Ergenlik Ve Karşıt olma-Karşı gelme bozukluğu
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Ergenlik Döneminde Karşıt Olma Karşı Gelme Bozukluğu ve Risk Faktörleri
Ergenlik döneminde görülen Karşıt Olma Karşı Gelme Bozukluğu (KOKGB), bireyin hem sosyal uyumunu hem de fiziksel sağlığını ciddi şekilde tehdit eden psikolojik bir durumdur. Bu bozukluğa sahip ergenlerde, fiziksel olarak kendine zarar verme oranı, sağlıklı gelişim gösteren akranlarına kıyasla çok daha yüksektir. Araştırmalar, bu tanıyı alan her üç ergenden birinin kendine zarar verme davranışı sergilediğini ortaya koymaktadır.
Kendine Zarar Verme Davranışı ve İntihar Riski
KOKGB tanısı konulmuş ergenlerde agresif davranışlar ve bu davranışların intihar teşebbüsüne dönüşme riski oldukça yüksektir. Kendine fiziksel zarar veren ergenlerin, bu eylemlerinin ardından intihar girişiminde bulunma oranları dikkat çekici düzeydedir. Özellikle vücudunu kesme veya yakma gibi eylemler, genellikle muhtemel bir intihar teşebbüsünün öncü sinyalleri olarak kabul edilmektedir.
13 ile 18 yaş aralığındaki ergenlerin geçmiş öyküleri incelendiğinde, büyük bir kısmında kendine zarar verme davranışının farklı formlarına rastlanır. Bu davranışlar, görülme sıklığına göre şu şekilde sıralanmaktadır:
- Kolları ve bedeni kesme
- Beden üzerinde (kol ve bacaklarda) sigara söndürme veya yakma
- Vücudu tırmalama
- Kaş ve saç yolma
- Kemiklerini kırma (nadir rastlanan bir form)
Uzun Vadeli Psikolojik Etkiler ve Komorbidite
Karşıt olma bozukluğu yaşayan ergenlerin bir kısmında alkol ve uyuşturucu kötüye kullanımı gözlemlenmektedir. Bu durum, ilerleyen yaşlarda daha komplike psikolojik sorunların habercisi olabilir. Uzmanlar, bu tip vakaların yetişkinlik döneminde Antisosyal Kişilik Bozukluğu veya Borderline Kişilik Bozukluğu gibi tanılara evrilme riskine dikkat çekmektedir.
| Risk Faktörü | Ergen Üzerindeki Etkisi |
|---|---|
| Duygulanımsal Kontrol | Oldukça düşük ve yetersizdir. |
| Öfke Yönetimi | Kontrol sağlanamaz, tepkiler abartılıdır. |
| Heyecansal Tepkiler | Kontrolsüz ve yoğun yaşanır. |
| İntihar Eğilimi | Her zaman depresyonla ilişkili olmayabilir. |
Aile Yapısı ve Ebeveyn Faktörünün Rolü
Feldman ve Wilson (1997) tarafından yapılan çalışmalar, intihar teşebbüsü ile karşıt olma bozukluğu arasında doğrudan bir bağlantı olduğunu kanıtlamıştır. Bu ergenlerin aile yapıları incelendiğinde, anne ve babanın ayrı olması veya boşanmış olması önemli bir risk faktörü olarak öne çıkar. Genellikle bu tür davranışlar sergileyen ergenlerin tek ebeveynli ailelerde yetiştiği görülmektedir.
Ebeveynlerin psikiyatrik geçmişi, alkol veya madde kullanımı da sürecin gelişiminde etkilidir. Özellikle çocukluk döneminde anne ile kurulan ilişkideki ciddi sorunlar, ergenlikteki tabloyu ağırlaştırmaktadır. Birçok vakada, annelerin çocuklarının kendine zarar verme eylemlerinden ancak uzun zaman geçtikten sonra haberdar oldukları tespit edilmiştir.
Çocukluk Travmaları ve İstismarın Etkisi
Karşıt olma bozukluğu ile fiziksel, ruhsal veya cinsel taciz arasında güçlü bir korelasyon bulunmaktadır. Taciz kavramı genellikle sadece cinsel boyutuyla ele alınsa da çocukluk döneminde maruz kalınan aşağılanma, küçük görülme ve dayak gibi unsurlar da aynı derecede yaralayıcıdır. Bu olumsuz deneyimler, karşıt gelme yapısının gelişmesinde en az cinsel istismar kadar belirleyici bir rol oynamaktadır.
Sonuç olarak, kendine zarar verme davranışı ve karşı gelme bozukluğu olan ergenlerin durumu asla hafife alınmamalıdır. Bu eylemler; "ergenlik bunalımı", "özenti", "model alma" veya "kötü arkadaş çevresi" gibi basit gerekçelerle geçiştirilmemeli, profesyonel bir yaklaşımla ele alınmalıdır.
