ERGENLİK ÇAĞI SEBEBİ BİLİNMEYEN SKOLYOZ
- Adölesan İdiyopatik Skolyoz, 10-18 yaş aralığında görülen, nedeni tam bilinmeyen ancak genetik temelli olduğu düşünülen en yaygın omurga eğriliği türüdür.
- Hastalık genellikle ağrısız seyreder ve teşhis; omuz asimetrisi, gövde kayması veya öne eğilme sırasında fark edilen kamburluk gibi fiziksel bulgularla konur.
- Tedavi süreci eğriliğin derecesine göre belirlenir; 25 derece altı takip edilirken, 25-40 derece arası korse tedavisi, 45 derece üzeri ise cerrahi müdahale gerektirir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Adölesan İdiyopatik Skolyoz Nedir?
Skolyoz, omurganın karşıdan bakıldığında olması gereken orta hat aksından saparak yana doğru yer değiştirmesi olarak tanımlanır. Adölesan İdiyopatik Skolyoz ise 10 ile 18 yaşları arasında görülen ve günümüz tıbbi verilerine göre nedeni henüz tam olarak bilinmeyen skolyoz türüdür. Bu durum, tüm skolyoz tipleri arasında en sık rastlanılanı olup özellikle kız çocuklarında daha yaygın görülmektedir.
Skolyozun Nedenleri ve Genetik Bağlantısı
Skolyozun ortaya çıkış nedenlerine dair hormonal bozukluklar, asimetrik büyüme ve kas imbalansı gibi çeşitli teoriler bulunmaktadır. Hastaların yaklaşık %30’unda aile öyküsü saptanması, hastalığın genetik bir temeli olabileceğini güçlü bir şekilde düşündürmektedir. Ergenlik çağı skolyozu dışında; doğuştan gelen gelişim bozuklukları, sinir ve kas hastalıkları ya da yaşlanmaya bağlı kireçlenmeler de skolyoz oluşumuna sebebiyet verebilir.
Belirtiler ve Şikayetler
Ergenlik çağı skolyozu olan hastalarda genellikle ağrı, güç kaybı veya his kaybı gibi belirgin şikayetler oluşmaz. Eğriliğe bağlı olarak nefes darlığı gibi iç organ basısı semptomları da beklenmez. Bazı vakalarda nadiren alt bel bölgesinde ağrı görülebilir. Ancak bir hastada ağrı ve nörolojik bulgular ön plandaysa, altta yatan olası bir omurilik problemini araştırmak amacıyla MR (Emar) gibi ileri tetkiklerin yapılması zorunludur.
Fiziksel Muayene Bulguları ve Vücut Asimetrisi
Hastalık genellikle ağrısız seyrettiği için ilk teşhis, hastanın veya yakınlarının fark ettiği asimetrik görünüm ile konur. Muayene sırasında en sık karşılaşılan bulgular şunlardır:
- Omuz asimetrisi: Bir omuzun diğerine göre daha yukarıda olması.
- Gövde kayması: Başın tam orta hatta değil, gövdenin leğen kemiği üzerinde yana doğru kaymış görünmesi.
- Leğen kemiği eşitsizliği: Bir tarafın daha yüksekte durması ve bacak boyu farkı illüzyonu yaratması.
- Kamburluk (Rib Hump): Omurganın kendi etrafında dönmesi nedeniyle öne eğilme sırasında belirginleşen çıkıntı.
- Kol-gövde mesafesi: Kollar yanlara sarkıtıldığında bir taraftaki boşluğun daha fazla olması.
Tanı ve Radyolojik İnceleme Süreci
Skolyozun kesin tanısı ve takibi için direkt röntgen grafileri kritik öneme sahiptir. Standart incelemede, tüm omurganın ayakta, arkadan ve yandan çekilen filmleri değerlendirilir. Bu filmler üzerinden yapılan ölçümlerde 10 derecenin altındaki eğrilikler skolyoz değil, duruş asimetrisi olarak kabul edilir.
| İnceleme Türü | Amaç |
|---|---|
| Ayakta Rönten | Eğriliğin derecesini (Cobb açısı) ve tipini belirlemek |
| Eğilme Filmleri | Eğriliğin ne kadar esnek olduğunu anlamak |
| Traksiyon Filmleri | Cerrahi planlama öncesi omurganın düzeltilebilirliğini ölçmek |
| MR (Emar) | Nörolojik bulgu varlığında omuriliği incelemek |
Tedavi Yöntemleri ve Planlama
Tedavi planı; hastanın yaşına, eğriliğin derecesine ve ilerleme riskine göre kişiye özel olarak belirlenir. Kemik büyümesi devam eden ve adet görme dönemindeki kız çocuklarında ilerleme riski daha yüksektir. Bilimsel olarak etkinliği kanıtlanmış üç temel yaklaşım mevcuttur:
- Gözlem ve Takip: 25 derecenin altındaki eğriliklerde doktor kontrolünde izlem yapılır.
- Korse Tedavisi: 25 ile 40 derece arasındaki, büyümesi süren hastalarda uygulanır. Günde 20-22 saat kullanım gerektiren korsenin amacı, eğriliği tamamen yok etmek değil, ilerlemesini durdurmaktır.
- Cerrahi Tedavi: Genellikle 45 derece üzerindeki eğriliklerde tercih edilir. Metalik vida ve çubuklar kullanılarak omurga dengelenir.
Cerrahi operasyonun temel amacı, eğriliği sıfırlamaktan ziyade omuz ve gövde dengesinin sağlandığı estetik ve fonksiyonel bir omurga elde etmektir. Ameliyat sonrası hastalar genellikle 3-6 gün hastanede kalır ve yaklaşık bir ay sonra okul hayatına dönebilirler. Unutulmamalıdır ki; skolyoz tedavisinde en doğru karar, deneyimli bir omurga cerrahı tarafından verilmelidir.
