Allerjik Rinit ve Allerji testleri

Alerjik Rinit (Alerjik Nezle) Nedir?

Alerjik rinit, toplumda en sık karşılaşılan alerjik hastalıklardan biri olup her yaş grubunda ortaya çıkabilen bir sağlık sorunudur. Hayatı doğrudan tehdit eden bir hastalık olmasa da hastanın yaşam kalitesini belirgin şekilde bozmasıyla bilinir. Bu rahatsızlığa sahip olan bireylerin yaklaşık 1/3’ünde ilerleyen süreçlerde astım gelişme riski bulunmaktadır.

Özellikle alerjik bünyeye sahip anne veya babaların çocuklarında görülme sıklığı daha yüksektir. Günümüzde endüstriyel gelişmiş ülkelerde, çevre kirliliği gibi faktörlerin artışına paralel olarak alerjik rinit vakalarında da ciddi bir artış gözlemlenmektedir.

Alerjik Rinit Nedenleri ve Çeşitleri

Alerjik rinit şikayetlerinin ortaya çıkabilmesi için kişinin belirli bir alerjenle daha önceden en az bir kez karşılaşmış ve ona karşı duyarlı hale gelmiş olması gerekir. Hastalık, şikayetlerin süresine göre iki ana grupta incelenir:

• Mevsimsel Alerjik Rinit: Genellikle polen alerjisi ve bazı küf mantarlarından kaynaklanır.
• Yıl Boyu Süren (Perennial) Alerjik Rinit: Genellikle ev tozu akarı (mite), küf mantarları ve evcil hayvan (kedi, köpek, kuş, hamamböceği vb.) alerjileri nedeniyle oluşur.

Alerjik Rinit Belirtileri Nelerdir?

Hastalığın klinik tablosu kişiden kişiye değişmekle birlikte, en yaygın görülen alerjik rinit belirtileri şunlardır:

• Hapşırma ve burunda kaşınma
• Burun akıntısı ve burun tıkanıklığı
• Geniz akıntısı
• Gözlerde yanma, batma, kaşınma ve sulanma (alerjik konjonktivit eşlik ediyorsa)
• Baş ağrısı ve gece gelen öksürük nöbetleri (alerjik sinüzit eşlik ediyorsa)

Eğer hastada alerjik rinit ile birlikte astım da mevcutsa; nefes darlığı, hırıltılı solunum, göğüste sıkışma hissi ve öksürük gibi ek bulgular görülebilir. Ayrıca burun kemik eğriliği, stres ve yorgunluk gibi faktörler alerjik şikayetlerin şiddetini artırabilmektedir.

Alerjik Rinit Tanı Yöntemleri

Alerjik rinit tanısı koyulurken, alerjinin sistemik bir durum olduğu göz önünde bulundurularak tam bir fizik muayene yapılmalıdır. Tanıyı kesinleştirmek ve sorumlu alerjeni belirlemek için çeşitli testlere başvurulur.

Alerji Deri Testleri

Tanıda ilk basamak olarak prick (delme) testi uygulanır. Bu testte, genellikle ön kol iç yüzüne veya sırta alerjen ekstreleri damlatılarak deri özel iğnelerle delinir. 15 dakika sonra ciltteki reaksiyonlar ölçülür. Prick testinin negatif çıktığı ancak şikayetlerin devam ettiği durumlarda, daha hassas olan intradermal testler ikinci basamak olarak uygulanabilir. Bu testlerin, sistemik reaksiyon riskine karşı mutlaka deneyimli alerji uzmanları tarafından tam teşekküllü ortamlarda yapılması gerekir.

Kan Testleri

Alerji araştırmasında kan testleri ilk basamakta tercih edilmez; öncelik her zaman deri testlerinindir. Ancak aşağıdaki durumlarda kan testlerine başvurulabilir:

• Yaygın deri lezyonu olanlar
• Şiddetli belirtiler nedeniyle alerji ilacını bırakamayanlar
• Gebeler
• Deri testini etkileyen ilaç (örneğin trisiklik antidepresan) kullananlar

Bu testlerde total IgE ve eozinofil sayısına bakılsa da, bu değerler doğrudan tanı koydurucu değildir. Kesin teşhis için Phadiatop IgE veya spesifik IgE ölçümü gereklidir.

Alerjik Rinit Tedavi Prensipleri

Alerjik rinit tedavisinde başarı, sistematik bir yaklaşım gerektirir. Tedavi süreci temel olarak üç ana başlık altında toplanır: