Sorumluluk Nasıl Geliştirilir?

Ergenlik Döneminde Sorumluluk Bilinci Nasıl Geliştirilir?

Aileler genellikle çocukların tek temel sorumluluğunun ders çalışmak olduğunu düşünme eğilimindedir. Ancak bireyin sorumluluk bilinci, ergenlik döneminde aniden ortaya çıkan bir yeti değil, çocukluktan itibaren kademeli olarak geliştirilmesi gereken bir kavramdır. Ergenlik döneminde bu beceriyi kalıcı hale getirmek için doğru stratejiler izlenmelidir.

Sorumluluk Alanları ve Sınırların Belirlenmesi

Bir ergeni ders çalışmaya veya ödev yapmaya zorlamak genellikle beklenen sonucu vermez. Bu süreçte ebeveynin rolü, çocuğa davranışlarının olası sonuçlarını ve ödemesi gereken bedelleri net bir şekilde aktarmaktır. Ailelerin müdahale gücünün bir sınırı olduğu unutulmamalıdır.

Oda düzeni, harçlık yönetimi, akademik başarı ve sosyal aktiviteler gibi konularda ergenle uzlaşmaya varmak esastır. Uzlaşılan konularda sorun yaşandığında, gencin bu durumun sonuçlarına katlanmasına izin verilmelidir. Örneğin, ödevini veya spor malzemesini bulamayan bir gencin yerine odasını toplamak, onun sorumluluk almasını engeller.

Ev İçi Görevler ve Süreklilik

Ergenin aile içindeki rolünü pekiştirmek için belirli ev işlerinde sorumluluk alması sağlanmalıdır. Bu kapsamda şu görevler verilebilir:

• Günlük gazete alımı
• Çöpün dışarı çıkarılması
• Sofra hazırlığına yardım

Burada kritik nokta, işin niteliğinden ziyade düzenli olarak yapılmasıdır. Sorumluluk verilen bir iş yapılmadığında, ebeveynin söylenerek bu işi üstlenmesi ergenin gelişimine katkı sağlamaz.

Sosyal Aktivitelerin ve Okul Dışı Etkinliklerin Önemi

Ev ve okul dışındaki aktiviteler, ergenin özgüvenini ve sorumluluk duygusunu doğrudan destekler. Arkadaş ilişkilerini ve sosyal etkinlikleri engellemek, gencin yalan söylemesine veya ailesinden gizli işler yapmasına yol açabilir. Bu durum, ebeveynin denetimini tamamen yitirmesine neden olur.

Okul gezileri, kamplar ve dil okulları, gençlerin kendi ayakları üzerinde durmayı öğrenmeleri için eşsiz fırsatlardır. Bu tür organizasyonlar, bireyin kendi sorumluluğunu alma ve büyüme sürecini olumlu yönde etkiler.

Ekonomik Sorumluluk: Harçlık ve Bütçe Yönetimi

Ergene belirli bir harçlık verilmesi, onun bütçe yapma ve biriktirme yeteneğini geliştirir. Para, ergen için bağımsızlık ve güç simgesidir. Ancak harçlığın bir ceza yöntemi olarak kesilmesi, aile içi ilişkilerin bozulmasına ve gencin ailesine maddi olarak bağımlı kalmasına neden olur.

Harçlık Verme Sıklığı ve Miktarı

Harçlık miktarı, ailenin bütçesi ve çocuğun ihtiyaçları doğrultusunda, ergenle birlikte hesaplanarak belirlenmelidir. Yaş gruplarına göre önerilen harçlık periyotları şöyledir:

Ergene ihtiyacından fazla para verilmesi, doyumsuzluk ve amaçsızlık gibi sorunlara yol açabilir. Aksine, imkanlar dahilinde olmasına rağmen çok az harçlık verilmesi ise güvensizlik, yalan söyleme veya uygunsuz yollardan para kazanma eğilimini tetikleyebilir.

Ek Gelir ve Çalışma Deneyimi

Ergenlerin, ailesinin onayı olmadan harcayabileceği bir bütçeye sahip olma hakkı vardır. Bu bütçe için ek gelir arayışına girebilirler. Ancak ek gelir, temel ev görevleri karşılığında veya aile büyüklerinden "sevimlilik" yaparak alınan paralar olmamalıdır.

Ek gelir elde edilebilecek alanlar:

• Araba yıkamak
• Bilgisayarda metin yazımı veya düzenleme
• Ebeveynin iş yerinde yardımcı olmak

Ülkemizde çocukların çalışması genellikle bir ceza olarak görülse de, 16 yaşından itibaren yasal koşullarda yarı zamanlı çalışmak; deneyim kazanmak, sorumluluk almak ve kendi parasını kazanmayı öğrenmek adına oldukça değerlidir.