YENİ DOĞAN BEBEĞİNİZ BESLENEMİYORSA DİKKAT

Özofagus Atrezisi (Yemek Borusu Tıkanıklığı) Nedir?

Özofagus (yemek borusu), yutak ile mide arasında besin geçişini sağlayan tüp şeklinde hayati bir organdır. Özofagus atrezisi, bu organın bir kısmının anne karnında gelişmemesi sonucu oluşan doğumsal bir tıkanıklıktır. İstatistiksel olarak her 2000-3000 canlı doğumda bir görülen bu durum, genellikle ek hastalıklar (özellikle kalp hastalıkları) ve kromozom anomalileri ile birlikte seyredebilir.

Bu anomalinin klinik olarak birkaç farklı tipi bulunmaktadır:

• Yemek borusunun tek başına kapalı olması.
• Yemek borusunun kapalı olup soluk borusuyla arasında ince bağlantıların (fistül) bulunması.
• Yemek borusunun gelişmiş olmasına rağmen soluk borusuyla köprü şeklinde bağlantılı olması.

Anne Karnında Özofagus Atrezisi Tanısı Konulabilir mi?

Gebelik takibi sırasında yapılan ultrasonografi incelemeleriyle bu tanıdan şüphelenilmesi mümkündür. Ultrasonografide bebeğin midesinin görülmemesi, akla öncelikle özofagus atrezisi ihtimalini getirir. Ancak, vakaların büyük çoğunluğunda soluk borusu ile yemek borusunun alt ucu arasında fistül bulunduğu için mideye hava geçişi devam eder. Bu durum midede sıvı görülmesine neden olarak tanıyı zorlaştırabilir.

Eğer anne karnında bir ön tanı konulmuşsa, doğumun mutlaka yenidoğan yoğun bakım ünitesi bulunan, çocuk cerrahisi uzmanının görev yaptığı ve yenidoğan cerrahisi için tam donanımlı merkezlerde gerçekleştirilmesi hayati önem taşır.

Özofagus Atrezisi Belirtileri Nelerdir?

Doğumdan hemen sonra ortaya çıkan belirtiler, hastalığın teşhisinde belirleyicidir. Yenidoğan bebek, tükürüğünü yutamaz ve beslenemez. Tükürüğün ağızdan dışarı akması ve soluk borusuna kaçması nedeniyle bebekte ciddi solunum güçlüğü gözlemlenir.

Tanıyı kesinleştirmek için şu yöntemler uygulanır:

1. Bebeğin ağzından ince bir plastik tüp (sonda) yerleştirilmeye çalışılır; tıkanıklık varsa sonda ilerlemez.
2. Çekilen röntgende, sondanın ucu gelişmemiş yemek borusu içinde kıvrılmış şekilde görüntülenir.

Özofagus Atrezisi Tedavisi ve Ameliyat Süreci

Bebeğin yaşamını sürdürebilmesi için cerrahi müdahale zorunludur. Ameliyatın zamanlaması ve yöntemi, anomalinin tipine ve bebeğin genel sağlık durumuna göre belirlenir. Eğer akciğer enfeksiyonu veya ağır kalp hastalığı gibi engelleyici bir durum yoksa, bebek genellikle birkaç günlükken operasyona alınır.

Ameliyat Nasıl Yapılır?

Operasyon, cerrahın deneyimine göre açık cerrahi veya laparoskopik (kapalı) yöntemle göğüs boşluğuna girilerek gerçekleştirilir. Cerrahi süreç şu adımları kapsar:

• Yemek borusunun üst ve alt uçları tespit edilir.
• Soluk borusuyla bağlantı (fistül) varsa ayrılır ve soluk borusu tamir edilir.
• Yemek borusunun uçları birbirine dikilir (anastomoz).
• Gerekli durumlarda beslenme sondası ve göğüs tüpü yerleştirilir.

Ameliyat Sonrası İyileşme Süreci

Operasyonun ardından bebek, yenidoğan yoğun bakım servisinde yakın takibe alınır. İyileşme süreci şu aşamalardan oluşur:

Ameliyat Sonrası Dikkat Edilmesi Gerekenler ve Olası Sorunlar

Bebekler sıvı gıda döneminde sorun yaşamasalar da ek gıdaya geçişte özel bir beslenme düzenine ihtiyaç duyarlar. 1,5-2 yaşına kadar gıdalar püre haline getirilmeli, daha sonra ise iyice ezilerek verilmelidir. Çocuğa 4-5 yaş civarında gıdaları iyice çiğneyerek yeme alışkanlığı kazandırılmalıdır.

Ek anomalisi olmayan bebeklerde yaşama oranı oldukça yüksektir. Ancak uzun vadede şu komplikasyonlar görülebilir:

• Gastroözofageal reflü (Mideden kaçak).
• Yemek borusu hareket bozuklukları (motilite).
• Dikiş hattında daralma ve yutma güçlüğü.
• Tekrarlayan trakeoözofagus fistülü.

Reflü şikayetleri genellikle medikal tedavi ile kontrol altına alınırken, yemek borusundaki daralmalar için endoskopik balon genişletme işlemleri gerekebilir.