Stres ölçeğinin betimsel ve istatiksel değerlendirmesi
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Stres Testleri ve Stres Düzeyi Belirleme Ölçeği
Psikolog ve Psikolojik Danışman Halil Türkmen tarafından geliştirilen Stres Düzeyi Belirleme Ölçeği, bireylerin stresle başa çıkma kapasitelerini ölçmek amacıyla tasarlanmıştır. İlk baskısı 2006, ikinci baskısı ise 2012 yılında yayımlanan bu çalışma, Stres’e Eğilim Ölçeği ve Stres’e Dayanıklılık Ölçeği olmak üzere iki alt ölçekten oluşmaktadır. Bu bilimsel araştırma, stres düzeylerinin objektif kriterlerle belirlenmesi ve testlerin farklı zaman dilimlerinde tutarlılığının ölçülmesi hedeflenerek yürütülmüştür.
Araştırma Metodolojisi ve Örneklem Grubu
1991-2003 yılları arasında geliştirilen ölçeğin bilimsel geçerlilik ve güvenirlik çalışmaları, Gaziantep ili araştırma evreni olarak belirlenerek gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında, verilerin planlı ve sistemli bir şekilde toplanması, analizi ve yorumlanması süreçleri titizlikle yönetilmiştir. Bu süreçte bilimsel araştırma yöntemleri ışığında, bilinmeyeni bilinir kılma ve uygulamalı araştırma prensipleri esas alınmıştır.
Örneklem grubu, geniş bir yelpazeyi kapsayacak şekilde şu kurumlardan seçilmiştir:
- Gaziantep Üniversitesi PDR bölümü öğrencileri
- Gaziantep Özel Kolej Vakfı Okulları ve Özel Sanko Okulları
- Bayraktar Anadolu Lisesi ve Şehit Şahin Lisesi (11. ve 12. sınıf öğrencileri)
Farklı sosyo-ekonomik çevrelerden gelen ve Türkiye'nin çeşitli illerinden yükseköğrenim için Gaziantep'e yerleşen öğrencilerin dahil edilmesiyle, örneklemin evreni temsil etme yeteneği artırılmıştır. Seçim sürecinde yansızlık ilkesine sadık kalınarak hata payı minimize edilmiştir.
Uygulama Süreci ve Veri Analizi
Ölçeklerin uygulama süreci, 2012 yılında resmi makamların onayıyla belirli aralıklarla gerçekleştirilen ilk test ve son test yöntemine dayanmaktadır. Her iki test, aynı öğrenci gruplarına 14 ile 25 gün arayla uygulanmıştır. Uygulama sonucunda, Stres’e Eğilim Ölçeği (SEÖ) için 45, Stres’e Dayanıklılık Ölçeği (SDÖ) için ise 40 öğrencinin verileri geçerli kabul edilmiştir.
İstatistiksel analizlerde her madde için şu değerler hesaplanmıştır:
- Madde güçlük ve ayırıcılık indeksleri
- Madde varyansları
- KR-20 güvenirlik katsayıları
- Aritmetik ortalama, standart sapma ve ranj değerleri
Stres’e Dayanıklılık Ölçeği (SDÖ) İstatistiksel Sonuçları
Yapılan analizlerde, testin ayırt ediciliğinin ve geçerliliğinin yüksek olduğu saptanmıştır. İlk test (X) sonuçlarında ortalama 39,2 ve standart sapma 13,38 olarak hesaplanırken; son test (Y) sonuçlarında ortalama 40,55 ve standart sapma 14,59 olarak belirlenmiştir. Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Yöntemi kullanılarak yapılan hesaplamalarda, korelasyon katsayısı r=0,98 seviyelerinde bulunmuştur. Bu sonuç, iki ölçüm arasında bire yakın, doğrusal ve yüksek bir ilişki olduğunu kanıtlamaktadır.
Stres’e Dayanıklılık Ölçeği Puanlama Tablosu
Ölçekten elde edilen ham puanların yorumlanması için aşağıdaki standartlar oluşturulmuştur:
| Puan Aralığı | Stres’e Dayanıklılık Düzeyi |
|---|---|
| 0 - 24 Puan | Stres’e Çok Dayanıksız |
| 25 - 33 Puan | Stres’e Dayanıksız |
| 34 - 42 Puan | Stres’e Dayanıklı |
| 43 - 51 Puan | Stres’e Çok Dayanıklı |
| 52 Puan ve Üstü | Stres’e Çok Fazla Dayanıklı |
Sonuç ve Akademik Güvenirlik
Araştırma sonuçları, Stres’e Dayanıklılık Ölçeği'nin hem 2006 hem de 2012 yılı uygulamalarında birbirine çok yakın korelasyon katsayıları verdiğini göstermiştir. Elde edilen t=42,286 (p<.05) değeri, bulunan ilişkinin tesadüfi olmadığını ve bilimsel açıdan anlamlı olduğunu doğrulamaktadır.
Halil Türkmen tarafından hazırlanan bu bilimsel çalışmalar ve makaleler, yazarın "Psikolojik Testler ve Psikolojik Destek" adlı yapıtında ve resmi web sitesi olan www.hturkmen.com adresinde yayımlanmaktadır. İçeriklerin izinsiz kullanımı telif hakları gereği yasaktır.
