Endometriozis

Endometriozis Nedir?

Endometriozis, üreme çağındaki kadınlarda görülen ve rahmin iç tabakasını oluşturan endometrium dokusunun rahim dışında bulunması durumudur. Bu hastalık genellikle yumurtalıklar, yumurtalık kanalları (tüpler) ve rahmin dış yüzeyinde ortaya çıkar. Erken yaşta çocuk sahibi olan kadınlarda daha nadir görülen bu durum; dismenore (ağrılı adet), disparonia (ağrılı cinsel ilişki) ve infertilite (kısırlık) gibi ciddi sorunlara yol açabilmektedir.

Endometriozis Ne Sıklıkla Görülür?

Endometriozis, toplumdaki sağlıklı kadınların yaklaşık %5'inde görülürken, çocuk sahibi olamayan kadınlarda bu oran %30-40 seviyelerine kadar çıkmaktadır. Hastalık en çok 30 ile 40 yaş aralığındaki kadınları etkilemektedir. İstatistiksel verilere göre bu hastalık, tüm infertilite (bebek sahibi olamama) vakalarının %20'sinden doğrudan sorumludur.

Endometriozis Neden Olur?

Adet kanaması sırasında kan ve hücreler, rahimden tüpler aracılığıyla karın boşluğuna kaçabilir. Karın boşluğundaki organlara yapışan bu endometrial hücreler, hormonal değişikliklere yanıt vererek adet döneminde kanama yapar. Bu süreç şu sonuçları doğurur:

• İltihap oluşumu ve nebde dokusu gelişimi,
• Üreme organlarında ciddi yapışıklıklar,
• Hastalığın evrelendirilmesi için laparoskopi gereksinimi.

Endometriozis Kısırlığa (İnfertilite) Nasıl Yol Açar?

Hastalık, tüpler, yumurtalıklar ve bağırsakların birbirine yapışmasına neden olarak vücudun normal anatomik yapısını bozar. Bu anatomik bozulma, yumurtanın tüplerden geçişini zorlaştırır. Ayrıca, endometrial dokular döllenmeyi ve döllenen yumurtanın gelişimini engelleyen çeşitli faktörler salgılayarak gebeliği zorlaştırır.

Endometriozis Belirtileri Nelerdir?

Endometriozis hastalarının üçte birinde görülen tek bulgu infertilite (bebek sahibi olamama) durumudur. Ancak birçok kadın şu şikayetlerle uzmana başvurur:

• Dismenore: Şiddetli ve ağrılı adet dönemleri.
• Anormal Kanama: Adet düzeni dışındaki kanamalar.
• Disparonia: Ağrılı cinsel ilişki.

Önemli bir not olarak; yakınmaların şiddeti ile hastalığın evresi arasında doğrudan bir ilişki yoktur. Ağır vakalarda hiçbir belirti görülmeyebilirken, hafif vakalarda çok şiddetli ağrılar yaşanabilir.

Tanı ve Tedavi Yöntemleri

Endometriozis hastalığının kesin tanısı laparoskopik inceleme ile konulmaktadır. Tedavi süreci, hastanın çocuk sahibi olma isteğine ve semptomların şiddetine göre planlanır.

Cerrahi ve Hormonal Tedavi

Laparoskopi sırasında tespit edilen odaklar cerrahi olarak temizlenir. Çocuk sahibi olmak istemeyen ve şiddetli ağrısı olan hastalarda rahim ve yumurtalıkların çıkarılması bir seçenek olabilir. Çocuk sahibi olmak isteyenlerde ise odakların yakılması (elektrokoter veya lazer) ve yapışıklıkların giderilmesi hedeflenir.

Hormonal Tedavinin Detayları

Genellikle 3 ila 6 ay süren hormonal tedavide amaç, hastada geçici bir gebelik veya menopoz tablosu oluşturmaktır. Bu sayede adet kanaması durdurulur ve endometriozis odaklarının sessiz kalarak iyileşmesi sağlanır.

Yan Etkiler ve Tekrarlama Riski

Hormonal tedavi sırasında östrojen azalmasına bağlı olarak; ateş basması, vajinal kuruluk ve kemik erimesi gibi yan etkiler görülebilir. Ayrıca, endometriozis tedavi edildikten sonra hastaların %30 ila %40'ında hastalık tekrar edebilir. Bu durumda hastaların bir kısmında yeniden cerrahi müdahale gerekebilmektedir.