BEN DEĞİL O SUÇLU!

Suçlayıcı Kişilik Yapıları ve Temel Özellikleri

Bireylerin bir kısmı, gerçekleştirdikleri eylemlerde veya sarf ettikleri sözlerde bir hata oluştuğunda, bu hatanın sorumluluğunu üstlenmek yerine bir başkasını suçlama eğilimi gösterirler. Sorumluluk almaktan kaçınan bu kişiler, genellikle her durumda eleştirilecek bir unsur bulur ve içinde bulundukları koşullardan sürekli şikayet ederler. Bu davranış kalıpları; pasif-agresif, depresif, narsistik ve obsesif kişilik yapılarının bir yansıması olabilir.

Bu tip kişilik özelliklerine sahip bireyler, kendilerine tanımlanan görevleri yerine getirmek yerine sürekli bir sızlanma hali içerisindedirler. Bu süreçte farklı davranış modelleri sergileyebilirler:

• Hem sızlanıp hem de sorumluluklarını güçlükle yerine getirmeye çalışanlar,
• Haklarının verilmediğini iddia ederek sürekli söylenenler,
• İşler kendi istedikleri doğrultuda ilerlemediği için memnuniyetsizlik yaşayanlar.

Suçlama Davranışının Altında Yatan Psikolojik Nedenler

Sürekli sızlanma ve şikayet etme davranışı, derin bir kişilik bozukluğuyla ilişkili olabileceği gibi bazen örtük bir yardım isteği olarak da karşımıza çıkabilir. Kendini mağdur olarak konumlandıran bir birey, aslında bir başkasından yardım alma ihtiyacını karşısındakini suçlayarak ifade edebilir. Bu davranışın temelinde çoğu zaman doyurulmamış bir sevilme ihtiyacı yer almaktadır; ancak bu ihtiyaç karşılansa dahi kişi tarafından yetersiz olarak algılanmaya devam edebilir.

Bu bireyler, şikayetçi oldukları durumları kendi çabalarıyla değiştirebileceklerine dair bir inanç taşımazlar. Başkalarını suçladıkça kendilerini daha çaresiz ve güçsüz hissederler. Sürekli haksızlığa uğradıkları ve daha fazlasını hak ettikleri düşüncesi hakimdir. Hatta bu hak etme inancı o kadar yüksektir ki, hiçbir çaba sarf etmeden ihtiyaçlarının karşılanmasını bekleyebilirler. Onlara göre yaşanan olumsuzluklarda kendilerinin hiçbir sorumluluğu yoktur ve çözüm için adım atmazlar.

Suçlayıcı Kişilerle İletişim Kurma ve Baş Etme Yolları

Suçlayıcı karaktere sahip kişiler, çevrelerindeki insanları kendi düşünce sistemlerine inandırma konusunda oldukça ikna edici olabilirler. Bu nedenle, bu kişilerle iletişim kurarken dikkat edilmesi gereken stratejik noktalar bulunmaktadır.

İletişimde Dikkat Edilmesi Gerekenler

Genelleme Eğilimi ve Sosyal İlişkiler

Suçlayıcı bireyler, yaşadıkları tek bir olumsuz tecrübeyi tüm hayatlarına ve geleceğe genelleştirme eğilimindedirler. Bu durum, onların dünyaya karşı olan negatif bakış açılarını daha da pekiştirir. Bu tür bir tutum sergileyen kişiler, sağlıklı ve sürdürülebilir sosyal ilişkiler kurmakta zorlanırlar; kursalar dahi bu ilişkiler kısa sürede bozulma noktasına gelir.

Doğru bir iletişim zemini oluşturmanın temel yolu, bu tutumların altında yatan kök nedenleri ve kişilik yapılarını doğru analiz etmektir. Bu süreç kendiliğinden çözülebilecek bir durum olmadığı için, bir psikologdan profesyonel destek almak hem suçlayıcı birey hem de çevresindekiler için en sağlıklı yaklaşım olacaktır.

Psikolog Gonca BAĞLAR