Okul öncesi çocuklarda çalma davranışı

Çocuklarda İzinsiz Eşya Alma ve Gelişim Süreci

Kasiyer görmeden alınan minik bir şeker, kırtasiyeden bir kalem veya arkadaşın silgisi gibi durumlar pek çok çocuğun çocukluk anılarında yer alabilir. Çok beğenilen kırmızı bir kalemin veya renkli bir silginin birden bire çantada bulunması, ebeveynler için endişe verici olsa da bu durumun altında yatan nedenleri anlamak kritiktir. Bu tür izinsiz eşya alma eylemlerinin ne zaman ve nasıl bir çalma davranışı haline dönüştüğünü belirleyen temel unsurlar bulunmaktadır.

Okul Öncesi Dönemde Mülkiyet Kavramı ve Benmerkezcilik

Okul öncesi dönem, çocukların benmerkezci özelliklerinin en yoğun olduğu, dünyanın kendi etraflarında döndüğünü düşündükleri bir evredir. Bu yaş grubundaki çocuklarda mülkiyet kavramı henüz tam olarak gelişmemiştir. Bu gelişimsel eksiklik, çocukların kendilerine ait olmayan bir varlığa, izin istemeden sahip olma arzusu duymalarına yol açabilir.

Küçük yaşlarda görülen bu davranışlarda çocuk, aslında kötü bir şey yaptığının bilincinde değildir. Bir başkasının malını izinsiz almanın toplum kurallarına aykırı olduğunu ve yapılmaması gerektiğini ancak yaşı büyüdükçe öğrenir. Bu öğrenme süreci; anne, baba, çevre ve toplumsal kuralların içselleştirilmesiyle gerçekleşir.

Çocukları İzinsiz Eşya Almaya İten Temel Nedenler

Bir çocuğun kendisine ait olmayan bir nesneyi izinsiz olarak sahiplenmesinin altında yatan pek çok farklı motivasyon olabilir. Bu davranışın başlıca sebepleri şunlardır:

• Olumsuz şekilde ilgi çekme ihtiyacı
• Arkadaşlık ilişkilerinde yaşanan problemler
• Ev içi huzursuzluk ve ailevi çatışmalar
• Dürtüsellik ve öz denetim eksikliği
• Malını aldığı kişiyi cezalandırma isteği
• Anne babaya veya otorite figürlerine karşı tepki
• Mutsuzluk ve yetersizlik hissi
• Travma derecesindeki yaşam olayları
• Arkadaş baskısı ve gruba dahil olma arzusu
• Sosyal çevreye veya belirli bir sosyal statüye duyulan özlem

Ne Zaman Uzman Yardımı Alınmalıdır?

Çocuklarda görülen bu durum her zaman kalıcı bir sorun teşkil etmeyebilir. Ancak belirli kriterler göz önünde bulundurularak profesyonel destek mekanizmaları devreye sokulmalıdır. Aşağıdaki tabloda uzman yardımını gerektiren durumlar özetlenmiştir:

Eğer çocukta devam eden bir çalma davranışı gözlemleniyorsa ve bu duruma farklı uyum problemleri eşlik ediyorsa, ebeveynlerin müdahaleleri sonuçsuz kalıyorsa bir uzmandan yardım almak gerekli ve sağlıklı bir adım olacaktır.