VİSKOKANALOSTOMİ
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Glokom Cerrahisinde Modern Yaklaşımlar: Non-Penetran Teknikler
Glokom cerrahisinin temel amacı, göz içi basıncını (GİB) düşürerek optik sinir fonksiyonlarını korumaktır. Günümüzde standart bir yöntem olan trabekülektomi, hümör aközün ön kamaradan subkonjonktival bölgeye tahliyesini sağlar. Ancak bu yöntemde karşılaşılan aşırı filtrasyon, ön kamara darlığı ve hipotoni gibi riskler, non-penetran glokom cerrahisi yaklaşımlarını ön plana çıkarmıştır.
Non-penetran cerrahiyi trabekülektomiden ayıran en kritik fark, ön kamaraya giriş yapılmamasıdır. Bu özellik, cerrahi sonrası komplikasyon gelişme ihtimalini önemli ölçüde azaltmaktadır.
Non-Penetran Cerrahinin Tarihsel Gelişimi
Non-penetran cerrahi teknikleri 1960'lı yıllardan günümüze ciddi bir evrim geçirmiştir:
- 1960'lar (Sinüsotomi): Krasnov tarafından uygulanan bu yöntemde Schlemm kanalının çatısı alınmış, ancak trabeküluma dokunulmamıştır.
- 1976 - 1984 (Ab Eksterno Trabekülektomi): Schlemm kanalının iç duvarı ve jukstakanaliküler trabekülum çıkarılmış, korneoskleral doku yerinde bırakılmıştır.
- 1989 (Derin Sklerektomi): Fyodorov tarafından uygulanan bu yöntemde akış, ön trabekülum ve Descemet membranından sağlanır.
- 1991 (Viskokanalostomi): Stegmann tarafından tanımlanan bu yöntemde, hümör aközün subkonjonktival bölge yerine doğrudan Schlemm kanalına ve episkleral venlere ulaşması hedeflenmiştir.
Güncel Uygulamalar: Derin Sklerektomi ve Viskokanalostomi
Günümüzde en sık uygulanan non-penetran girişimler derin sklerektomi ve viskokanalostomidir. Her iki yöntemde de Descemet membranı üzerinden hümör aköz perkolasyonu sağlanır.
Viskokanalostomi, Schlemm kanalına yüksek moleküler ağırlıklı sodyum hyalüronat enjeksiyonu yapılmasıyla derin sklerektomiden ayrılır. Bu işlem, trabekülodesmetik zarın akışa bir miktar direnç göstermesini sağlayarak postoperatif dönemde ani hipotoni ve ön kamara daralması gibi riskleri minimize eder.
Viskokanalostomi Cerrahi Teknik Adımları
Viskokanalostomi operasyonu titiz bir diseksiyon süreci gerektirir. Cerrahi süreç şu adımları izler:
- Forniks tabanlı konjonktiva diseksiyonu gerçekleştirilir.
- Yaklaşık 5x5 mm boyutlarında ve 1/3 skleral kalınlıkta yüzeyel fleb kaldırılır.
- Yüzeyel flebin altından 3x3 mm'lik, koryoid reflesinin görüldüğü derin fleb oluşturulur.
- Schlemm kanalının çatısı çıkarılır (deroofing) ve Descemet membranı derin flebden ayrılır.
- Schlemm kanalına özel bir kanülle viskoelastik madde enjekte edilerek kanal genişletilir.
- Yüzeyel fleb 10/0 monoflaman sütürlerle sıkıca kapatılır ve skleral havuza viskoelastik madde eklenir.
Non-Penetran Cerrahinin Çalışma Mekanizması
Bu cerrahi yöntemde basınç düşüşü birkaç farklı mekanizmayla açıklanmaktadır:
- Schlemm kanalının iç duvarındaki direncin azalması.
- Viskoelastik madde ile kanal ve jukstakanaliküler trabekülumda oluşan mikro rüptürler.
- İnce skleral yataktan suprakoryoidal aralığa gerçekleşen uveoskleral akım.
- Bazı olgularda görülen subkonjonktival filtrasyon.
Endikasyonlar ve Kontrendikasyonlar
Viskokanalostomi uygulaması belirli hasta grupları için özellikle avantajlıdır:
| Durum | Uygunluk | Notlar |
|---|---|---|
| Primer Açık Açılı Glokom | Endike | En sık uygulama alanıdır. |
| Yüksek Miyopi | Endike | Hipotoni makülopatisi riskini azaltır. |
| Sturge-Weber Sendromu | Endike | Koryoidal hemoraji riskine karşı daha güvenlidir. |
| Neovasküler Glokom | Kontrendike | Neovasküler membran nedeniyle sistem çalışmaz. |
| Dar Açılı Glokom | Rölatif Kontrendike | Katarakt cerrahisi ile kombine edilebilir. |
| ALT Geçirmiş Gözler | Rölatif Kontrendike | Trabekülum hassas olduğu için perforasyon riski yüksektir. |
Komplikasyonlar ve Risk Yönetimi
Non-penetran cerrahilerde komplikasyon oranı düşük olsa da cerrahi sırasında trabekülodesmetik membranda mikroperforasyon görülebilir. Bu durumda iris prolapsusu oluşursa periferik iridektomi gerekebilir. Postoperatif dönemde ise nadiren Descemet membranı dekolmanı veya dekompresyon retinopatisi (ani basınç düşüşüne bağlı intraretinal kanama) rapor edilmiştir.
Sonuç olarak; trabekülektomi GİB düşürmede daha güçlü bir etkiye sahip olsa da, non-penetran cerrahi yöntemler sundukları yüksek güvenlik profili ile modern glokom tedavisinde kritik bir role sahiptir.
