ASBEST BELASI

İnsan Vücudu ve Dış Etkenlerin Hastalıklar Üzerindeki Rolü

İnsanlık, dünyayı ve kendi biyolojik yapısını tanıdıkça, karşılaştığı hastalıkların temelinde yatan mikropları, virüsleri ve yabancı maddeleri daha iyi analiz etmektedir. İnsan vücudu, binlerce dış etkenle sürekli bir etkileşim, uyum veya uyumsuzluk içerisindedir. Bu karmaşık ilişki ağı, modern tıbbın en önemli araştırma konularından birini oluşturmaktadır.

Günümüzün en büyük sağlık sorunlarından biri olan kanser, büyük oranda bireysel tercihlerimiz veya farkında olmadan maruz kaldığımız çevresel faktörler neticesinde gelişmektedir. Sigara ve alkol kullanımı gibi kişisel alışkanlıkların yanı sıra; aşırı güneş ışığı, radyoaktivite, hormonlu gıdalar ve nadir elementlere maruziyet bu süreci tetiklemektedir. Ayrıca, genetik kodlarımızı manipüle eden viral enfeksiyonlar da bu zorlu bulmacanın bir parçasıdır.

En Tehlikeli Kanserojen Madde: Asbest

Bilimsel araştırmalar sonucunda kansere yol açtığı kesinleşmiş maddelerin başında asbest gelmektedir. Ülkemizde ithalatı ve kullanımı yasaklanmış, oldukça sıkı kurallara bağlanmış olsa da asbest, halk sağlığı için ciddi bir tehdit oluşturmaya devam etmektedir. Asbest, doğrudan akciğer zarı kanseri (mezotelyoma) ve akciğer kanserine neden olan, ispatlanmış bir maddedir.

Asbest Maruziyeti ve Hastalığın Gelişim Süreci

Asbestin neden olduğu sağlık sorunları, maruziyetten hemen sonra değil, uzun yıllar içerisinde ortaya çıkmaktadır. Hastalığın seyri genellikle şu aşamaları takip eder:

Asbest Maruziyetinin Sinsi Yüzü: Gerçek Vakalar

Asbest maruziyeti bazen belirgin bir iş kolunda, bazen de çocukluk dönemindeki masum bir oyun alanında gerçekleşebilir. 40’lı yaşlarında mezotelyoma teşhisi alan bir sağlık çalışanının hikayesi, bu durumun en acı örneklerinden biridir. İstanbul’da düzenli bir yaşam süren bu hastanın, çocukluk yıllarında evinin yakınındaki asbest ve çimento fabrikalarından yayılan toza maruz kaldığı anlaşılmıştır. Bu durum, çocukken solunan tozların 20 yıl sonra hayatı nasıl altüst edebileceğini göstermektedir.

Benzer bir dram ise işçi ailelerinde görülmektedir. Bir ailedeki altı erkek kardeşin dördü, aynı boru fabrikasında yalıtım malzemesi olarak kullanılan asbeste maruz kalmıştır. Bu kardeşlerden ikisi hayatını kaybetmiş, biri hastalıkla mücadele etmekte, diğerinde ise kanser öncesi değişimler gözlemlenmektedir. Ayrıca, gençliğinde nalbur çırağı olarak asbestli borular taşıyan bir başka hastanın, 42 yaşında teşhis alıp kısa sürede hayatını kaybetmesi, ihmallerin bedelini ortaya koymaktadır.

Kentsel Dönüşüm ve Gelecekteki İkinci Dalga Riski

Günümüzde devam eden kentsel dönüşüm çalışmaları, mezotelyoma vakalarında ikinci bir dalga yaratma potansiyeline sahiptir. Eski binaların yıkımı sırasında ortaya çıkan asbest tozları, gerekli önlemler alınmadığı takdirde yıkım işçileri ve çevrede yaşayanlar için büyük risk taşımaktadır. Bu maruziyetin sonuçları, ne yazık ki önümüzdeki 20-30 yıl içerisinde daha net hissedilecektir.

Alınması Gereken Önlemler ve Devletin Rolü

Asbest nedeniyle kansere yakalanan bireyler, kendi sorumlulukları olmayan bir ihmal ve denetimsizlik zinciri nedeniyle mağdur olmaktadır. Bu noktada kamu otoritelerinin atması gereken adımlar şunlardır:

• Kamuoyu Bilinçlendirme: Kentsel dönüşüm süreçlerinde asbest riski hakkında farkındalık oluşturulmalıdır.
• Tazminat Hakları: Asbest maruziyeti sonucu mezotelyoma olan kişilere maddi ve manevi tazminat imkanları sağlanmalıdır.
• Ağır Yaptırımlar: Bu maddeleri kaçak kullanan veya iş sağlığı önlemlerini almayan kurumlara caydırıcı cezalar verilmelidir.

Ülkemizi asbest belasından kurtarmak, gelecek nesillere insan hayatının ucuz olmadığını kanıtlamak adına yetkili mercilerin acilen harekete geçmesi gerekmektedir.