Rahim ağzı kanser aşısı
- HPV, cilt teması ve cinsel yolla bulaşan bir virüs olup genital siğillerin yanı sıra başta rahim ağzı kanseri olmak üzere çeşitli kanser türlerine yol açabilmektedir.
- HPV aşıları, özellikle virüsle temas etmeden önce yapıldığında kanser öncüsü hücrelere ve siğillere karşı %100'e yakın koruma sağlamaktadır.
- Aşının 9-26 yaş aralığındaki bireylere üç doz halinde yapılması önerilmekle birlikte, ileri yaşlardaki kadınlar ve emziren anneler için de uygun ve güvenli olduğu belirtilmektedir.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
HPV Nedir ve Nasıl Bulaşır?
HPV (Human Papilloma Virüs), bireyler arasında cilt teması yoluyla kolayca yayılabilen bir virüstür. Toplamda 100’den fazla çeşidi bulunan bu virüs ailesinin yaklaşık 30 tipi, hem kadınlarda hem de erkeklerde genital bölge enfeksiyonlarına yol açmaktadır.
HPV'nin birincil bulaşma yolu cinsel temas olarak bilinmektedir. Bununla birlikte, enfeksiyonun bulaşması için tam bir cinsel birleşme şart değildir; enfekte bölge ile sağlıklı cildin teması da virüsün taşınması için yeterli bir sebep teşkil etmektedir.
HPV Hangi Hastalıklara Yol Açar?
HPV enfeksiyonları, virüsün tipine bağlı olarak farklı sağlık sorunlarını tetikleyebilir. Bu virüsün yaklaşık 12 tipi genital siğil oluşumuna neden olurken, özellikle Tip 6 ve 11 bu vakaların en yaygın sorumlusudur. Genital siğiller, uzman hekimler tarafından uygulanan kimyasal yöntemler veya cerrahi müdahalelerle başarılı bir şekilde tedavi edilebilmektedir.
Öte yandan, HPV’nin yaklaşık 15 tipi kanserojen özellik taşımaktadır. Bu tipler başta serviks (rahim ağzı) kanseri olmak üzere; vulva, vajina, anüs, penis ve baş-boyun kanserlerine yol açabilmektedir. Özellikle HPV 16 ve 18, serviks kanseri vakalarının büyük bir çoğunluğundan sorumlu olan yüksek riskli tiplerdir.
HPV ve Serviks Kanseri İlişkisi
Kanser yapıcı HPV tipleri vücuda bulaştığında, rahim ağzını (serviks) kaplayan hücrelerin yapısına nüfuz edebilir. Bu durum, enfekte olan hücrelerin normalin dışında ve kontrolsüz bir şekilde büyümesine neden olur. Servikal kanser gelişimi genellikle uzun bir sürece yayılır ve birkaç yıl sürebilir. Bu süreçte düzenli olarak yapılan Pap testi, hücrelerdeki değişiklikleri erken aşamada yakalayarak kanserleşme başlamadan tedavi imkanı sunar.
HPV Aşıları ve Koruyuculuk Oranları
Günümüzde HPV enfeksiyonlarından korunmak için geliştirilmiş iki temel aşı türü bulunmaktadır. Bu aşılar, virüsle temas etmeden önce yapıldığında en yüksek koruyuculuğu sağlamaktadır.
| Aşı Türü | Koruduğu HPV Tipleri | Hedeflenen Hastalıklar |
|---|---|---|
| Dörtlü Aşı | Tip 6, 11, 16 ve 18 | Genital siğiller ve servikal kanserlerin çoğu |
| İkili Aşı | Tip 16 ve 18 | Servikal kanserlerin büyük bir kısmı |
HPV aşılarının etkinliği, bahsedilen tiplerin yol açtığı prekanseröz (kanser öncüsü) hücreleri ve genital siğilleri önlemede %100’e yakın seviyededir. Aşıların en yüksek faydayı sağladığı dönem, bireylerin henüz cinsel açıdan aktif olmadığı dönemdir. Eğer bir kişi belirli bir HPV tipi ile zaten enfekte olmuşsa, aşının o tipe karşı tedavi edici bir etkisi yoktur; ancak aşı içeriğindeki diğer tiplere karşı koruma sağlamaya devam eder.
Kimler HPV Aşısı Olmalıdır?
HPV aşılarının uygulanması konusunda belirlenmiş belirli protokoller ve yaş aralıkları mevcuttur. Aşı takvimi ve uygulama detayları şu şekildedir:
- Yaş Aralığı: 9-26 yaş arasındaki kız çocuklarına ve genç kadınlara yapılması önerilir.
- Doz Takvimi: Toplamda üç doz halinde ve 6 aylık bir zaman dilimi içerisinde tamamlanmalıdır.
- İleri Yaş: Aşının 26 yaşından daha ileri yaş gruplarında da etkili olduğu bilimsel olarak gösterilmiştir.
- Özel Durumlar: Gebelik döneminde aşı yapılması uygun değildir; ancak emziren kadınlar güvenle HPV aşısı yaptırabilirler.
HPV Aşısının Yan Etkileri Nelerdir?
HPV aşısı genel olarak güvenli bir profil çizmektedir. Uygulama sonrası görülebilecek yan etkiler genellikle hafif seyirlidir:
- Enjeksiyon bölgesi ağrısı: En sık karşılaşılan yan etkidir.
- Halsizlik ve baş ağrısı: Nadiren gözlemlenebilir.
- Bulantı ve baş dönmesi: Çok az sayıda vakada rapor edilmiştir.
