Artan vücut yağlarınızdan stres sorumlu olabilir mi ?

Stres Neden Acıktırır? Vücudun Stres Tepkisi ve Beslenme İlişkisi

Stres, modern yaşamın en yaygın ve zorlayıcı gerçeklerinden biridir. Son yıllarda gerçekleştirilen bilimsel araştırmalar, stresin sadece psikolojik bir durum olmadığını, aynı zamanda vücut yağlanması üzerinde doğrudan etkili bir faktör olduğunu kanıtlamıştır. Stres altındaki bireyler, sağlıklı beslenseler veya düzenli egzersiz yapsalar dahi kilo verme süreçleri sekteye uğrayabilmekte, aksine kilo alımı tetiklenebilmektedir.

Vücudumuz, fiziksel veya psikolojik her türlü strese karşı aynı biyolojik yanıtı verir. Beyin, stres anında fiziksel bir tehlike varmış gibi algılayarak hücrelere güçlü hormonlar salgılanması talimatını iletir. Bu süreçte yaşanan adrenalin patlaması, vücudun savunma mekanizması gereği depo enerjiyi korumaya almasına neden olur.

Kortizol Hormonu ve Açlık Mekanizması

Stres sırasında salgılanan kortizol miktarındaki artış ve dalgalanmalar, vücudun aslında harcamadığı halde fazla enerji harcadığı yanılsamasını yaratır. Bu durum, beynin enerji depolarını doldurma sinyali göndermesine ve kişinin kendisini aşırı derecede aç hissetmesine yol açar. Stres devam ettiği sürece vücut kortizol pompalamayı sürdürür.

California Üniversitesi'nden Dr. Elissa Epel'e göre, stres anında çok az insan sağlıklı alternatiflere yönelirken; çoğunluk, beyinde zevk verici kimyasalların salınmasını sağlayan tatlı, tuzlu ve yağlı besinleri tercih etmektedir. Bu yatıştırıcı etki zamanla bağımlılık oluşturarak, her stres anında yüksek kalorili besinlere yönelme alışkanlığını pekiştirir.

Stres Vücut Yağlarını Neden Artırır?

Adrenal bezlerin kortizol salgılamasıyla birlikte, kas yapımında kritik rol oynayan testosteron üretimi yavaşlar. Testosteron seviyesindeki bu düşüş, kas dokusu kaybına ve metabolizmanın yavaşlayarak daha az enerji harcamasına neden olur. Yüksek kortizol seviyeleri, yaşlanmayla doğal olarak gelişen bu süreci hızlandırır.

Kortizolün vücut üzerindeki diğer olumsuz etkileri şunlardır:

• Kan dolaşımına yağ asitlerini serbest bırakır.
• Kolesterol ve insülin seviyelerini yükseltir.
• Kalp ve şeker hastalıklarına zemin hazırlayan viseral yağların (iç organ çevresi ve bel bölgesi yağlanması) depolanmasını tetikler.

Ancak belirli stratejilerle kortizol seviyesini ve kiloyu kontrol altında tutmak mümkündür.

Stresle Başa Çıkma ve Kortizol Kontrolü İçin 7 Strateji

1. Fiziksel Aktiviteyi Artırın

Kasları hareket ettirmek, acil bir stres gidericidir. Egzersiz, kan dolaşımını hızlandırarak kortizolün böbrekler yoluyla sistemden hızlıca atılmasını sağlar. Haftada 3 kez yapılan 18 dakikalık yürüyüşlerin, hormon seviyelerini %15 oranında düşürdüğü saptanmıştır.

2. Öğünlerde Yavaşlayın

Stres anında hızlı yemek yeme eğilimi, artan karın yağları ile doğrudan ilişkilidir. Her lokmanın tadına vararak ve tokluk hissine odaklanarak yavaş yemek yemek, hem daha az besin tüketilmesini sağlar hem de kortizol seviyesini düşürerek bel çevresi yağlanmasını önler.

3. Katı ve Dengesiz Diyetlerden Kaçının

Sürekli uygulanan kısıtlayıcı diyetlerin kortizol seviyesini %18 oranında artırdığı gözlemlenmiştir. Kan şekerindeki ani dalgalanmalar iradeyi zayıflatır. Bunun yerine 3 ana ve 3 ara öğün şeklinde beslenerek kan şekeri dengesini korumak, gereksiz kalori alımını engeller.

4. Kontrollü Kaçamaklara İzin Verin

Aşırı yeme krizlerini önlemek için bazen küçük bir parça çikolata ile kortizol direncini kırmak faydalı olabilir. Önemli olan porsiyon kontrolüdür. Eğer kendinizi durdurmakta zorlanıyorsanız, paketli gıdaları buzlukta saklamak gibi caydırıcı yöntemler deneyebilirsiniz.

5. Kafein Tüketimini Sınırlandırın

Kafein ve stres birleştiğinde kortizol seviyeleri, stresin tek başına yarattığı etkiden çok daha fazla yükselir. Araştırmalar, hafif stres anında alınan yüksek kafeinin kortizol seviyesini %25-30 oranında artırdığını ve bu etkinin tüm gün sürebildiğini göstermektedir.

6. Kahvaltıyı Vitamin ve Minerallerle Güçlendirin

B ve C vitaminleri ile kalsiyum ve magnezyum eksiklikleri vücudu strese daha duyarlı hale getirir. Stresle mücadele için kahvaltıda şu besinlere yer verilebilir:

7. Uyku Düzenine Önem Verin

Vücut, uykusuzluğu majör bir stres faktörü olarak algılar. Günlük 7-9 saatlik optimum uyku, iştah artıran ghrelin hormonunu dengeler. Yetersiz uyuyan bireylerde tatlı ve tuzlu besinlere olan iştahın %23 oranında arttığı bilinmektedir. Sağlıklı bir kilo yönetimi için kaliteli uyku vazgeçilmezdir.