Yaşa bağlı makula dejenerasyonu nedir ?

Yaşa Bağlı Maküla Dejenerasyonu (YBMD) Nedir?

Yaşa Bağlı Maküla Dejenerasyonu (YBMD), yaşlı bireylerde sıkça rastlanan, görme merkezinde meydana gelen hasarlar ve kanamalarla karakterize bir göz hastalığıdır. Hastalık, bireyin görme alanının tam merkezinde, zamanla genişleyen karanlık bir leke şeklinde kendini gösterir. Genellikle her iki gözü de etkileyen bu durum, hastanın bağımsız hareket etme ve yaşama kabiliyetini ciddi oranda kısıtlayabilir.

YBMD süreci çoğunlukla tek bir gözde başlar ve yavaş bir seyir izler. Bu sinsi ilerleyiş nedeniyle birçok hasta, bir gözündeki görme kaybını ancak ileri aşamalarda fark edebilmektedir. Belirtilerin yaşlılığın doğal bir sonucu olarak algılanması, hastalığın toplumda yeterince tanınmamasına ve maalesef ileri safhalarda körlüğe yol açmasına neden olmaktadır.

Yaşa Bağlı Maküla Dejenerasyonu Belirtileri Nelerdir?

Hastalığın erken teşhisi için aşağıdaki semptomlara karşı dikkatli olunmalıdır:

• Görme alanının merkezinde giderek büyüyen lekelerin oluşması.
• Cisimlerin normalden daha küçük algılanmaya başlanması.
• Düz çizgilerin eğri, kırık veya itilmiş gibi görünmesi.
• Bakılan noktadaki netliğin tamamen kaybolması.

Bu şikayetleri yaşayan kişilerin, kalıcı hasarlar oluşmadan vakit kaybetmeden bir uzmana başvurması ve tedavi sürecini başlatması kritik önem taşır.

YBMD Görülme Sıklığı ve Risk Faktörleri

Yaşa Bağlı Maküla Dejenerasyonu, yaş ilerledikçe görülme sıklığı artan bir hastalıktır. Toplumdaki görülme oranları şu şekildedir:

Hastalığı Tetikleyen Risk Faktörleri

Hastalığın gelişiminde rol oynayan temel risk faktörleri şunlardır:

• Yaşlanma ve cinsiyet (kadınlarda görülme oranı daha yüksektir).
• Kalıtım (yaklaşık %20 oranında genetik geçiş).
• Hipertansiyon ve sigara kullanımı.
• Serum lipitlerindeki (kolesterol) yükseklik.
• Güneş ışığına aşırı maruz kalma.
• Anemi (kansızlık).

Yaşa Bağlı Maküla Dejenerasyonu Tipleri

YBMD hastalığı klinik olarak iki ana tipe ayrılmaktadır:

1. Atrofik (Kuru Tip): Hastaların büyük çoğunluğunu oluşturur. Non-neovasküler veya geografik tip olarak da adlandırılır.
2. Eksüdatif (Yaş/Islak Tip): Daha az görülmesine rağmen, ciddi görme kayıplarının en sık nedenidir. Retina altında yeni damar oluşumları ve sızıntılarla seyreder.

Yaş tip vakalarında, retina altındaki damarlardan sızan sıvılar ve tekrarlayan kanamalar, görmeyi sağlayan hücrelerin fonksiyonunu bozarak hızlı görme kaybına yol açar.

Teşhis ve Tanı Yöntemleri

Modern tıpta YBMD teşhisi, ileri teknolojik görüntüleme yöntemleri ile konulmaktadır:

• Fundus Floresein Anjiografi (FFA): Kol damarından verilen özel bir boya (floresein) ile gözün fotoğrafları çekilir. Maküladaki hasar ayrıntılı olarak saptanır.
• Indociyanin Anjiografi: Benzer bir yöntemle indociyanin maddesi kullanılarak maküladaki problemler daha derinlemesine analiz edilir.
• Retinal Tomografi (HRT): Gözün arka tabakasının tomografisi çekilerek ödem bölgeleri ve sinir tabakası detaylıca incelenir.

Yaşa Bağlı Maküla Dejenerasyonu Tedavi Yöntemleri

Hastalığın tedavisinde tipine göre farklı yaklaşımlar sergilenir. Kuru tip hastalarda genellikle antioksidan içerikli vitamin takviyeleri ve retina pigment epiteli doku nakli gibi yöntemler değerlendirilir. Genel tedavi seçenekleri şunlardır:

• Göz içi ilaç uygulamaları (enjeksiyonlar).
• Fotodinamik tedavi ve klasik lazer uygulamaları.
• Radyoterapi.
• Cerrahi Müdahaleler: Vitrektomi, retina altındaki zarın çıkarılması, maküla yer değişikliği ve doku nakilleri.

Hastalıktan Korunmak İçin Alınacak Önlemler

Sadece yaşlılarda değil; miyoplarda ve göz yaralanması geçirenlerde de görülebilen bu hastalıktan korunmak için sigarayı bırakmak, sebze-meyve ağırlıklı beslenmek, güneşten korunmak ve yıllık düzenli göz kontrollerini aksatmamak gerekir.