Dişlerde hassasiyet

Diş Hassasiyeti Nedir?

Diş hassasiyeti, dişlerin soğuk, sıcak, tatlı veya ekşi gıdalara, diş fırçalamaya ve hatta fiziksel temasa karşı verdiği ani ve keskin ağrı tepkisidir. Toplumda oldukça sık karşılaşılan bu durum, yaşam kalitesini doğrudan etkileyen bir ağız sağlığı problemidir.

Dişlerde Hassasiyetin Temel Nedenleri

Diş hassasiyetinin oluşumunda birçok farklı faktör rol oynamaktadır. Bu nedenleri beş ana başlık altında incelemek mümkündür:

1. Diş Minesinde Meydana Gelen Kırık ve Çatlaklar

Dişin en dış koruyucu tabakası olan mine dokusu, çeşitli dış etkenlerle zarar görebilir:

• Ani Isı Değişiklikleri: Mine dokusu, ani sıcak-soğuk değişimlerinden etkilenerek çatlayabilir. Örneğin, sıcak bir kahvenin hemen ardından dondurma tüketmek, minenin hızla genişleyip büzülmesine yol açarak mikro çatlaklar oluşturur. Bu çatlaklar zamanla hassasiyete ve daha büyük kırıklara dönüşebilir.
• Diş Sıkma ve Gıcırdatma (Bruksizm): Özellikle stresli bireylerde görülen bu durum, dişlerin diş etiyle birleştiği bölgede (kuron) ciddi bir baskı yaratır. Dişler kök kısmından hareket edemediği için kuron kısmından mikro hareketler yapar ve bu da mine dokusunda kopmalara neden olur. Sonuç olarak ilgili bölgede hem hassasiyet hem de sararma meydana gelir. Bu durumun tedavisi için kişiye özel hazırlanan gece plakları (bite guard) kullanılmalıdır.

2. Mine Yüzeyindeki Aşınmalar

Yanlış ağız bakım alışkanlıkları diş minesinin aşınmasına zemin hazırlar:

• Sert Fırçalama: Dişleri çok bastırarak veya yatay hareketlerle fırçalamak, diş eti çekilmesine ve yüzey aşınmasına neden olur. Özellikle sağ elini kullananlarda sol üst çene dişlerinde bu tip aşınmalara daha sık rastlanır.
• Aşındırıcı Macunlar: Bazı beyazlatıcı macunlar ve karbonat gibi maddeler, içerdikleri büyük granüller nedeniyle mineyi çizer. Bu çizikler dişlerin daha hızlı lekelenmesine ve soğuğa karşı aşırı duyarlı hale gelmesine yol açar.

3. Diş Eti Hastalıkları ve Çekilmeleri

Diş eti hastalıkları, dişi destekleyen kemik dokusunun azalmasına ve dolayısıyla diş etlerinin çekilmesine neden olur. Bu süreçte, mine tabakasıyla kaplı olmayan kök yüzeyleri açığa çıkar. Korumasız kalan bu yüzeyler dış uyaranlara karşı son derece hassastır.

4. Asitli Gıdaların Tüketimi

Asitli içecekler ve gıdalar, dişin koruyucu tabakasını eriterek yüzeyi savunmasız bırakır. Hassasiyeti tetikleyen başlıca gıdalar şunlardır:

• Kola ve gazoz gibi asitli içecekler
• Limon, portakal ve greyfurt gibi narenciyeler
• Erik, kiraz, domates ve ıspanak

Önemli Uyarı: Bu gıdaları tükettikten sonraki ilk 30 dakika içinde dişleri fırçalamak, aşınma sürecini hızlandırır.

5. Tedavi Sonrası Oluşan Geçici Hassasiyetler

Bazı diş hekimliği uygulamalarından sonra geçici hassasiyetler görülebilir:

• Dolgu ve Protez Uygulamaları: İşlem sırasında dentin tüplerindeki sıvının yer değiştirmesi nedeniyle oluşan bu hassasiyetin 3-4 hafta içinde geçmesi beklenir.
• Diş Taşı Temizliği: Diş taşları, açığa çıkmış kök yüzeylerini bir yara kabuğu gibi örter. Temizlik sonrası bu yüzeyler açığa çıktığı için 1-2 hafta boyunca soğuk-sıcak hassasiyeti yaşanabilir. Ancak diş taşı temizliği yaptırmamak, geri dönüşümsüz diş eti çekilmelerine ve diş kayıplarına yol açar.

Diş Hassasiyeti İçin Çözüm ve Tedavi Yöntemleri

Hassasiyet problemini kontrol altına almak için şu adımlar izlenmelidir: