Şema Terapi Nedir
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Psikoterapide Ekol Seçimi ve Uzmanlaşma Süreci
Psikoterapi dünyasında günümüzde yaklaşık 500 farklı ekol bulunduğu bilinmektedir. Her danışanın ihtiyacına göre en uygun ekol belirlenmeye çalışılsa da bir terapistin tüm bu yöntemlerde uzmanlaşması hem imkansızdır hem de gerekli değildir. Bir ekolde yetkinlik kazanmak; temel eğitimler ve süpervizyon süreci ile birlikte ortalama 2-3 yıllık bir zaman dilimini kapsamaktadır.
Kendi klinik pratiğimde severek uyguladığım ve süpervizyon sürecine devam ettiğim Şema Terapi, danışanların derin köklü sorunlarını anlamlandırmada oldukça etkili bir yöntemdir. Bu yazıda, psikoterapi dünyasının bu güçlü ve bütüncül yaklaşımını sizlere tanıtmayı amaçlıyorum.
Şema Terapi Nedir? Bütüncül Bir Yaklaşım
Şema Terapi, bilişsel ve davranışçı terapi tekniklerini temel alarak; Gestalt terapi ve duygu odaklı terapi ekollerini bir araya getiren bütüncül bir modeldir. Bu yöntem, bireylerin yaşadığı güncel sorunların temelinde 18 farklı şema olduğunu savunur. Terapinin ana hedefi, bu şemaların dönüştürülmesi yoluyla mevcut sıkıntılı durumun iyileştirilmesini sağlamaktır.
Şemaların Kökeni ve Yapısı
Şema terapinin kurucusu Jeffrey E. Young'a göre, erken dönemde ortaya çıkan 18 işlev bozucu yaşam teması (şema) bulunmaktadır. Bu şemaların oluşum süreci şu faktörlere dayanır:
- Temel duygusal ihtiyaçların çocukluk döneminde karşılanmaması.
- Örseleyici çocukluk ve ergenlik yaşantıları.
- Mizaç gibi biyolojik öğeler.
Şemalar sadece inanç ve düşüncelerden ibaret değildir; aynı zamanda duyguları, bedensel duyumları ve biyolojik unsurları da içlerinde barındırırlar. Bu ekole göre, karşılaşılan tüm psikolojik sıkıntıların kökeninde mutlaka bu 18 şemadan biri veya birkaçı yer almaktadır.
Psikolojide Yer Alan 18 Temel Şema
İşlev bozucu bu şemalar, bireyin sağlıklı ve istikrarlı bir gelişim göstermesini engelleyen kalıplardır. Literatürde tanımlanan 18 şema şunlardır:
| No | Şema Adı | No | Şema Adı |
|---|---|---|---|
| 1 | Terk edilme / İstikrarsızlık | 10 | Hak görme / Büyüklenme |
| 2 | Kuşkuculuk / Kötüye kullanılma | 11 | Yetersiz öz denetim / Disiplinsizlik |
| 3 | Duygusal yoksunluk | 12 | Boyun eğicilik |
| 4 | Kusurluluk / Utanç | 13 | Kendini feda / Fedakarlık |
| 5 | Sosyal İzolasyon / Yabancılaşma | 14 | Onay arayıcılık |
| 6 | Bağımlılık / Yetersizlik | 15 | Karamsarlık |
| 7 | Hastalık ve tehditler karşısında dayanıksızlık | 16 | Duyguları bastırma |
| 8 | İç içe geçme / Gelişmemiş benlik | 17 | Yüksek standartlar / Aşırı eleştiricilik |
| 9 | Başarısızlık | 18 | Cezalandırıcılık |
Daha Fazla Bilgi İçin Kaynak Önerisi
Şemalar ve bu ekolün işleyişi hakkında daha derinlemesine bilgi edinmek isterseniz, Jeffrey E. Young tarafından kaleme alınan "Hayatı Yeniden Keşfedin" kitabını okumanızı tavsiye ederim. Bu eser, şemaların günlük hayata etkilerini anlamak için temel bir rehber niteliğindedir.
Önümüzdeki günlerde, bu listede yer alan 18 şemanın her birini ayrı başlıklar altında, detaylı olarak sizlerle paylaşacağım.
Sevgilerle.
