Bipolar Bozukluk Nedir?

Bipolar Bozukluk Nedir?

Bipolar bozukluk, halk arasında manik depresif hastalık olarak da bilinen, bireyin duygu durumunda, enerjisinde ve işlevselliğinde ekstrem değişimlere yol açan kronik bir beyin hastalığıdır. Bu rahatsızlık temel olarak mani, depresyon ve ötimi adı verilen üç farklı evreden oluşur. Hastalığın seyri boyunca kişi, duygusal spektrumun en uç noktaları arasında geçişler yaşayabilir.

Bipolar Bozukluk Dönemleri ve Özellikleri

Bipolar bozuklukta görülen dönemler, semptomların şiddetine ve süresine göre farklılık gösterir. Bu dönemlerin doğru tanımlanması, uygun tedavi planının oluşturulması açısından kritik öneme sahiptir.

Mani Dönemi

Mani dönemi, en az bir hafta süren aşırı hareketlilik, çok konuşma, sinirlilik ve riskli davranışlara yatkınlık ile karakterize edilir. Bu süreçte birey, uyku miktarında belirgin bir azalma olmasına rağmen kendini oldukça canlı ve enerjik hisseder. Tedavi edilmediği takdirde aylarca sürebilen bu evrede, halüsinasyon ve hezeyan gibi psikotik belirtiler görülebilir; kişinin kendine veya çevresine zarar verme riski artar. Mani dönemleri çoğunlukla bahar aylarında tetiklenebilmektedir.

Depresyon Dönemi

En az 15 gün süren bu evrede; mutsuzluk, keyifsizlik ve hayattan zevk alamama gibi belirtiler hakimdir. Kişide uyku ve iştah düzeni bozulurken, geleceğe dair karamsarlık ve intihar düşünceleri ortaya çıkabilir. Mani evresinde olduğu gibi, ağır depresyon vakalarında da hezeyan ve halüsinasyonlar tabloya eşlik edebilir.

Ötimi (Stabil Dönem)

Ötimi, kişinin hastalık belirtilerinin tamamen gerilediği ve duygu durumunun stabilleştiği dönemdir. Bu evrede birey, sağlıklı bir duygu durum dengesine kavuşur ve günlük işlevselliğini normal düzeyde sürdürebilir.

DSM-5 Bipolar I Bozukluğu Tanı Kriterleri

DSM-5 (Amerikan Psikiyatri Birliği) kriterlerine göre, bir kişiye Bipolar I bozukluğu teşhisi konulabilmesi için yaşam boyu en az bir kez tam bir mani dönemi geçirilmiş olması gerekir. Mani döneminin öncesinde veya sonrasında hipomani ya da majör depresyon evreleri görülebilir.

Mani Dönemi Tanı Ölçütleri

A. Kabarmış, taşkın veya çabuk kızan olağandışı bir duygu durumun en az bir hafta boyunca (hastaneye yatış gerektiyse süreye bakılmaksızın) her gün sürmesi gerekir.

B. Bu dönem boyunca aşağıdaki belirtilerden en az üçü (duygudurum sadece kızgınsa dördü) belirgin derecede bulunmalıdır:

1. Benlik saygısında abartılı artış veya büyüklük (grandiyozite) düşünceleri.
2. Uyku ihtiyacında azalma (örneğin, 3 saatlik uykudan sonra dinlenmiş hissetme).
3. Normalden daha konuşkan olma veya konuşmaya tutma (basınçlı konuşma).
4. Fikir uçuşması veya düşüncelerin yarıştığına dair öznel deneyim.
5. Dikkatin çok kolay dağılması (distraktibilite).
6. Hedefe yönelik aktivitede artış (sosyal, iş veya cinsel alanlarda) veya amaçsız psikomotor ajitasyon.
7. Acı verici sonuçlar doğurma potansiyeli yüksek faaliyetlere (kontrolsüz alışveriş, riskli yatırımlar vb.) aşırı katılım.

C. Belirtiler, toplumsal veya mesleki işlevsellikte belirgin bozulmaya neden olacak ya da hastaneye yatırılmayı gerektirecek kadar şiddetli olmalıdır.

D. Bu tablo, herhangi bir maddenin (ilaç veya madde kullanımı) fizyolojik etkilerine veya başka bir tıbbi duruma bağlanamaz.

Not: Antidepresan tedavi sırasında ortaya çıkan ve tedavinin fizyolojik etkilerini aşan tam bir mani dönemi, Bipolar I tanısı için yeterli kanıt kabul edilir.

Hipomani Dönemi Tanı Ölçütleri

A. Kabarmış, taşkın ya da çabuk kızan olağandışı duygu durumun ve enerji artışının en az dört ardışık gün boyunca, günün büyük bölümünde mevcut olması gerekir.

B. Bu süreçte, mani kriterlerinde belirtilen semptomlardan en az üçü (duygudurum sadece kızgınsa dördü) kişinin olağan davranışlarından belirgin şekilde farklılaşacak düzeyde gözlemlenmelidir.