Mitolojik bir tendon: aşil tendonu: yırtıkları ve tedavisi

Aşil Tendon Rüptürü Nedir?

Aşil tendon rüptürleri (yırtığı), tıp dünyasında sık karşılaşılan ve hastanın hareket kabiliyetini ciddi oranda kısıtlayan önemli tendon yaralanmalarıdır. Bu yaralanmalar, özellikle genç-erişkin ve erkek hasta grubunda daha yaygın görülmektedir. Tedavi edilmediği takdirde kalıcı fonksiyon kayıplarına yol açabilen bu durum, uzman müdahalesi gerektiren profesyonel bir süreçtir.

Aşil Tendon Yırtığının Nedenleri ve Risk Faktörleri

Tendon yırtılmalarının meydana gelmesinde birçok farklı etken rol oynamaktadır. Yapılan araştırmalar ve klinik gözlemler sonucunda yırtılmaya neden olan temel faktörler şunlardır:

• Spor Karşılaşmaları: Ani ve aşırı zorlanmalar ile tendon üzerine alınan direkt travmalar ilk sırada yer alır.
• Kronik Sorunlar: Tendonun topuğa yapışma bölgesinde görülen uzun süreli ağrı ve kalınlaşmalarla karakterize kronik aşil tendinitleri.
• İlaç Kullanımı: Nadiren de olsa kinolon grubu antibiyotikler ve bazı kolesterol düşürücü ilaçların dolaylı etkisi.
• Fiziksel Hazırlıksızlık: Özellikle düzenli spor yapmayan, ısınma hareketlerini ihmal eden ve halı saha gibi kısa mesafeli yarışmalı sporlara katılan orta yaş grubu erkekler en yüksek risk grubundadır.

Aşil Tendon Rüptürü Belirtileri Nelerdir?

Yırtık gelişen hastalar, genellikle ayak bileğinin arkasında, tendonun kemiğe yapışma yerinin yaklaşık 5 cm yukarısında ani bir zorlanma hissederler. Hastalar bu anı genellikle şu şekilde tanımlamaktadır:

1. Ayak bileğine taş atılmış veya tekme atılmış gibi ani ve şiddetli bir acı duyulması.
2. O andan itibaren yürümede belirgin zorluk yaşanması.
3. Yaralanan taraftaki ayak parmakları üzerinde yükselememe durumu.

Tanı ve Muayene Yöntemleri

Uzman doktor tarafından yapılan fiziksel muayenede en belirleyici kriter Thompson testi sonucudur. Hasta yüzükoyun yatarken baldır kasının sıkılmasına rağmen ayak bileğinin hareket etmemesi, testin pozitif olduğunu gösterir. Ayrıca yırtık bölgesinde elle hissedilebilir bir çukurlaşma mevcuttur. Tanı, ultrasonografi tetkiki ile yırtığın kesin olarak tespit edilmesiyle netleşir.

Aşil Tendon Yırtığı Tedavi Yöntemleri

Aşil tendon rüptürü tedavisi, yırtığın boyutuna ve hastanın durumuna göre konservatif (cerrahi dışı) ve cerrahi olmak üzere iki ana başlıkta incelenir.

Konservatif (Cerrahi Dışı) Tedavi

Kısmi yırtıklarda tercih edilen bu yöntemde, bacak hekimin kararına göre diz altı veya diz üstü seviyesinden ekin pozisyonunda (ayak bileği aşağı bakacak şekilde) alçıya alınır. İyileşme süreci şu yardımcı ekipmanlarla desteklenir:

• Özel tip aşil botları
• Aşil atelleri
• Kısa yürüme cihazları

Bu tedavi süreci toplamda 3 ile 6 ay arasında bir zamana yayılabilir.

Cerrahi Tedavi Yöntemleri

Tam yırtıklarda genel olarak tercih edilen yöntem acil cerrahi müdahaledir. Cerrahi işlem, yırtık üzerinden yapılan 3-4 cm'lik kısmi açık veya tam açık yöntemler ile tendonun tamir edilmesini kapsar. Operasyon sonrası süreçte de konservatif tedavide olduğu gibi alçı, özel aşil botları ve ateller kullanılarak tedaviye 3-6 ay boyunca devam edilir.

---

Doç. Dr. Bahtiyar Demiralp
Gülhane Askeri Tıp Akademisi
Ortopedi ve Travmatoloji AD. ANKARA

KAYNAKLAR

1. Kellam, JF., Hunter, MB., Mc Elwain, JP., Review of the operative treatment of Achilles tendon rupture. Clin Orthop. 1985;201:80-83.
2. Assal, M., Jung, M., Stern, R., Limited Open Repair of Achilles Tendon Ruptures. Journal of Bone and Joint Surg. 2002;84-A:161-170.
3. Ma G.W.C, Griffith, TG., Percutaneous repair of acute closed ruptured Achilles Tendon. Clin Orthop. 1977;128:247-255.
4. Klein, W., Lang, D.M., Saleh, M., The use of the Ma-Griffith technique for percutaneous repair of fresh ruptured tendo achillis. Chir. Org. mov. 1991; 76:223-228.
5. Sutherland, A., Maffulli, N., A modified technique of percutaneous repair of ruptured Achilles tendon. Oper. Orthop. Traumat. 1999,7:288-295.
6. Kakiuchi, M., A combined open and percutaneous technique for repair of tendo Achilles. J Bone and Joint Surg. (Br) 1995;77-B;60-63.