik tanı almış hasta ile 92 sağlıklı kontrol grubundan oluşan toplam 186 kişi değerlendirilmiştir.
Çalışma sürecinde, orijinal İngilizce metin çeviri ve geri çeviri yöntemiyle Türkçeleştirilmiştir. Katılımcılara FDB’nin yanı sıra Standardize Mini Mental Test (SMMT), Stroop testi ve sosyodemografik anketler uygulanmıştır. Verilerin analizinde hakemler arası tutarlılık, iç tutarlılık, test-tekrar test güvenilirliği ve faktör analizi gibi kapsamlı istatistiksel yöntemler (T-test, ANOVA, korelasyon) kullanılmıştır.
FDB Türkçe Versiyonu Araştırma Bulguları
Yapılan analizler sonucunda, FDB’nin tüm çalışma grubundaki iç tutarlılık katsayısı (α) 0,73 olarak anlamlı bulunmuştur. Ancak, testin altıncı bölümü olan çevresel otonomi maddesinin, önceki uluslararası çalışmalarda olduğu gibi bazı uygulama sorunları içerdiği gözlemlenmiştir.
Araştırmadan elde edilen diğer önemli bulgular aşağıda tablolaştırılmıştır:
| Değişken | Bulguların Özeti |
|---|---|
| Eğitim Düzeyi | Düşük eğitimli gruplarda FDB skorları anlamlı derecede düşük çıkmıştır (p<0.001). |
| Cinsiyet Faktörü | Mental esneklik ve inhibitör kontrol gibi alanlarda erkeklerin skorları kadınlardan yüksektir. |
| SMMT Korelasyonu | FDB ile SMMT arasında güçlü bir pozitif ilişki saptanmıştır (0.765, p<0.000). |
| Stroop Testi | FDB skorları ile Stroop testi arasında anlamlı korelasyonlar (r = -0.252 ile -0.650 arası) bulunmuştur. |
Sonuç: Klinik Geçerlilik ve Güvenilirlik
Araştırma sonuçları, Frontal Değerlendirme Bataryası'nın (FDB) Türk toplumu için geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu kanıtlamıştır. Testin özellikle Alzheimer, Parkinson ve Şizofreni gibi nöropsikiyatrik hastalıkların tanılama ve takip süreçlerinde güvenle kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.
Bununla birlikte, testin 6. maddesi olan çevresel otonomi (yakalama davranışı) bölümünün hem sağlıklı hem de hasta gruplarında beklenen performansı sergilemediği not edilmiştir. Bu istisna dışında FDB, frontal lob fonksiyonlarını ölçmede pratik ve güçlü bir klinik araç olma özelliğini korumaktadır.
