PANİK ATAK

Travma Nedir ve Panik Atak ile İlişkisi Nasıldır?

Panik atak, bir travma olayı neticesinde tetiklenebilen, birey için aşırı derecede örseleyici veya başa çıkması güç olan bir durumdur. Travmatik olaylar, kişinin varlığını tehdit eden, hatta öleceğini düşündürebilen ve normal yaşam akışının dışındaki her türlü gelişme olarak tanımlanabilir. Psikolojik Danışman Emine Köken olarak, günümüzde pek çok insanın kabusu haline gelen bu süreci profesyonel bir bakış açısıyla ele alacağız.

Travmatik olaylara örnek olarak şunlar gösterilebilir:

• Depremler ve doğal afetler,
• Yakın birinin ani ölümü,
• Tacize uğramak,
• Herhangi bir kazaya veya ölüme şahitlik etmek.

Travma Sonrası Stres Bozukluğu ve Panik Atak Gelişimi

Bu tür sarsıcı olayları yaşayan bireyler, çocuk ya da yetişkin fark etmeksizin ciddi psikolojik sıkıntılarla mücadele etmek zorunda kalabilirler. Yaşanan bu sıkıntıların etkisi yakın zamanda geçmezse, kişiye Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) teşhisi konulabilmektedir. Bu durum, doğrudan panik atak oluşumuna zemin hazırlayan en temel unsurlardan biridir.

Tehlikeli bir durumla karşılaşıldığında verilen en doğal tepkiler "kaçmak" veya "savaşmaktır". Birey, kendisine zarar gelmesini önlemek amacıyla bu tepkileri çoğu zaman düşünmeye vakit bulamadan refleks olarak verir. Ancak travma yaşamış kişilerde bu doğal tepkilerde belirgin bir farklılaşma ortaya çıkmaktadır.

Panik Atak Belirtileri ve Süreçleri

Travmatik bir olaydan etkilenen birey, ileriki yaşamında normal bir hayat tarzına dönmekte zorlanıyorsa bu noktada panik ataktan bahsedilebilir. Tedavi süreciyle iyileşen kişiler normal hayatına dönebilirken, panik atak yaşayanlar olaydan aylar sonra bile aynı stres durumlarını tekrar yaşayabilirler. Panik atak yaşayan kişilerde görülen tepkiler üç ana başlık altında incelenmektedir:

1. Travmatik Olayın Yeniden Yaşanması

Olayın üzerinden haftalar veya aylar geçmesine rağmen, istenmeyen düşünceler, görüntüler veya rüyalar yoluyla travma tekrar edebilir. Bu durumda birey, olayı tekrar yaşıyormuş gibi hisseder. Bu durum panik atağın güçlenerek devam etmesine ve günlük hayatın işleyemez hale gelmesine neden olabilir.

2. Travmayla İlgili Düşünce ve Duygulardan Kaçınma

Bu aşamada bireyde genel bir uyuşukluk hissi veya çevresindeki insanlardan kopma gözlemlenir. Kişi, olayı hatırlatan her türlü durumdan kaçınma eğilimi gösterir. Örneğin, trafik kazası geçiren birinin uzun süre araba kullanmaması veya arabalardan uzak durması bu duruma örnektir. Hem çocuklarda hem yetişkinlerde; eski hobilerden zevk alamama, yalnız kalma isteği, korkular ve kabuslar sıkça görülür.

3. Fizyolojik Uyarılma

Genel bir sinirlilik ve gerginlik halinin yanı sıra; dikkat dağınıklığı, uyku bozuklukları ve odaklanma sorunları yaşanabilir. Bu kişiler kendilerini sürekli "diken üstünde" hissederler. Görsel veya işitsel bir uyarıcıya maruz kaldıklarında şiddetli tepkiler verebilirler; bu uyarıcılar travma anını derinden hatırlatarak olayın yeniden yaşanmasına sebebiyet verebilir.