FEBRİL KONVULSİYON
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Febril Konvulsiyon Nedir? Tanımı ve Yaş Aralığı
Febril konvulsiyon, altı ay ile beş yaş arası çocuklarda, merkezi sinir sistemi enfeksiyonu veya belirlenmiş başka bir neden olmaksızın, ateş yükselmesi sırasında ortaya çıkan nöbetlerdir. Her ne kadar vakaların büyük çoğunluğu bu yaş grubunda yoğunlaşsa da, nadir durumlarda daha küçük bebeklerde veya daha büyük çocuklarda da görülebilmektedir. Bu durum, çocukluk döneminde en sık karşılaşılan konvulsiyon türü olarak bilinmektedir.
Görülme Sıklığı ve Genetik Faktörler
Toplumun genelinde febril nöbet görülme oranı %1 ile %5 arasındadır. Genetik yatkınlık bu tabloda önemli bir rol oynar; ateşli havale geçiren çocukların ailelerinde nöbet öyküsü bulunma oranı %30 seviyelerine kadar çıkmaktadır. Eğer ailenin bir çocuğunda bu durum gözlenmişse, ikinci çocukta ortaya çıkma olasılığı %10-20 aralığında bildirilmektedir.
Ateşli Havaleyi Tetikleyen Nedenler
Klinik olarak ateş, rektal ölçüme göre 38 derecenin üzeri olarak kabul edilir. Nöbetler genellikle enfeksiyonun erken safhasında, ateşin hızla yükselme eğiliminde olduğu dönemde gerçekleşir. Bazı durumlarda aileler ateşin yükseldiğini fark edemeyebilir ve bu durum ancak hastaneye başvurulduğunda yapılan ölçümlerle saptanabilir.
Febril konvulsiyonun başlıca nedenleri şunlardır:
- Viral enfeksiyonlar (En sık görülen etkendir)
- Orta kulak iltihabı (Otitis media)
- Üst solunum yolu enfeksiyonları
- Rosela infantum ve akut gastroenteritler (ishal)
- Aşılar ve Şigella enfeksiyonları (konvulsiyon eşiğini düşürebilir)
Febril Konvulsiyon Tipleri ve Özellikleri
Nöbetler genellikle jeneralize (yaygın) karakterdedir; ancak tonik (kasılma), klonik (titreme), atonik (yığılma) veya nadiren myoklonik (sıçrama) tipte olabilir. Nöbet sonrasında çocukta derin bir uyku halini andıran postiktal dönem görülebilir. Klinik özelliklerine göre febril nöbetler iki ana gruba ayrılır:
| Özellik | Basit Tip Febril Konvulsiyon | Komplike Tip Febril Konvulsiyon |
|---|---|---|
| Nöbet Yapısı | Jeneralize (Yaygın) | Fokal (Bölgesel) |
| Süre | 15 dakikadan kısa | 15 dakikadan uzun |
| Tekrarlama | 24 saat içinde tekrarlamaz | 24 saat içinde tekrarlar |
| Nörolojik Bulgu | Nöbet sonrası bulgu yoktur | Todd paralizisi gibi bulgular olabilir |
Not: Tek bir uzun nöbetin veya bilincin açılmadığı peş peşe nöbetlerin 30 dakikayı aşması durumu Febril Status olarak tanımlanır.
Tanı ve Laboratuvar Tetkikleri
Hastanın öyküsü ve fizik muayene bulgularına göre doktor tarafından belirli tetkikler istenebilir. Basit febril konvulsiyon vakalarında, enfeksiyon kaynağını araştırmak dışında genellikle ek bir tetkik önerilmez. Ancak komplike vakalarda süreç genişletilebilir. İstenebilecek başlıca tetkikler şunlardır:
- Tam kan sayımı ve hemokültür
- Rutin biyokimya tetkikleri
- Lomber ponksiyon (Menenjit veya ensefalit şüphesinde)
- EEG ve Kranial görüntüleme
EEG çekimi rutin bir uygulama değildir ve nöbetin tekrarı hakkında bilgi vermez. Ayırıcı tanı için gerekliyse genellikle nöbetten 20 gün sonra yapılması önerilir. Erken çekilen EEG'lerde geçici bozukluklar görülebileceği unutulmamalıdır.
Prognoz ve Tekrarlama Riski
Febril konvulsiyon geçiren çocukların büyük çoğunluğunda uzun dönemli sonuçlar (prognoz) oldukça iyidir. Bu nöbetler çocuğun zekasını, okul başarısını veya hareket kabiliyetini olumsuz etkilemez. Sadece febril status geçiren hastalarda %5 oranında hasar riski bildirilmiştir.
İlk nöbetten sonra tekrarlama riski ortalama %30-40 iken, üçüncü nöbetten sonra bu oran %90'a çıkar. Tekrarlama riskini artıran faktörler şunlardır:
- İlk nöbetin 12 aydan önce geçirilmesi
- İki nöbet arasında 2 aydan kısa süre olması
- Düşük ateşte nöbet geçirilmesi
- İlk nöbetin komplike tipte olması
- Ailede febril konvulsiyon veya epilepsi (sara) öyküsü
- Ateşin başlaması ile nöbet arasındaki sürenin kısa olması
Tedavi ve İlk Yardım Müdahalesi
Ateşli Çocuğa Yaklaşım
Çocuğun ateşi yükseldiğinde sakin kalınmalı ve şu adımlar izlenmelidir:
- Ateş ölçülmeli ve çocuk ince giydirilmelidir.
- Ilık banyo yaptırılmalıdır. (Soğuk su kullanımı periferik kollapsa ve santral ateşin daha fazla yükselmesine neden olabileceği için tehlikelidir).
- Ateş düşürücü verilmeli ve takip eden doktor ile iletişime geçilmelidir.
Nöbet Sırasında Evde Yapılması Gerekenler
- Çocuk sol yanına çevrilerek rahat nefes alması sağlanmalıdır.
- Ağzını açmak için zorlanmamalıdır.
- Nöbet 5 dakikadan uzun sürerse, doktorun daha önce belirlediği dozda rektal diazepam uygulanmalıdır.
- Nöbet 10 dakikadan uzun sürüyorsa veya diazepam uygulanmışsa en yakın sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Uzun Süreli Tedavi
Genellikle basit febril konvulsiyonlarda önleyici (profilaktik) tedavi gerekmez. Uzun süreli ilaç tedavisi sadece yüksek risk taşıyan gruplara uygulanır. Bu durumda tercih edilen ilaçlar genellikle fenobarbital veya valporik asit olup, her iki ilaç da nöbet tekrarını önlemede benzer etkinliğe sahiptir.
