Rİlişkilerde Kaygılı-Kaçıngan Bağlanma Stiline Sahip Olmak
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Romantik İlişkilerde Bağlanma Stilleri ve İlişki Doyumu
Araştırmalar, kaygılı ve kaçıngan bağlanma stillerine sahip bireylerin romantik ilişkilerindeki ilişki doyumunun negatif yönde etkilendiğini göstermektedir. Bağlanma kavramı, en temel tanımıyla bireyin bir başkasına karşı yakınlık kurması ve bu yakınlığı sürdürmek için çaba sarf etmesidir. Bu süreçte özellikle korkulu bağlanma stiline sahip kişiler, hem kendilerini hem de başkalarını olumsuz değerlendirme eğilimindedir. Kendini değersiz gören bu bireyler, çevrelerindeki insanların güvenilmez bir yapıda olduğunu savunmaktadır.
İlişki Doyumu Nedir?
İlişki doyumu, bireyin romantik ilişkisindeki deneyimlerine yönelik tutumunu belirleyen; memnuniyet, tatmin ve mutluluk duygularının öznel bir değerlendirmesidir (Hawkins, 1968; Sabatelli, 1988). Bu kavram, bireyin ilişkiden beklentileri ile partnerinin sergilediği davranışlar arasındaki dengeyi ifade eder.
Hendrick (1988) ise ilişki doyumunu şu temel unsurlarla ilişkilendirmiştir:
- Bireyin ilişkiye olan bağlılığı,
- Partnerine karşı kendini açabilme düzeyi,
- Cinsel tutumlar,
- İlişkiye yönelik yapılan duygusal yatırımlar.
Kaygılı-Kaçıngan Kapanı ve Yakınlık İhtiyacı
Bir çiftin yakınlık ihtiyaçlarının birbirine zıt olması durumunda ortaya çıkan tabloya "kaygılı-kaçıngan kapanı" denir. Bu kavram, kaygılı ve kaçıngan bağlanma stillerine sahip kişilerin yaşadığı özgün ilişki biçimini tanımlar. Yakınlık ihtiyacı partner tarafından karşılandığında tatmin seviyesi yükselirken, uymayan yakınlık istekleri zamanla tatmin duygusunun azalmasına neden olur.
Levine ve Heller (2018) bu durumu bir kapana benzetmektedir. Çiftler yakınlık seviyesi hakkında anlaşmazlık yaşadığında, bu mesele tüm diyaloglara hakim olmaya başlar. Bireyler bu sürece fark etmeden dahil olur ve tıpkı bir kapanda olduğu gibi, içine düştükten sonra kurtulmak oldukça zordur.
Bağlanma Stillerinin İlişki Dinamiklerine Etkileri
Romantik ilişkiler, bireyin kimlik gelişimi ve yakınlık ihtiyacının desteklendiği alanlardır (Atak & Taştan, 2012). Ancak kaygılı ve kaçıngan bireyler sıklıkla birbirlerini çekerek gvensiz bağlanma noktalarını beslerler. Bowlby’nin (1969, 1973, 1980) kuramına göre, bebeklik ve çocukluk döneminde kurulan bağlar, yaşamın geri kalanını ve karakter yapısını doğrudan şekillendirmektedir.
| Bağlanma Stili | İlişki Üzerindeki Etkisi |
|---|---|
| Güvenli Bağlanma | Bireyler kendilerini rahat hisseder, karşılıklı kabul ve yüksek memnuniyet görülür. |
| Korkulu Bağlanma | Partnerden uzaklaşma eğilimi ile uzaklaşma korkusu aynı anda yaşanır. |
| Kaygılı-Kaçıngan | Yakınlık ihtiyaçlarının çatışması nedeniyle ilişki doyumu azalır. |
Güvenli Bağlanma ve İlişki Memnuniyeti
İlişkilerinde güvenli bağlanmaya sahip olan bireylerin, partnerleriyle daha sağlıklı bir iletişim kurduğu ve kendilerini daha rahat hissettikleri bilinmektedir (Hazan & Shaver, 1987). Araştırmalar, güvenli bağlanmanın bulunduğu ilişkilerde ilişki memnuniyetinin çok daha yüksek olduğunu kanıtlamıştır (Feeney, Noller & Hanrahan, 1994).
Sonuç olarak, partneriyle arasında korkulu bir bağ olan kişiler, yakınlık kurmak isteseler dahi hissettikleri korku ve güvensizlik nedeniyle sağlıklı bir ilişki kurmakta zorlanmaktadırlar (Mikulincer & Shaver, 2000, 2003). İlişkiye yönelik olumlu tutumun her iki tarafça paylaşılması, ilişkinin cazibesini ve sürdürülebilirliğini artıran en temel unsurdur.
