ŞİŞMANLIK TEDAVİSİ
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Obezite Nedir? Vücut Kitle İndeksi (VKİ) Nasıl Hesaplanır?
Dünya Obezite Cerrahisi Derneği (IFSO - International Federation Surgery of Obesity) tarafından belirlenen ve küresel düzeyde kabul gören kriterlere göre, Vücut Kitle İndeksi (VKİ) 30 kg/m² üzerinde olan bireyler şişmanlık (obezite) kategorisinde değerlendirilmektedir. VKİ, bireyin vücut ağırlığının, boy uzunluğunun metre cinsinden karesine bölünmesiyle elde edilen temel bir sağlık göstergesidir.
Örneğin; 110 kg ağırlığında ve 170 cm boyunda olan bir kişinin VKİ hesaplaması şu şekilde gerçekleştirilir:
- 1.7 x 1.7 = 2.89
- 110 / 2.89 = 38.1 kg/m²
Vücut Kitle İndeksi Değerlerine Göre Sınıflandırma
Bireylerin kilo durumları, hesaplanan VKİ değerlerine göre aşağıdaki gruplara ayrılmaktadır:
| Kategori | VKİ Aralığı (kg/m²) |
|---|---|
| Normal Kilolu | 18 - 25 |
| Fazla Kilolu | 25 - 30 |
| Şişman (Obez) | 30 - 40 |
| Ölümcül Şişmanlık (Morbid Obez) | 40 - 50 |
| Süper Şişman | 50 - 60 |
| Süper-Süper Şişman | 60 ve üzeri |
Obezitenin Nedenleri ve Sağlık Üzerindeki Etkileri
Hormonal bir bozukluğa dayanmayan obezite vakalarının mutlaka tedavi edilmesi gerekmektedir. Bilimsel çalışmalar, şişmanlığın insan ömrünü ortalama 10 yıl kısalttığını açıkça ortaya koymuştur. Bu durum, sağlık risklerinin yanı sıra bireyin sosyal yaşamını ve çalışma performansını da doğrudan olumsuz etkilemektedir.
Obezite her zaman aşırı beslenmeye bağlı gelişmeyebilir; bazı durumlarda hormonal bozukluklar tetikleyici rol oynayabilmektedir. Özellikle hipofiz veya böbrek üstü bezi kaynaklı Cushing Hastalığı, kortizol hormonunun aşırı salgılanmasıyla vücudun belirli bölgelerinde aşırı yağlanmaya neden olur. Ayrıca tiroid hormonlarının azlığı (hipotiroidi) da kilo artışına sebebiyet verebilir. Ancak, klinik başvuruların büyük çoğunluğunda kanıtlanmış bir hormonal bozukluğa rastlanmamaktadır.
Obezitede Ameliyat Dışı Tedavi Yöntemleri
Şişmanlık tedavisinde ilaç kullanımı, yaşam tarzı değişiklikleri, beslenme alışkanlıklarının düzenlenmesi ve akupunktur gibi cerrahi olmayan yöntemler uygulanabilmektedir. Ancak bu yöntemlerin kalıcı ve etkili kilo kaybı sağlama oranı %3-4 gibi oldukça düşük bir seviyededir. Özellikle ölümcül şişmanlık ve üzerindeki seviyelerde, ameliyatsız yöntemlerin başarısızlık oranı çok daha yüksektir.
Obezite Cerrahisinde Uygulanan Yöntemler
Diğer tedavi yöntemlerinin başarısız olduğu durumlarda, obezitenin cerrahi müdahale ile tedavisi en güçlü seçenek haline gelmektedir. Günümüzde en sık tercih edilen cerrahi yöntemlerin başında Sleeve Gastrektomi (Tüp Mide) ve Roux-N-Y Gastrik Bypass (Mide Bypass'ı) gelmektedir.
Bu iki yöntemin birbirlerine göre avantajlı oldukları noktalar şunlardır:
- Sleeve Gastrektomi (Tüp Mide): Teknik olarak daha kolay bir yöntemdir; ancak uzun dönem sonuçları hakkında veriler kısıtlıdır. Tekrar kilo alımı durumunda Gastrik Bypass'a revizyon gerekebilir.
- Gastrik Bypass: Teknik açıdan daha karmaşık ve riskli bir operasyon olsa da, uzun dönem etkinliği kanıtlanmış bir yöntemdir.
Hangi cerrahi yöntemin uygulanacağı, cerrah ve hastanın birlikte vereceği karara bağlı olmalıdır. Bunların dışında; Mini Gastrik Bypass, Gastrik Plikasyon, Fobi Poş Uygulaması, Bilio Pankreatik Diversiyon ve Duodenal Switch gibi yöntemler de mevcuttur. Geçmişte sıkça kullanılan Laparoskopik Ayarlanabilir Gastrik Bant (LAGB) yöntemi ise, bantla ilgili yaşanan kronik sorunlar nedeniyle günümüzde nadiren tercih edilmektedir.
