6 ÜSTÜN ZEKÂ PROFİLİ

Üstün Zekalı Bireylerin Psikolojik ve Sosyal Profilleri

Belli bir zekâ puanı temel alınarak üstün zekalı olarak tanımlanan bireyler, homojen bir grup değildir. Bu bireyler; ihtiyaçları, duygusal dünyaları ve sergiledikleri davranış modellerine göre 6 farklı kümede incelenmektedir. Her bir grubun kendine has güçlü yönleri ve desteklenmesi gereken hassas noktaları bulunmaktadır.

1. Başarılı Üstünler

Zekâ ve yetenek testlerinde en yüksek puanları alan bu grup, öğrenme becerileri bakımından oldukça güçlüdür. Başarılı üstünler, mevcut sisteme uyum sağlama konusunda yeteneklidir ve çevrelerinden onay alma ihtiyaçları yüksektir. Okul kurallarına uyum sağladıkları ve akademik başarıları takdir edildiği için benlik algıları oldukça gelişmiştir.

Sosyal hayatlarını başarıyla idame ettiren bu bireylerin yaratıcılıkları, yetişkinler tarafından yeterince beslenmezse zamanla körelebilir. Ayrıca, hayatı idame ettirmek için gerekli olan temel tutumları tam olarak içselleştiremedikleri için değişen hayat standartlarına uyum sağlamakta zorluk yaşayabilirler.

2. Saklı Bahçe Üstünler

Bu gruptaki bireyler, sosyal kabul görme arzusuyla üstün yeteneklerini gizleme eğilimi gösterirler. Genellikle ortaokul yıllarındaki kız çocukları akranları tarafından dışlanmamak için bu yolu seçerken, erkekler ise lise çağına kadar yeteneklerini saklayarak spora yönelebilirler.

Saklı Bahçe grubundaki bireyler genel olarak kaygılı ve güvensiz bir ruh haline sahiptir. Aldıkları radikal kararlar sonucunda akademik başarıları veya yaratıcılıkları sekteye uğrayabilir. Bu durum, okul ortamında öğretmenleriyle çeşitli çatışmalar yaşamalarına neden olabilir.

3. Otonom Öğrenci Üstünler

Var olan sisteme uymak yerine, sistemin kendilerine ayak uydurmasını bekleyen bu bireyler, düzeni kendi ihtiyaçlarına göre şekillendirirler. Başarıları toplum tarafından kabul gördüğü için olumlu benlik algısına sahiptirler. Belirgin şekilde lider vasıflı olan bu öğrenciler, risk almaktan çekinmezler.

Kendi hedeflerini bağımsız bir şekilde belirleyebilen otonom öğrenciler, başkalarından yardım beklemek yerine çözüm üretmeyi tercih ederler. Amaç ve isteklerini net bir şekilde dile getirme becerileri oldukça gelişmiştir.

4. İki Kere Farklılar

Bu grup, üstün zekâ kapasitesinin yanı sıra fiziksel veya duygusal kısıtlılıkları olan ya da öğrenme güçlüğü çeken bireyleri kapsar. Kendilerini sıklıkla izole edilmiş, çaresiz ve stresli hissederler. Akademik çevrenin üstün çocuklardan beklediği standart davranışları sergilemedikleri için genellikle dağınık ve unutkan olabilirler.

İki kere farklılar, düşük benlik algılarını gizlemek amacıyla haylazlık veya muzipliğe başvurabilirler. Tamamlayamadıkları görevleri "saçma" veya "çok kolay" olarak nitelendirerek eksikliklerini örtmeye çalışırlar. Bu bireylerin yeteneklerinden ziyade genellikle eksikliklerine odaklanılması en büyük risklerden biridir.

5. Yaratıcı ve Hırçın Üstünler

Üst düzey yaratıcılığa sahip olan bu bireyler; aynı zamanda inatçı, alaycı ve patavatsız davranışlar sergileyebilirler. Otoriteyi sorgulama eğilimleri nedeniyle öğretmenlerini sınıf önünde eleştirebilirler. Yetenekleri akademik sistem tarafından onaylanmadığında ciddi bir hüsran duygusu yaşarlar.

Sosyal ilişkilerinde durumları şu şekildedir:

• Mizah yetenekleri sayesinde bazı sosyal gruplara kabul edilebilirler.
• Akranlarına meydan okuyan tavırları nedeniyle dışlanabilirler.
• Spontan ve aykırı davranışları sonucunda olumsuz benlik algısı geliştirebilirler.

Doğru müdahale edilmediği takdirde bu grubun okulu bırakma veya zararlı alışkanlıklar edinme riski yüksektir.

6. Okulu Bırakan Üstünler

Genellikle çok geç fark edilen bu grup, sistem tarafından karşılanmayan ihtiyaçları nedeniyle çevrelerine ve kendilerine karşı yoğun bir öfke beslerler. Bu öfke; depresif bir tutum, dışlanmışlık hissi veya savunmacı bir haylazlık olarak dışa vurulabilir. İlgi alanları akademik müfredatla örtüşmediği için becerileri takdir görmez.

Bu bireyler okulu fiziksel olarak bırakmasalar bile, eğitim süreciyle olan tüm bağlarını koparırlar. Bu grup için hem aile desteği hem de profesyonel danışmanlık hizmeti kritik öneme sahiptir.