Ultrason Nedir ?

Normal şartlarda insan kulağı 16 ile 20.000 Hz arasındaki sesleri işitebilirken, ultrason 20.000 Hz frekansın üzerindeki ses dalgaları olarak tanımlanmaktadır. Fizik tedavi ve rehabilitasyon süreçlerinde kullanılan ultrason dalgaları genellikle 0,75-3,3 MHz aralığında yer almaktadır. Bu yüksek frekanslı dalgalar, doku üzerinde derinlemesine bir etki oluşturarak iyileşme süreçlerini destekler.

Terapötik Ultrasonun Kullanım Amaçları

Ultrason tıbbi literatürde hem tanısal hem de tedavi edici amaçlarla geniş bir kullanım alanına sahiptir. Tedavi edici (terapötik) ultrason, 60 yılı aşkın bir süredir akut ve kronik ağrı yönetiminde güvenle uygulanmaktadır. Özellikle kas ve iskelet sistemi hastalıklarının tedavisinde en sık başvurulan fizik tedavi modalitelerinden biridir.

Ultrasonun Etki Mekanizması ve Piezoelektrik Olay

Ultrason cihazlarının çalışma prensibi, piezoelektrik olay olarak adlandırılan özel bir elektriksel etkileşime dayanır. Piezoelektrik kristal adı verilen materyaller, ses enerjisini elektrik enerjisine çevirme özelliğine sahiptir. Bu durumun tersi de mümkündür; yüksek frekanslı elektrik akımı kullanılarak yüksek frekanslı ses dalgaları elde edilir ve tedavi amacıyla vücuda iletilir.

Termal Etki ve Uygulama Parametreleri

Ultrasonun dokulardaki en önemli fizyolojik etkisi termal etki ile sağlanır. Oluşan ısınma düzeyi; uygulama şekli, dozaj, süre ve uygulama yapılan dokunun perfüzyonu (kanlanması) ile doğrudan ilişkilidir. Ayrıca dokunun ses dalgalarını absorbe etme (emme) özelliği de ısınma miktarını belirleyen kritik bir faktördür.

Tedavi sırasında dikkat edilen teknik parametreler şunlardır:

Ultrasonun Uygulama Alanları Nelerdir?

Ultrason tedavisi, geniş bir yelpazedeki kas-iskelet sistemi problemlerinde etkili bir çözüm sunar. Başlıca uygulama alanları şunlardır:

• Eklem hastalıkları
• Eklem dışı yumuşak doku hastalıkları
• Disk herniasyonları (Fıtıklar)
• Periferik sinir hastalıkları
• Posttravmatik lezyonlar, skatris (yara izi) ve keloidlerin giderilmesi

Ultrasonun Uygulanmadığı Kontrendike Durumlar

Her ne kadar güvenli bir yöntem olsa da, ultrasonun uygulanmasının riskli olduğu ve kaçınılması gereken belirli durumlar mevcuttur. Bu durumlar şunlardır:

1. Akut ve kronik enfeksiyonlar
2. Neoplazm (tümör) varlığı
3. Vasküler yetersizlik ve tromboflebit
4. Gebelik süreci
5. Laminektomi ve spina bifida durumları
6. Kalp pili (pacemaker) kullanan hastalar