Astımı olan çocuklarda okul öncesi yapılması gerekenler nelerdir?
- Astımlı çocuklarda okul döneminde artan atak riskine karşı, özellikle geçmiş kış dönemini ağır geçirenlerde Eylül ayında koruyucu tedaviye başlanması kritik önem taşır.
- Risk grubundaki çocukların ve ailelerinin, koruyucu etkisi 2-3 haftada ortaya çıkan grip aşısını Eylül-Ekim aylarında yaptırmaları önerilir.
- Grip tedavisinde antibiyotiklerin etkisi yoktur; hastalıktan korunmak için aşılamanın yanı sıra el hijyeni ve yüzey dezenfeksiyonu gibi önlemler ihmal edilmemelidir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Çocukluk Çağı Astımı ve Mevsimsel Değişimler
Okullar açılmadan önce, astımı olan çocuklarda kış mevsimine hazırlık yapılması büyük önem taşımaktadır. Çocukluk çağı astımı, erişkinlerden oldukça farklı bir seyir izler. Özellikle hayatın ilk yıllarında üst solunum yolu enfeksiyonlarını takiben görülen öksürük, hırıltı ve nefes darlığı gibi şikayetler, çocukların önemli bir kısmında büyüme süreciyle birlikte ortadan kalkmaktadır.
Astımlı çocukların şikayetleri mevsimsel olarak belirgin farklılıklar gösterir. Birçok çocuk yaz mevsimini oldukça sağlıklı geçirdiği için bu dönemde ilaç tedavilerine genellikle ara verilir. Ancak yaz bitip sonbahar geldiğinde ve okullar açıldığında, çocuklarda ataklar tekrar başlama eğilimi gösterir.
Eylül Salgınları ve Koruyucu Önlemler
Eylül ayıyla birlikte kapalı ortamlarda tekrar bir araya gelen çocuklar, enfeksiyonları birbirlerine kolaylıkla bulaştırır. Tıpta "Eylül salgınları" olarak adlandırılan bu dönemde, yaz boyunca ilaç kullanmayan veya sadece ihtiyaç halinde rahatlatıcı inhaler kullanan hastaların kışa sağlıklı girmesi için stratejik önlemler alınmalıdır.
Çocuğun bir önceki kış mevsimini nasıl geçirdiği, tedavi planlamasında kritik bir rol oynar. Geçtiğimiz kış döneminde sık hastalanma, acil servis başvurusu veya hastane yatışı öyküsü olan çocuklarda, Eylül ayında şikayet olmasa dahi koruyucu tedaviye başlanması, kışın ağır hastalık riskini azaltır.
Eylül ayı kontrollerinde hekimler tarafından değerlendirilen temel unsurlar şunlardır:
- Yaz boyunca rahatlatıcı ilaç ihtiyacının sıklığı
- Güncel muayene bulguları
- Yaşa uygun ise solunum fonksiyon testi sonuçları
Grip (İnfluenza) ve Aşılama Süreci
Dünya genelinde her yıl 3 ila 5 milyon kişinin ağır influenza hastalığına yakalandığı ve 250.000-500.000 kişinin hayatını kaybettiği tahmin edilmektedir. Bu nedenle, özellikle risk grubundaki çocuklar için grip aşısı hayati önem taşır.
Grip Aşısı Kimlere Yapılmalıdır?
Aşağıdaki risk gruplarında yer alan kişilerin ve onlarla aynı evde yaşayanların mutlaka aşılanması önerilir:
- Kronik hastalığı olanlar: Astım, diyabet, kalp, böbrek, nörolojik veya nöromuskuler hastalıkları olan çocuklar.
- Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler: Kanser hastaları, organ ve kemik iliği nakli yapılanlar.
- Reye Sendromu riski: Uzun süreli aspirin tedavisi alan çocuk ve adolesanlar.
- Bakım verenler: Sağlık çalışanları ve 6 aydan küçük bebeklerin bakımını üstlenenler.
- Diğer gruplar: 6 ay – 5 yaş arası çocuklar ile hamileler (ilk 3 aydan sonra) ve emziren anneler.
Yaş Gruplarına Göre Grip Aşısı Doz Tablosu
| Yaş Grubu | Aşılama Durumu | Doz Miktarı ve Uygulama |
|---|---|---|
| 3 Yaş Altı | İlk kez yapılacaksa | 4 hafta ara ile iki yarım doz (0.25 ml) |
| 3 Yaş Altı | Geçen yıl yapıldıysa | Tek doz ve yarım doz (0.25 ml) |
| 3 - 8 Yaş Arası | İlk kez yapılacaksa | 4 hafta ara ile iki tam doz (0.5 ml) |
| 9 Yaş ve Üzeri | Her durumda | Tek doz ve tam doz (0.5 ml) |
Grip Aşısının Zamanlaması ve Yan Etkileri
Grip enfeksiyonları genellikle Ekim ve Mayıs ayları arasında görülse de, aşının koruyucu etkisinin ortaya çıkması 2-3 hafta sürer. Bu nedenle aşının Eylül - Ekim aylarında yapılması ve Aralık ayından önce tamamlanması tavsiye edilir. Ancak kişi henüz gribe yakalanmamışsa, sezon sonuna kadar aşılama yapılabilir.
Türkiye'de uygulanan aşılar inaktif (canlı olmayan) virüslerden oluştuğu için hastalık yapma riski taşımaz. Tek dozluk aşılar koruyucu olarak cıva (Thimerosal) içermez. En sık görülen yan etki aşı yerindeki hafif ağrıdır; sistemik etkiler ise genellikle 24-48 saat içinde kendiliğinden geçer.
Gripten Korunma ve Tedavi Yöntemleri
Aşının koruyuculuğu %100 olmadığı için ek önlemler alınmalıdır:
- El hijyeni: Eller sık sık yıkanmalı, virüsün ağız ve göz temasıyla bulaştığı unutulmamalıdır.
- Dezenfeksiyon: Çocukların ağzına götürdüğü oyuncaklar ve yüzeyler temizlenmelidir.
- Hijyenik materyal: Burun temizliğinde tek kullanımlık kağıt mendiller tercih edilmelidir.
Grip tedavisi esas olarak destekleyicidir. Dinlenme, bol sıvı alımı ve hekim önerisiyle parasetamol veya ibufen grubu ağrı kesiciler kullanılabilir. Antibiyotikler virüsler üzerinde etkili değildir ve grip tedavisinde yarar sağlamazlar. Risk grubundaki hastalarda, ilk 24-48 saat içinde verilen antiviral ilaçlar hastalığın şiddetini azaltabilir.
Tehlikeli Komplikasyonlar ve Acil Durum Belirtileri
Grip; bakteriyel pnömoni (zatürre), kas iltihabı, kalp kası veya zarı iltihabı, menenjit ve dehidrasyon gibi ciddi komplikasyonlara yol açabilir. Özellikle astımlı hastalar, 2 yaş altındaki çocuklar ve kronik hastalığı olanlar yüksek risk altındadır.
Aşağıdaki belirtiler görüldüğünde vakit kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır:
- Ateş ve titremenin şiddetlenmesi
- Göğüs ağrısı veya nefes alırken batma hissi
- Yeşil veya kanlı balgam
- Dudaklarda veya tırnaklarda morarma
- Çocuklarda tek başına görülebilen şiddetli karın ağrısı