POLİKİSTİK OVER ZAYIF KİŞİLERDE DE OLABİLİR Mİ?
Zayıf PKOS, vücut kitle indeksiniz normal olsa bile görülebilen; metabolik riskleri değerlendirmek, kilo koruması, beslenme düzeni, egzersiz ve gerektiğinde ilaç/tedavi ile bireysel olarak yönetilmesi gereken bir klinik tablodur. İlk adım tanı ve insülin direnci değerlendirmesidir.
Tanı için: PKOS kriterleri, adet düzensizliği, hiperandrojenizm ve ultrason bulguları değerlendirilir; diğer hastalıklar dışlanır.
Metabolik değerlendirme: Her PKOS hastasında insülin direnci (HOMA‑IR) ve gerekirse 2 saatlik OGTT düşünülmelidir.
Tedavi önceliği: Zayıf hastalarda kilo kaybı değil, kilo korunması; öğün zamanlaması (yüksek kalorili kahvaltı, hafif akşam) ve direnç egzersizleri önerilir.
Soru — Cevap (Hasta bilgilendirme)
1. Zayıf PkOS nedir, farkı nedir?
Lean PkOS, vücut kitle indeksi ≤25 kg/m² olan PKOS hastalarını tanımlar. Metabolik ve hormonal bozukluklar hem zayıf hem obez PKOS’ta görülebilir; ancak kilo, metabolik riskleri belirlemede önemli bir etkendir.
2. Hangi testleri yaptırmalıyım?
Adet/hormon profili, total/testosteron veya serbest androgen indeksi, TSH, prolaktin; insülin direnci için HOMA‑IR veya 2 saatlik OGTT önerilir. Karaciğer enzimleri ve lipid profili de değerlendirilmelidir.
3. Beslenme ve yaşam tarzında ne yapmalıyım?
Kilonuzu koruyun; günlük kaloriyi kahvaltıda daha yüksek, akşamda daha düşük olacak şekilde dağıtmak insülin duyarlılığını iyileştirebilir. Akdeniz tipi beslenme, yeterli vitamin/mineral ve direnç egzersizi önerilir.
4. Vitamin D veya takviyeler işe yarar mı?
D vitamini eksikliği varsa takviye menstrüel düzen ve metabolik parametrelere olumlu katkı sağlayabilir; kanıtlar sınırlı olduğundan doktorunuzla değerlendirin. İnositoller (myo‑inositol) bazı çalışmalarda fayda göstermiştir ancak kılavuzlar bunları deneysel/ek destek olarak değerlendirir.
5. Gebelik istiyorsam hangi tedaviler var?
Letrozol genellikle ilk tercih; klomifen alternatif; metformin yalnızca insülin direnci/IGT varsa eklenir.
Kaynaklar:
Elnashar A. Lean Polycystic Ovary Syndrome: A Narrative Review. Clin Exp Obstet Gynecol. 2024.
International evidence‑based guideline for assessment and management of PCOS. 2018; (güncellemeler 2023 önerileri).
Wang R. et al. First‑line ovulation induction for PCOS: IPD meta‑analysis. Hum Reprod Update. 2019.
Zhao H. et al. Insulin resistance in PCOS: updated review. J Ovarian Res. 2023.
Fitz V. et al. Inositol for PCOS: systematic review/meta‑analysis (2024).
Doktorunuza Sorabileceğiniz 5 Öneri Soru
Benim durumumda insülin direnci veya glukoz intoleransı değerlendirmesi için hangi testleri önerirsiniz
Karaciğer fonksiyonlarım ve kardiyovasküler risklerim açısından hangi tetkikleri takip etmeliyiz ve ne sıklıkla
Gebelik planlıyorsam ovulasyon indüksiyonu için benim için en uygun ilk seçenek hangisidir ve yan etkileri neler
Beslenme ve egzersiz konusunda bana özel hangi önerileri verirsiniz; vitamin D veya inositol takviyesi gerekli mi
Eğer ilaçla ovulasyon sağlanamazsa sonraki adımlar nelerdir; seçenekleri nasıl değerlendirirsiniz
Prof.Dr.Ş.Erol BOLU
