Spinal tümör
- Omurga ve omurilik tümörleri, sinir sistemi tümörlerinin %10-25'ini oluşturmakla birlikte iyi veya kötü huylu karakterde olabilirler.
- En yaygın belirti dirençli bel, sırt ve boyun ağrısı olup, hastalık ilerledikçe motor kayıplar ve felç riski ortaya çıkmaktadır.
- Tedavide genellikle cerrahi müdahale tercih edilirken, metastatik tümörlerde tümörün temizlenmesinin yanı sıra omurga stabilizasyonu büyük önem taşımaktadır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Omurga ve Omurilik Tümörleri Nedir?
Omurga tümörleri, omurganın kemik yapısından, çevresindeki kas dokularından veya omuriliğin içindeki sinir hücreleri ile zarlarından kaynaklanan lezyonlardır. Bu tümörler iyi huylu (benign) veya kötü huylu (malign) karakterde olabilirler. Tıp literatüründe omurilik ve zarlarından köken alan bu oluşumlar genel olarak omurilik tümörleri başlığı altında incelenir.
Omurga ve Omurilik Tümörlerinin Görülme Sıklığı
Omurilik tümörleri (OT), tüm sinir sistemi tümörlerinin yaklaşık %10-25'ini oluşturmaktadır. Toplumdaki görülme sıklığı her 100.000 kişide 2 ile 10 arasındadır. Tümörlerin karakteristiği, yerleşim yerine göre şu şekilde sınıflandırılır:
- Metastatik Tümörler: Vücudun başka bir organından yayılan tümörlerin %95'i omurilik dışındaki kemik dokusuna, %4'ü omurilik zarı içine yerleşir.
- İntramedüller Tümörler: Omuriliğin kendi içinden kaynaklanan tümörlerdir ve nadir görülürler.
- İyi Huylu Tümörler: Genellikle omurilik zarlarından veya sinir köklerinden köken alırlar.
Belirtiler ve Klinik Bulgular
Spinal tümörlerde, tümörün konumu ne olursa olsun en yaygın başvuru şikayeti bel, sırt ve boyun ağrısıdır. Hastalığın seyrine göre belirtiler şu şekilde ilerler:
- Hareket Kısıtlılığı: Boyun, sırt ve bel bölgesinde tutulmalar meydana gelir.
- Ağrı Karakteri: Başlangıçta öksürme ve ıkınma ile artan ağrı, ilerleyen dönemlerde istirahatte bile geçmeyen dirençli bir ağrıya dönüşür.
- Nörolojik Kayıplar: Tümör büyüdükçe duyusal kayıplar, motor kuvvetsizlik ve sfinkter (idrar/dışkı kontrolü) bozuklukları başlar.
- Felç Riski: İleri evrelerde omurilik basısına bağlı olarak kısmi veya tam felç tabloları gelişebilir.
En Sık Görülen Omurilik Tümörleri
En sık karşılaşılan omurilik tümörleri menengiomlar ve schwannomlardır. Bu iki tür, tüm omurilik tümörlerinin %40'ını oluşturur. İntradural (zar içi) tümörlerin ise %70'i bu iyi huylu gruptadır.
| Tümör Tipi | Sıklık Oranı | En Sık Görüldüğü Bölge | Karakteristik Özellik |
|---|---|---|---|
| Menengioma | %25-48 | Sırt (Torakal) | Kadınlarda ve 50-60 yaş grubunda sıktır. |
| Schwannoma | Nadir | Sırt ve Boyun | Sinir kılıfından köken alır, yavaş büyür. |
| Epandimom | %35 (İntramedüller) | Bel (Lombo-sakral) | Erişkinlerde en sık görülen iç tümördür. |
| Astrositom | %45 (İntramedüller) | Değişken | Çocuklarda görülme oranı daha yüksektir. |
Menengiomalar ve Schwannomalar
Menengiomalar, genellikle iyi huylu olup omurilik zarlarından kaynaklanırlar. Teşhisinde Magnetik Rezonans (MR) altın standarttır. Cerrahi tedavide amaç, tümörün tamamını çıkarmaktır; başarı oranı cerrahın tecrübesine bağlı olarak oldukça yüksektir.
Schwannoma ve Nörofibromalar ise sinir kılıfı tümörleridir. Genellikle 30-50 yaş aralığında görülürler. Tedavisi cerrahi müdahaledir. Ameliyatta en kritik nokta, tümörün kaynaklandığı sinir kökünün doğru tespiti ve tümörün tam olarak çıkartılmasıdır. Eksik çıkartılan tümörlerde nüks (tekrarlama) kaçınılmazdır.
İntradural-İntramedüller Tümörler
Omuriliğin kendi dokusu içinde yerleşen bu grupta astrositomlar ve epandimomlar başı çeker. Ayrıca hemanjioblastomlar ve dermoid/epidermoid gibi kalıntı tümörleri de bu grupta yer alabilir.
- Epandimomlar: Erkeklerde kadınlara oranla 2 kat daha fazla görülür. Psödö-kapsüllü yapısı sayesinde total rezeksiyon (tamamen çıkarma) mümkündür. Radyoterapiye duyarlı tümörlerdir.
Metastatik Spinal Tümörler
Omurga, vücuttaki kanserlerin en sık metastaz (yayılım) yaptığı yerdir. Akciğer, meme, prostat ve böbrek kanserleri sıklıkla omurgaya sıçrar.
- Ayırıcı Özellik: Metastatik ağrı genellikle istirahat esnasında başlar.
- Teşhis: Kemik sintigrafisi ve PET-CT ile lezyonun yaygınlığı belirlenir.
- Tedavi: Cerrahi, radyoterapi ve kemoterapi seçenekleri değerlendirilir. Cerrahi müdahalede sadece tümörün temizlenmesi yetmez; aynı seansda omurga stabilizasyonu (platin/vida uygulaması) mutlaka planlanmalıdır.
