DİYET PSİKOLOJİSİ

Kilo Verme Sürecinde Estetik Kaygılar ve Sağlık Arayışı

Manyetik bir etkiye sahip olan fit görünme, estetik bir vücuda sahip olma veya sadece sağlıklı bir bedene kavuşma arzusu, pek çok bireyi fazla kilolardan kurtulma arayışına itmektedir. Bu motivasyonlarla kilo almaktan çekinen bireyler, diyetisyen desteği gibi çeşitli önlemlere başvurmaktadır. Günümüzde hemen hemen herkesin hayatının bir döneminde diyet listeleri, internet araştırmaları ve uzman ziyaretleri ile şekillenen bir zayıflama hikayesi bulunmaktadır.

Zayıflama Süreci: Tartı ve Kalorilerle Verilen Savaş

Kilo verme süreci bazen haftalar bazen de yıllar süren zorlu bir mücadeleye dönüşebilir. Bu süreçte birey, tartıdaki rakamlar ve yiyeceklerin kalorileriyle adeta bir savaş verir. Bu savaşı kazanmak adına gösterilen ciddi emekler arasında şunlar yer almaktadır:

• Zayıflama çaylarının kullanımı,
• Yürüyüş, koşu ve yoğun egzersiz programları,
• Diyetisyenler tarafından hazırlanan özel alışveriş listeleri.

Ancak bazen tek bir gün içerisinde kontrol edilemeyen ekstra yeme isteği, tüm bu çabaların boşa gitmesine ve diyet azminin kırılmasına neden olabilir. Bu durum, diyetin başarıyla tamamlanması yerine yarım kalan bir hikayeye dönüşmesine yol açar.

Başarısız Diyet Deneyimlerinin Psikolojik Sonuçları

Diyet listesine uyum sağlanamadığında, bireyde sadece fiziksel değil, derin psikolojik sorunlar da baş gösterebilir. Başarısızlık hissiyle birlikte gelişen duygusal değişimler şunlardır:

Özellikle verilen kiloların korunamaması veya verilen miktardan daha fazlasının geri alınması, günümüzde sıkça karşılaşılan ve bireyi yıpratan olguların başında gelmektedir.

Yeme İsteğinin Altında Yatan Psikolojik Nedenler

Eğer yeme isteği sık sık tekrarlıyorsa, kilo sorununun temeli psikolojik faktörlere dayanıyor olabilir. Bu noktada diyetisyen desteğinin yanı sıra mutlaka bir psikologdan yardım alınması gerekmektedir. Aşağıdaki durumları yaşıyorsanız psikolojik destek almayı ihmal etmemelisiniz:

• "Yemek yemeden duramıyorum" veya "Yemeyince kendimi kötü hissediyorum" düşüncesi,
• Yemekle aranızda duygusal bir bağ olması,
• Sık sık diyete başlayıp başarısızlıkla sonuçlanması,
• Yaşam tarzını değiştirme çabalarının mutsuzluk ve huzursuzlukla bitmesi.

Bir Bağımlılık Olarak Yemek: Duygusal Şemalar

Fazla kilo ve obeziteye varan sürecin arka planında, tıpkı sigara bağımlılığına benzer bir yeme bağımlılığı yatabilir. Özellikle tatlı, tuzlu veya kızartılmış yiyecekler bu bağımlılığın merkezinde yer alır. Bu döngü genellikle şu şekilde gelişir:

1. Tetikleyici Olay: Sevilen bir kişiyle tartışma veya bir sıkıntı yaşanması.
2. Geçici Rahatlama: O an yenilen bir tatlının zihinde yarattığı rahatlama hissi.
3. Şema Oluşumu: Zihnin, tatlıyı sorunlardan kaçış yolu olarak kodlaması.
4. Pişmanlık Döngüsü: Gizli gizli yemek yeme sonrası gelişen öfke ve başarısızlık hissi.

Bu kısır döngü, bireyi iştah kapatıcı ilaçlara veya bilinçsiz besin takviyelerine yönlendirebilir. Oysa yapılması gereken en temel adım, bir uzman psikoloğa başvurmaktır.

Vücut Algısı ve Psikolojik Farkındalık

Bazı bireyler vücutlarını, özellikle de bel bölgelerini bir profesör titizliğiyle sürekli gözlemler ve hayattaki her olumsuzluğu kilolarına bağlar. Bu durum özgüven sorunlarını tetiklerken; bazıları ise tam tersine kilolarını görmezden gelerek eleştirilere karşı aşırı öfke duyabilir.

Zihnin sürekli yemekle meşgul olması, diyet listesi yerine hayali yemeklerin düşünülmesi ve şok diyetlere yönelmek, psikolojik desteğin şart olduğunu gösteren işaretlerdir. Psikoloğa gitmek; sanılanın aksine bir hastalık belirtisi değil, aksine entelektüel ve bilinçli bir tercihtir. Vücudu yıpratan başarısız denemeler yerine, diyetisyen ve psikolog eşliğinde ilerlemek süreci kolaylaştıracak en sağlıklı yoldur.