Bebeğiniz doğduktan kısa bir süre sonra D vitamini takviyesine başlamak ve sürdürmek çok önemli!!

D Vitamininin Vücut Sağlığındaki Kritik Rolü

D vitamini, kalsiyum dengesi ve kemik sağlığının korunmasında hayati bir rol oynayan, yağda eriyen bir vitamindir. Vücut sistemlerinin düzenli çalışması için temel bir bileşen olan bu vitamin, sadece kemik yapısını desteklemekle kalmaz, aynı zamanda genel metabolizma üzerinde de geniş kapsamlı etkilere sahiptir.

D Vitamininin Temel Görevleri

Bu vitaminin vücuttaki başlıca fonksiyonları şu şekilde sıralanmaktadır:

• Diyet yoluyla alınan kalsiyum ve fosforun bağırsaklardan emilmesini sağlar.
• Kemik erimesine (osteoporoz) sebebiyet veren paratiroid hormonunun aşırı salgılanmasını engeller.
• Vücuttaki kalsiyum ve fosfor dengesini kurarak kemik ve kas sağlığı için gerekli ortamı hazırlar.

Son dönemde yapılan bilimsel çalışmalar, D vitamini eksikliğinin multipl skleroz (MS), tip 1 diyabet, romatoid artrit ve inflamatuar bağırsak hastalığı gibi otoimmün hastalıklarla ilişkili olduğunu göstermiştir. Ayrıca duygu-durum bozuklukları, kalp damar hastalıkları, hipertansiyon ve meme, prostat, bağırsak gibi kanser türleri ile düşük D vitamini seviyeleri arasında bağ kurulmuştur. Üst solunum yolu enfeksiyonları, besin alerjileri ve astım gibi rahatsızlıklar da bu eksiklikten etkilenen durumlar arasındadır.

D Vitamini Metabolizması ve Kaynakları

D vitamini bir ön hormondur ve vücutta metabolik olarak aktif hale gelebilmesi için karaciğer ile böbrekte dönüşüme uğraması gerekir. D3 vitamini (kolekalsiferol), cildin UV-B ışınlarına maruz kalmasıyla sentezlenirken; D2 vitamini (ergokalsiferol), bitkilerde bulunan ve diyetle alınan formdur.

D vitamini doğal olarak en çok şu besinlerde bulunur:

• Somon, sardalya ve uskumru gibi yağlı balıklar
• Balık yağı ve karaciğer
• Et ve yumurta sarısı

Besinler özel olarak güçlendirilmediği veya takviye alınmadığı takdirde, diyetle karşılanan D vitamini oranı %10'un altındadır. Örneğin Amerika'da süt ürünleri, portakal suyu ve tahıllar gibi temel gıdalar D vitamini ile zenginleştirilmektedir.

Ölçüm ve Standart Değerler

Deride sentezlenen veya gıdalarla alınan D vitamini, karaciğerde 25 hidroksi D vitaminine, ardından böbreklerde aktif form olan 1,25 hidroksi D vitaminine dönüşür. 25 hidroksi D vitamininin yarı ömrü yaklaşık 20 gün olduğu için, vücuttaki D vitamini durumunu en iyi yansıtan parametre olarak kabul edilir.

Çocuklarda ve adölesanlarda güncel kabul edilen D vitamini seviyeleri şöyledir:

D Vitamini Eksikliği Nedenleri ve Risk Faktörleri

Bebeklik ve çocukluk döneminde D vitamini eksikliğine yol açan pek çok faktör bulunmaktadır. Özellikle anne sütünün bir litresinde yalnızca 12-60 IU D vitamini bulunması, bebeklerin günlük 400 IU olan ihtiyacını karşılamada yetersiz kalmaktadır. Formül mamalar 400 IU/litre içerse de bebeklerin günlük tüketim miktarı genellikle bu seviyeye ulaşmamaktadır.

Diğer önemli risk faktörleri şunlardır:

• Maternal (annede) D vitamini eksikliği ve prematüre doğum.
• Koyu tenli olmak veya yüksek enlemlerde yaşamak.
• Antikonvülzan (nöbet önleyici), HIV ilaçları veya bazı mantar önleyici (ketakonazol) ilaçların kullanımı.
• Kistik fibrozis veya inflamatuar bağırsak hastalığı gibi emilim bozuklukları.
• Obezite (vitaminin yağ dokusunda hapsolması).
• Kış mevsimi, hava kirliliği ve kapalı alanlarda uzun süre vakit geçirmek.

Bebekler ve Gebeler İçin Uygulama Önerileri

Sağlıklı bir gelişim için hayatın ilk haftasından itibaren anne sütü veya formül mama fark etmeksizin tüm bebeklere en az bir yaşına kadar günde 400 IU (3 damla) D vitamini takviyesi uygulanmalıdır.

Güneş koruyucu kremlerin (30 faktör ve üzeri) sentezi %95 oranında azalttığı ve cam arkasından gelen ışınların etkisiz olduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle, bebeklerin ve gebelerin günde 10-15 dakika boyunca, kol ve bacakları açık şekilde gün ortasına yakın saatlerde güneş ışığından faydalanması önerilir. Ayrıca, riskli gruptaki veya yetersiz güneş gören annelere gebeliğin son üç ayında D vitamini desteği verilmelidir.