Özel artrologıa - özel eklem bilimi
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Üst Ekstremite Eklemleri (Junctura Extremitatum Thoracicarum)
Üst taraf kavşağı eklemleri, temel olarak art. acromioclavicularis ve art. sternoclavicularis olmak üzere iki ana yapıdan oluşur. Her iki eklem de sinoviyal plana tipindedir. Art. sternoclavicularis'in kapsülü, anterior ve posterior sternoclavicular ligamentlerle desteklenirken; art. acromioclavicularis, lig. acromioclaviculare ve stabilizasyonda kritik rol oynayan lig. coracoclaviculare (trapezoideum ve conoideum) ile korunur.
Serbest Üst Taraf Eklemleri
-
Omuz Eklemi (Art. Humeri / Glenohumeral Eklem): Humerus başı ile scapula'daki glenoidal çukur arasında oluşan siferoid tipte bir eklemdir. Sığ olan çukurluk, labrum glenoidale ile derinleştirilmiştir. Eklemi destekleyen en önemli yapı, Rotator Cuff (SITS kasları) olarak bilinen şu dört kastır:
- M. supraspinatus
- M. infraspinatus
- M. teres minor
- M. subscapularis
-
Dirsek Eklemi (Art. Cubiti): Humerus, radius ve ulna arasında oluşan kompozit bir eklemdir. Fonksiyonel olarak ginglymus tipindedir. İçeriğinde üç farklı eklem tipi barındırır:
- Humero-radial (sferoid)
- Humero-ulnar (ginglymus)
- Üst radio-ulnar (trokoid)
Dirsek Eklemi Klinik Notları
- Kırık ve Çıkık Teşhisi: Ön kol tam ekstensiyondayken olekranon tepesi ile epikondiller aynı çizgidedir; 90° fleksiyonda ise bu yapılar bir üçgen oluşturur. Bu dizilimin bozulması kırık veya çıkığa işarettir.
- Bursa Subcutanea Olecrani: Dirsek arkasındaki bu kese, sert yüzeye sürtünme sonucu (öğrenci dirseği) iltihaplanabilir.
- Taşıma Açısı ve Turner Sendromu: Bu açının daralması Turner Sendromu belirtisidir; ön kolun dışa dönmesine cubitus valgus denir.
- El ve El Bileği Eklemleri:
- Radiocarpal Eklem: Radius ile el bilek kemikleri (os pisiforme hariç) arasındadır; elipsoid tiptedir.
- Carpal Eklemler: Kendi aralarında kayma hareketi yapan plana tipi eklemlerdir.
- Dupuytren Kontraktürü: Palmar aponevrozun kalınlaşması sonucu parmaklarda (özellikle yüzük ve küçük parmak) kalıcı fleksiyon oluşmasıdır.
Alt Ekstremite Eklemleri (Junctura Extremitatum Pelvinarum)
Kalça ve Pelvis Eklemleri
- Art. Sacroiliaca: Sacrum ve ilium arasındaki plana tipi eklemdir. Gebeliğin son evrelerinde hormonal etkilerle gevşeyerek doğumu kolaylaştırır.
- Symphysis Pubica: İki os pubis arasındaki kartilaginoz eklemdir.
- Art. Coxae (Kalça Eklemi): Femur başı ile acetabulum arasındaki sferoid eklemdir. Vücudun en hareketli eklemlerinden biridir. Lig. capitis femoris içinden geçen damarlar femur başını besler; bu damarın hasarı aseptik nekroza yol açabilir.
Kalça Eklemi Klinik Bilgileri
| Durum | Klinik Özellik |
|---|---|
| Konjenital Çıkık | Her 1000 doğumda 1.5 görülür; tipik işareti abduksiyon kısıtlılığıdır. |
| Ördek Yürüyüşü | N. gluteus superior zedelenmesi veya gebelik sonu pelvis tespiti bozulmasıyla oluşur. |
| Enjeksiyon Alanı | Gluteal bölgede emniyetli alan üst-dış kadrandır. |
Diz Eklemi (Art. Genus)
Vücudun en büyük ve komplike eklemidir. Bikondiler tiptedir ve uyum menisküsler ile sağlanır.
- Bağ Yapısı: İçte cruciat (çapraz) bağlar, dışta patellar, kollateral ve popliteal bağlar bulunur.
- Klinik Önem:
- Menisküs Yırtıkları: İç menisküs, tibial kollateral ligamente yapışık olduğu için daha sık yaralanır.
- Patella Kırıkları: Ani quadriceps kasılmasıyla enine kırıklar oluşabilir.
- Hizmetçi Dizi: Bursa prepatellaris'in sürekli baskı sonucu iltihaplanmasıdır.
Ayak Bileği ve Ayak Eklemleri
- Art. Talocruralis: Tibia, fibula ve talus arasındaki ginglymus tipi eklemdir.
- Pott Kırığı: Ayağın şiddetli eversiyonu sonucu deltoid ligamentin yırtılması ve fibula alt ucunun kırılmasıdır.
- Hallux Valgus: Dar ayakkabı kullanımıyla başparmağın dışa dönmesi durumudur.
- Pes Planus (Düztabanlık): Ayak arkuslarının çökmesi sonucu tabanın yere tam temas etmesidir.
Baş, Boyun ve Gövde Eklemleri
- Art. Temporomandibularis (Çene Eklemi): Mandibula ve os temporale arasındaki bikondiler eklemdir; discus articularis içerir.
- Art. Atlantooccipitalis: Başın fleksiyon ve ekstensiyon (evet hareketi) yapmasını sağlar.
- Art. Atlantoaxiale: Başın rotasyon (hayır hareketi) yapmasını sağlayan trokoid eklemdir.
- Omurga Eklemleri:
- Symphysis: Omur cisimleri arasındaki discus intervertebralis yapılarıdır.
- Faset Eklemleri (Art. Zygapophysialis): Omur kemerlerindeki çıkıntılar arasındaki sinoviyal plana tipi eklemlerdir.
Uzman Dr. Ali AYYILDIZ
İnsan Anatomisi Uzmanı (Ph.D.)
