DİZ KİREÇLENMESİNDE PRP, HYALURİNAT, KORTİZON; NE ZAMAN, HANGİ TEDAVİ ?

Diz Kireçlenmesi Nedir ve Neden Oluşur?

Yaşlanan nüfusla birlikte modern tıbbın en sık karşılaştığı hastalıklardan biri olan artroz, yani kireçlenme, vücuttaki hemen hemen tüm eklemleri etkileyebilen kronik bir sorundur. Bu rahatsızlığın en fazla görüldüğü bölgelerin başında diz ve omurga gelmektedir. Özellikle diz eklemi, vücut yükünü taşıması ve kiloyla doğrudan ilişkili olması nedeniyle tekrarlayan mikro travmalara maruz kalarak kireçlenmenin en yıkıcı etkilerini hissetmektedir.

Kadınlarda özellikle menopoz dönemiyle birlikte östrojen hormonunun koruyucu etkisinin azalması, diz kireçlenmesi riskini artırmaktadır. Genel olarak diz kireçlenmesi risk faktörleri şu şekilde sıralanabilir:

• İlerleyen yaş
• Kadın cinsiyet
• Fazla kilo (obezite)
• Diz ekleminin aşırı ve hor kullanımı

Diz Kireçlenmesi Tedavisinde Kullanılan Yöntemler

Diz kireçlenmesinin yönetiminde modern tıpta birçok farklı yaklaşım mevcuttur. Fizik tedavi, diz içi enjeksiyonlar, besin takviyeleri ve antiromatizmal ağrı kesiciler bu süreçte sıkça tercih edilir. Cerrahi müdahale ise genellikle diğer yöntemlerden sonuç alınamadığında gündeme gelir. Öte yandan, bilimsel dayanağı olmayan hacamat ve çörek otu gibi paramedikal yöntemler, hastalar tarafından son bir ümit olarak görülse de tıbbi tedavi protokollerinin yerini tutmamaktadır.

Tedavinin başarısı için üç temel kural vazgeçilmezdir. Bunlar; hastanın dizlerini koruması, kilo kontrolü ve düzenli egzersiz yapmasıdır. Maalesef tedavi sürecinde en çok ihmal edilen ancak iyileşme için en kritik olan unsurlar bunlardır.

Diz İçi Enjeksiyon Tedavileri ve Farklılıkları

Son yıllarda diz kireçlenmesi tedavisinde enjeksiyonlar popülerlik kazanmıştır. Her enjeksiyonun etki mekanizması farklı olduğundan, doğru hastada doğru zamanda uygulanması başarının anahtarıdır.

1. Kortizon Enjeksiyonu

Kortizon, oldukça güçlü bir antiromatizmal ilaçtır. Erken dönem kireçlenmelerde tercih edilmez; daha çok orta ve ileri evre vakalarda kullanılır. Özellikle dizde sıvı birikmesi (bursit veya efüzyon) mevcutsa ve ağrı şiddetliyse kortizon etkili bir çözümdür. Ultrason yardımıyla eklemdeki sıvının boşaltılarak yapılması başarı oranını artırır. Kortizon, 4 ay ile 1 yıl arasında iyilik hali sağlayabilir ve PRP tedavisine hazırlık amacıyla ağrıyı baskılamak için önceden uygulanabilir.

2. Na-Hyaluronat (Horoz İbiği) Enjeksiyonu

Halk arasında horoz ibiği olarak bilinen bu madde, tek doz veya üç doz şeklinde uygulanabilir. Genellikle dizde sıvı fazlalığı olmayan erken evre vakalarda tercih edilir. Temel görevi, diz kıkırdaklarının üzerini kaplayarak sürtünmeyi ve dolayısıyla yıpranmayı azaltmaktır. İleri derece kireçlenmelerde etkinliği düşüktür.

3. PRP (Platelet Rich Plasma) Tedavisi

PRP tedavisi, doğrudan diz kıkırdaklarını iyileştirmeyi hedefleyen biyolojik bir yöntemdir. Hafif ve orta düzeydeki kireçlenmelerde, ağrı çok şiddetli değilse ilk seçenek olmalıdır. Yan etkisinin olmaması ve kireçlenmenin her döneminde etkin olabilmesi en büyük avantajıdır.

Enjeksiyon Uygulamasında Dikkat Edilmesi Gerekenler

Enjeksiyon tedavilerinin başarısı ve güvenliği için uygulama yöntemi hayati önem taşır. Tüm enjeksiyonlar mutlaka ultrason rehberliğinde yapılmalıdır; aksi takdirde vakaların %50’sinde iğne doğru noktaya ulaşamayabilir. Ayrıca şu riskler göz önünde bulundurulmalıdır:

• Kortizon: Kan şekerini ve tansiyonu yükseltebilir, sık uygulanması kilo alımına neden olabilir.
• Na-Hyaluronat: Alerjik reaksiyon gelişme riski mevcuttur.
• PRP: Yan etkisi yoktur, ancak kortizon ile kombine edilecekse kortizondan en az 1 ay sonra uygulanmalıdır.

Unutulmamalıdır ki, bu enjeksiyon tedavileri ancak kilo kontrolü ve egzersiz ile kombine edildiğinde kalıcı ve başarılı sonuçlar verir. Hastaların enjeksiyon sonrası kendilerine önerilen yaşam tarzı değişikliklerine uyması şarttır.