Çocuklarda diyabet belirtileri neler ?

Çocuklarda Diyabet Nedir?

Diyabet, vücutta insülin salgılanmasındaki bozulma veya salgılanan insülinin işlevini yerine getirememesi sonucunda, kan şekerinin açlık ve tokluk durumlarında normalden yüksek seyretmesi durumudur. Çocukluk çağında görülen diyabet vakaları, erken teşhis ve doğru yönetim gerektiren kronik bir sağlık tablosudur.

Çocukluk Çağında Diyabet Tipleri

Çocuklarda görülen diyabet vakaları temel olarak iki ana grupta incelenmektedir:

1. Tip 1 Diyabet: Çocukluk çağındaki diyabet vakalarının büyük çoğunluğunu oluşturur. İnsülin eksikliği sonucu ortaya çıkar. Görülme sıklığı 5-7 yaş ve ergenlik döneminde zirve yapsa da son yıllarda daha küçük yaş gruplarında da artış gözlemlenmektedir.
2. Tip 2 Diyabet: Çoğunlukla yetişkinlerde görülmekle birlikte, günümüzde obez ergenlerde insülin direnci nedeniyle ortaya çıkabilmektedir.

Tip 1 Diyabetin Nedenleri ve Tetikleyicileri

Tip 1 diyabetin kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte; genetik yatkınlık, otoimmunite (vücudun kendi hücrelerine saldırması) ve çevresel faktörlerin etkili olduğu düşünülmektedir. Genetik yatkınlığı bulunan çocuklarda süreci hızlandırabilen faktörler şunlardır:

• Sık geçirilen viral enfeksiyonlar.
• İnek sütüne ve gluten içeren gıdalara gereğinden erken başlanması.
• Bebeklik döneminde görülen D vitamini eksikliği.
• Kimyasal katkı maddeleri (nitratlar) ve yoğun stres.

Çocuklarda Diyabet Belirtileri Nelerdir?

Ebeveynlerin çocuklardaki değişimleri dikkatle izlemesi, erken tanı için kritiktir. Başlıca diyabet belirtileri şunlardır:

• Sürekli susama hissi, ağız kuruluğu ve aşırı su içme.
• Sık idrara çıkma, okulda sık tuvalet ihtiyacı ve gece yatağını ıslatma.
• İştah artışına rağmen açıklanamayan kilo kaybı.
• Halsizlik, çabuk yorulma ve bitkinlik hali.
• Okul başarısında düşüş ve devamsızlık sorunları.
• Karın ağrısı ve nefeste meyvemsi/aseton benzeri koku.

Önemli Not: Bu belirtiler fark edildiğinde vakit kaybetmeden bir uzmana başvurulmalıdır. Tanı gecikirse, hayati risk taşıyan diyabetik ketoasidoz ve şeker koması gelişebilir.

Diyabet Tedavisi ve Komplikasyonlar

Kontrol altına alınmayan ve uzun süre yüksek seyreden kan şekeri; böbrekler, gözler ve sinir sistemi üzerinde kalıcı hasarlar (komplikasyonlar) oluşturabilir.

Obezite ve Tip 2 Diyabet İlişkisi

Tip 1 diyabeti engellemek mevcut tıbbi bilgilerle mümkün olmasa da Tip 2 diyabet büyük oranda önlenebilir. Tip 2 diyabet için en büyük risk faktörü obezite (şişmanlık) durumudur.

• 6-16 yaş grubunda obezite sıklığı son 10 yılda 2-3 kat artmıştır.
• Obez çocukların en az 1/3'ü yetişkinlikte diyabet riski taşımaktadır.
• Ergenlikte obez olan bireylerin yetişkinlikte obez kalma oranı %80 civarındadır.

Erişkinlikteki obezite ve diyabetin önlenmesi, çocukluk çağında sağlıklı beslenme ve hareketli yaşam tarzının benimsenmesine bağlıdır.

Çocuklarda İnsülin Direnci ve Belirtileri

İnsülin direnci, vücudun şekeri kontrol etmek için salgıladığı insülinin etkisini gösterememesi ve buna bağlı olarak daha fazla insülin salgılanmasıdır. Bu durum, ilerleyen süreçte metabolik sendrom olarak adlandırılan; karaciğer yağlanması, kalp damar hastalıkları ve hipertansiyon gibi ciddi sorunlara yol açabilir.

İnsülin direncinin erken bulguları:

• Yemeklerden sonra ağırlaşma hissi ve uyku hali.
• Kontrol edilemeyen kilo alımı.
• El titremesi, terleme ve sık gelen tatlı krizleri.
• Bel çevresinde genişleme.
• Boyun, koltuk altı ve kasıklarda cildin koyulaşması (akantozis nigrikans).
• Kız çocuklarında adet düzensizliği.

Ailelerin bu belirtileri erken fark etmesi, çocukların gelecekteki sağlığını korumak ve tedavinin başarısını artırmak adına hayati önem taşımaktadır.