Adet Düzensizlikleri ve Tedavisi Hakkında

Adet Düzensizliği ve Normal Adet Döngüsü Nedir?

Adet düzensizliği, kadınların jinekoloji polikliniklerine en sık başvuru yapma nedenleri arasında yer alan önemli bir sağlık sorunudur. Normal bir adet döngüsünde, rahim iç duvarı tabakası olan endometrium her ay gebelik ihtimaline karşı kalınlaşır; gebelik oluşmadığında ise kanama ile birlikte dökülerek vücuttan atılır. Menopoz sonrası bu döngü tamamen durur. Sağlıklı bir süreçte bu döngü, belirli aralıklarla ve sınırlı miktarda kanama ile gerçekleşir.

Normal Adet Döngüsünün Parametreleri

İdeal bir adet döngüsünü tanımlayan temel kriterler şunlardır:

• Döngü Süresi: İki adet kanaması arasındaki süre 21 ile 35 gün arasındadır.
• Kanama Süresi: Kanamalar genellikle 2 ile 8 gün sürer.
• Kanama Miktarı: Toplam miktar genellikle 80 ml’yi geçmez.

Bir günde 4 dolu pedden fazla kullanım veya çocuk bezi kullanma ihtiyacı, kanama miktarının normalden fazla olduğunun subjektif ama önemli bir göstergesidir.

Adet Düzensizliği Türleri ve Tanımları

Adet düzensizlikleri, kanamanın süresine, sıklığına ve miktarına göre farklı tıbbi terimlerle isimlendirilir:

• Amenore: En az 2 veya 3 ay boyunca hiç adet görememe durumudur.
• Oligomenore: Adet kanamalarının 35 günden daha seyrek aralıklarla gerçekleşmesidir.
• Polimenore: Adet kanamalarının 21 günden daha sık aralıklarla olmasıdır.
• Menoraji: Kanama miktarının 80 ml üzerinde olması veya kanamanın 8 günden uzun sürmesidir.
• Metroraji: Normal adet dönemleri arasında yaşanan ara kanamalardır.
• İlişki Sonrası Kanama: Cinsel ilişkiden sonraki 24 saat içinde görülen kanamalardır; genellikle rahim ağzı yaraları veya enfeksiyonlara işaret eder.

Yaş Gruplarına Göre Adet Düzensizliği Nedenleri

Adet düzensizliğinin nedenleri, kadının bulunduğu yaşam evresine göre değişkenlik göstermektedir.

1. Genç Kızlarda (Adolesan Dönemi) Düzensizlikler

İlk adet kanamasından sonraki ilk 2 yıl, hormonal sistemin (hipotalamo-hipofizer aks) henüz olgunlaşmaması nedeniyle düzensizlikler normal kabul edilebilir. Eğer şiddetli kansızlık yoksa, 16 yaşına kadar hormon tedavisi önerilmez. Ancak kanama miktarı çok fazlaysa düşük dozlu doğum kontrol hapları kullanılabilir. Ayrıca bu yaş grubunda pıhtılaşma sorunları mutlaka araştırılmalıdır.

2. Üreme Çağındaki Kadınlarda Düzensizlikler

Bu dönemdeki düzensizliklerin %90'ı organik bir nedene (miyom, polip vb.) dayanmayan anormal uterin kanamalardır. En yaygın nedenler şunlardır:

• Anovulatuar Kanamalar: Düzenli yumurtlamanın olmamasıdır. En sık sebebi Polikistik Over Sendromu (PKOS)'dur. Kilo kaybı ve egzersizle düzelebilir; aksi halde hormon ilaçları kullanılır.
• Endokrin Sorunlar: Hipotiroidi, hipertiroidi, süt hormonu yüksekliği (hiperprolaktinemi) ve böbrek üstü bezi sorunları adet düzenini bozar.
• Organik ve Anatomik Sorunlar: Miyomlar (özellikle rahim içine baskı yapanlar), endometrial polipler, rahim içi kalınlaşması ve nadiren endometrium kanseri.
• İlaç ve Araç Kullanımı: Doğum kontrol hapları, iğneler ve RIA (spiral) kullanımı ara kanamalara yol açabilir.
• Enfeksiyonlar: Servisit (rahim ağzı iltihabı) ve vajinal enfeksiyonlar lekelenme tarzı kanama yapabilir.
• Asherman Sendromu: Zorlu kürtajlar veya doğum sonrası müdahaleler nedeniyle oluşan rahim içi yapışıklıklardır.

3. Menopoz Sonrası (Post-Menopozal) Kanamalar

Menopoz sonrası görülen her türlü kanama son derece dikkatle incelenmelidir. En sık neden östrojen eksikliğine bağlı atrofi (dokuların incelmesi) olsa da, bu dönemdeki kanamalar endometrium kanseri veya hiperplazi riski taşıyabilir. Bu nedenle mutlaka biyopsi yapılmalıdır.

Tanı ve Tetkik Yöntemleri

Adet düzensizliği şikayetiyle başvuran hastalarda izlenen tanı süreci şu şekildedir:

Önemli Not: Özellikle histeroskopi, hem tanı koyma hem de aynı anda tedavi (polip alınması vb.) imkanı sağladığı için oldukça avantajlı bir yöntemdir.