Sürekli Kendini Geliştirme Çabası Psikolojik Bir Baskıya Dönüşür mü?
Gelişim Ne Zaman Baskıya Dönüşür?
Kendini geliştirme, kişinin mevcut hâlini yok saymaya başladığında baskıya dönüşür. Eğer
gelişim çabası, “şu anki hâlim yeterli değil” inancından besleniyorsa, bu süreç destekleyici
olmaktan çıkar.
Bu noktada gelişim:
merakla değil, zorunlulukla yapılır
istekten değil, kaygıdan beslenir
ilerlemek için değil, geride kalmamak için sürdürülür
Kişi durduğunda suçluluk hisseder, devam ettiğinde ise tükenir.
“Daha İyisi Olmalıyım” İnancı
Sürekli kendini geliştirme baskısının altında çoğu zaman tek bir temel inanç vardır:
“Olduğum hâlim yeterince iyi değil.”
Bu inanç, kişinin dinlenmesine, tatmin hissetmesine ve olduğu yerde kalmasına izin vermez.
Her kazanım hızla sıradanlaşır ve yerini yeni bir hedefe bırakır. Bu da kronik bir yetersizlik
hissi yaratır.
Klinik gözlemler, bu kişilerin çoğunda içsel bir durma noktasının hiç oluşmadığını gösterir.
Gelişim mi, Kaçınma mı?
Bazı durumlarda kendini geliştirme çabası, zor duygulardan kaçınmanın daha “kabul
edilebilir” bir yolu hâline gelir. Hüzün, boşluk, anlamsızlık ya da yorgunlukla temas etmek
yerine yeni hedefler belirlenir, yeni alışkanlıklar eklenir.
Bu yoğunluk, geçici bir kontrol hissi sağlasa da duygusal temas ertelendiği için içsel yük
azalmadan devam eder.
Terapötik Açıdan Nasıl Ele Alınır?
Terapi, kişiye gelişmeyi bırakmasını önermez. Ancak gelişimin hangi motivasyonla
sürdürüldüğünü sorgular. Gelişim, kişinin kendisiyle bağını güçlendiriyorsa besleyicidir. Kişiyi
kendinden uzaklaştırıyorsa yıpratıcıdır.
Burada kritik soru şudur:
“Kendimi geliştirmeye çalışırken kendime ne kadar alan tanıyorum?”
Bu soru, gelişim ile baskı arasındaki farkı netleştirir.
Sağlıklı Gelişim Nasıl Hissettirir?
Sağlıklı gelişim acele etmez. Kişiye nefes aldırır, hata yapma payı bırakır ve mevcut hâli
inkâr etmez. Gelişmek, sürekli ilerlemek değil; gerektiğinde durabilmek anlamına da gelir.
Gelişim, kişinin kendisiyle ilişkisinin sertleştiği değil; yumuşadığı bir süreç olduğunda
sürdürülebilir olur.
Sürekli kendini geliştirme çabası, fark edilmediğinde psikolojik bir baskıya dönüşebilir.
Gelişim, kişinin kendini yetersiz hissettiği bir yarışa dönüştüğünde iyileştirici olmaktan çıkar.
Psikolojik iyi oluş, her zaman daha fazlası olmakla değil; olduğu hâliyle de var olabilmekle
ilgilidir.
