Antenatal hidronetfoz ( anne karnında böbrek genişlemesi)

Antenatal Hidronefroz Nedir? Tanı ve Genel Bakış

Antenatal hidronefroz (AH), anne karnındaki bebeklerde böbrek toplama sisteminin genişlemesi olarak tanımlanır. Ultrasonografinin (US) yaygınlaşmasıyla birlikte, bu durumun saptanma oranlarında ciddi bir artış gözlenmiştir. Gebelik süresine ve tanı kriterlerine bağlı olarak görülme sıklığı %0.5 ile %5.4 arasında değişmektedir. Tüm vakaların yaklaşık %17-54’ü bilateral (çift taraflı) olarak bildirilmektedir.

Antenatal hidronefroz tanısı alan bebeklerin büyük bir kısmında süreç olumlu ilerler. İstatistiklere göre, bu olguların %41-88’i doğumda veya doğum sonrasında tamamen gerilemektedir. Ancak, cerrahi müdahale gerektiren ürolojik hastalık oranı %4.1-15.4 arasındadır. Özellikle Vezikoüreteral Reflü (VUR) tanılı hastalarda idrar yolu enfeksiyonu (İYE) riski çok daha yüksektir. Bu süreçte temel amaç, acil cerrahi gerektiren durumları belirlemek ve geçici vakaları gereksiz girişimlerden korumaktır.

Doğum Öncesi Değerlendirme ve İzlem Kriterleri

Doğum öncesi dönemde AH tanısı ve evrelemesi, böbrek pelvis ön-arka çapı (PÖAÇ) ölçümü kullanılarak yapılmalıdır. Takip protokolleri şu kriterlere göre şekillenir:

• Tanı Eşikleri: 2. trimesterde 4 mm ve üzeri, 3. trimesterde 7 mm ve üzeri olan tüm olgular doğum sonrası değerlendirmeye alınmalıdır.
• Tek Taraflı Olgular: 3. trimester boyunca en az bir kez ultrason kontrolü yapılmalıdır.
• Çift Taraflı Olgular: Alt üriner sistem obstrüksiyonu bulguları (oligohidroamniyos, kalınlaşmış mesane duvarı vb.) varsa doğuma kadar ayda bir kez ultrason ile izlenmelidir.
• Girişim Kararı: İntrauterin tedavi sadece alt üriner sistem tıkanıklığı varlığında ve deneyimli merkezlerce düşünülmelidir. Hayati bir risk yoksa, 20. haftadan sonra gebelik sonlandırılmaz.

Doğum Sonrası İlk Değerlendirme ve Takip Süreci

Antenatal hidronefroz öyküsü olan tüm yenidoğanlar, yaşamın ilk haftasında mutlaka muayene edilmelidir. İlk değerlendirmede evreleme, doğumdan sonraki 3. ile 7. günler arasında yapılan ultrasonografi ile PÖAÇ ölçülerek gerçekleştirilir.

İlk hafta yapılan ultrason normal çıksa dahi izlem bırakılmamalı, değerlendirme 4-6. haftalarda tekrarlanmalıdır. Israr eden vakalarda takip sıklığı; pelvikaliksiyel dilatasyon derecesi, SFU evre artışı, üreter genişlemesi veya kortikal incelme gibi risk faktörlerine göre belirlenir.

Miksiyosistoüreterografi (MSUG) Ne Zaman Çekilmelidir?

Halk arasında sondalı film olarak bilinen MSUG, aşağıdaki üç kritik durumda uygulanır:

1. Erken Dönem (1-3. Gün): Alt üriner sistem tıkanıklığı bulguları (çift taraflı HN, dilate posterior üretra, boşalmayan mesane) olan bebeklerde.
2. Geç Dönem (4-6. Hafta): Ultrason kontrollerinde PÖAÇ > 15 mm, SFU evre 3-4 veya üreter dilatasyonu saptanan bebeklerde.
3. Enfeksiyon Durumunda: AH saptanmış ve ateşli idrar yolu enfeksiyonu geçiren bebeklerde, idrar steril olduktan sonra.

Diüretikli Renografi ve MAG3 Kullanımı

Böbrek fonksiyonlarını ve drenajı değerlendirmek için kullanılan diüretikli renografi (tercihen MAG3), yaşamın 6-8. haftaları arasında şu durumlarda çekilir:

• VUR saptanmayan ancak orta-ağır (PÖAÇ > 10 mm, SFU evre 3-4) hidronefrozu olanlar.
• Derecesine bakılmaksızın, VUR saptanmayan ancak dilate üreteri bulunan hastalar.

Cerrahi Müdahale Gerektiren Durumlar

Aşağıdaki bulgulara sahip olan bebekler, mutlaka bir çocuk cerrahisi veya ürolojisi ekibiyle birlikte değerlendirilmelidir:

• Alt üriner sistem obstrüksiyonu bulguları (posterior üretral valv vb.).
• Birinci yılın sonunda 4. ve 5. derece VUR devam eden olgular.
• Tekrarlayan enfeksiyonlara bağlı olarak böbrek parankiminde yeni skar gelişimi.
• Renografide radyonükleid yarılanma ömrünün (t1/2) 20 dakikadan uzun olması.
• Diferansiyel böbrek fonksiyonunun %40’ın altında olması veya izlemde %5-10 oranında azalma göstermesi.
• Soliter (tek) böbrekte ağırlaşan hidronefroz.

Antenatal Hidronefrozda Ayırıcı Tanı ve Görülme Oranları