Çocuk Oyun ve Kişilik

Oyun: İnsanlığın En İlkel ve Etkili Öğrenme Biçimi

Oyun oynama davranışı, insanlık tarihinin en ilkel ve temel eylemlerinden biri olarak kabul edilir. Özellikle ilkel avcı ve toplayıcı toplumların sosyolojik yapıları incelendiğinde, oyunun sadece bir eğlence aracı olmadığı görülmektedir. Çocuklar için oyun; avlanma ve toplama gibi hayati becerilerin icra edildiği, eğlence temelli bir öğrenme biçimi olarak işlev görmüştür.

İnteraktif Öğrenme ve Dexter Üniversitesi Araştırması

Çocuklar, oyun süreçlerinde yetişkinlerin ve sosyal çevrenin davranışlarını gözlemleyerek; evcilik, askercilik veya doktorculuk gibi oyunlarla taklit ve model alma yoluna giderler. Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan Dexter Üniversitesi tarafından yapılan bir araştırma, bu interaktif modellerin gücünü kanıtlamıştır. Araştırmaya göre; drama veya oyun gibi interaktif öğrenme modelleri, bilginin akılda kalıcılığı konusunda sözel veya okuma odaklı yöntemlere göre çok daha yüksek bir başarı sergilemektedir.

Beşeri ilişkilerin taklit edildiği bu oyunlar, çocuğa şu kritik yetkinlikleri kazandırır:

• Sosyal çevre içerisinde doğru davranış modelleri geliştirme
• Dürtü ve davranış kontrolü mekanizmalarının tesisi
• Empati kurma becerisinin güçlendirilmesi
• Soyut ve somut kavramların zihinsel olarak yapılandırılması

Modern Toplumda Değişen Çocukluk: Uydu Kentler ve Metropoller

Hızla gelişen toplumlarda, ekonomik, teknolojik ve kültürel değişimler çocukluk deneyimini kökten farklılaştırmıştır. Geçmişte mahallenin tek televizyonlu evlerinden, günümüzde internete bağlanabilen buzdolaplarının ve dev ekranlı LCD televizyonların bulunduğu yüksek teknolojili evlere geçiş yapılmıştır. Sarı telefon kulübeleri ve kasetçalarların yerini iPad ve iPhone gibi cihazların alması, beraberinde ciddi bir yalnızlaşma sorununu getirmiştir.

Dijitalleşmenin Getirdiği Yalnızlık ve İnternet Bağımlılığı

Teknolojik dönüşüm, özellikle çocuklarda sosyal iletişimi zayıflatarak onları sınırsız bir dijital dünyada kaybolmaya itmiştir. Bu metamorfozun en somut göstergesi, Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi bünyesinde kurulan İnternet Bağımlılığı Polikliniği olmuştur. Bu durum, teknolojik ilerlemenin sosyal maliyetini açıkça ortaya koymaktadır.

Sanal Modellemeler ve Davranış Kalıpları Arasındaki Sıkışma

Gelişim sürecindeki çocuklar; çizgi filmler ve bilgisayar oyunlarındaki sanal modellemeler ile ailelerin (aşırı koruyucu veya ilgisiz) telkinleri arasında bir sıkışma yaşamaktadır. Bu gerilim hattı, çocuklarda şu olumsuz davranış kalıplarının ortaya çıkmasına neden olabilmektedir:

1. Düzen bozma ve kurallara uymama
2. Saygısızlık eğilimleri
3. Nevrotik bağırmalar ve kontrolsüz hareketler

Sosyal Oyunların Teşvik Edilmesi ve Gelecek Projeksiyonu

Çocukların sağlıklı bir iletişim becerisi kazanması için sosyal oyunlar oynamaları hayati önem taşır. Piyano, bale veya yüzme gibi aktiviteler sosyal faaliyet olarak değerlendirilse de bunlar genellikle münferit (bireysel) icra edilen ve farklı kazanımlar sunan alanlardır. Oysa sosyal oyunlar; sıra bekleme, iş birliği, uyum ve kazanma/kaybetme duygusunu yönetme gibi becerileri geliştirir.

Sonuç olarak, çocukların oyun kurma ve tamamlama süreçlerini deneyimleyebilecekleri ortamlar yaratılmalıdır. Henüz oyun kurmayı bilmeyen bir bireyin, gelecekte sağlıklı bir aile yapısı, başarılı bir iş hayatı veya güçlü bir ülke kurması oldukça güç bir ihtimaldir.

Alkım Seven
Nöropsikolog