Meme Kanserine Karşı Bilinçlenin
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Meme Kanseri Önlenebilir mi? Risk Faktörleri ve Gerçekler
Kanser, vücudumuzu oluşturan hücrelerin kontrolsüz bir şekilde çoğalmasıyla karakterize olan karmaşık bir hastalıklar bütünüdür. Meme kanseri de dahil olmak üzere tüm kanser türlerinde bu kontrolsüz büyüme, birçok farklı faktörün etkisi altında gerçekleşir. Bu faktörlerin bir kısmı değiştirilebilir ve önlenebilir nitelikteyken, bir kısmı ise biyolojik olarak müdahale edilemez durumdadır.
Önlenebilir faktörlerin başında yaşam tarzı seçimleri gelmektedir. Örneğin, dünya genelinde tütün kullanımının tamamen ortadan kaldırılması durumunda, tüm kanser vakalarının %70 oranında azalacağı öngörülmektedir. Ancak meme kanserlerinin yaklaşık %15’i genetik kökenlidir ve bu durum değiştirilemez bir risk faktörüdür. Özellikle BRCA 1 veya BRCA 2 gen taşıyıcısı olan kadınlarda erken yaşta meme kanseri gelişme riski oldukça yüksektir.
Sonuç olarak meme kanseri tamamen önlenemez olsa da, bireysel bağlamda risk faktörlerini minimize etmek ve genetik yatkınlık durumunda uzman bir doktor eşliğinde erken tanı protokollerini uygulamak hayati önem taşır.
Kendi Kendine Meme Muayenesi Nasıl Yapılır?
Kendi kendine meme muayenesi, doğruluğu ve etkinliği zaman zaman tartışılsa da erken teşhis için kritik bir araçtır. Amerikan Ulusal Meme Kanseri Derneği verilerine göre, meme kanserlerinin %40'ı kadınların kendi muayeneleri sırasında fark edilmektedir. Bu muayenenin ayda bir kez, ideal olarak adet döngüsünün 5. ile 7. günleri arasında yapılması önerilir.
5 Adımda Kendi Kendine Muayene Rehberi
- Gözlem: Ayakta, eller beldeyken omuzları öne ve arkaya hareket ettirerek meme dokusundaki renk değişimlerini, çökme veya gamzelenme gibi şekil bozukluklarını inceleyin.
- Kaldırarak İnceleme: Her iki elinizi yukarı kaldırarak aynı fiziksel belirtilerin olup olmadığını tekrar kontrol edin.
- Meme Ucu Kontrolü: Meme uçlarını hafifçe sıkarak herhangi bir akıntı veya kanama gelip gelmediğini gözlemleyin.
- Yatarak Muayene: Sırtüstü yatarken, muayene edilecek memenin altındaki omuza bir yastık koyun. Parmak uçlarınızla dairesel hareketlerle dıştan içe (meme ucuna doğru) tüm dokuyu tarayın.
- Duşta Kontrol: Meme dokusu ıslakken kitleleri hissetmek daha kolaydır. Ayakta veya oturarak tüm meme dokusunu kavrayıp dairesel hareketlerle muayeneyi tekrarlayın.
Gebelikte Meme Kanseri (Gestasyonel Meme Kanseri)
Gebelik, lohusalık veya emzirme döneminde saptanan vakalar gestasyonel meme kanseri olarak tanımlanır. İstatistiksel olarak 30 yaş altı meme kanseri hastalarının %20’sinde, 50 yaş altı hastaların ise %5’inde bu durum gözlemlenir.
Gebelik sürecindeki hormonal değişimler nedeniyle tanı koymak oldukça güçtür. Bu sebeple gestasyonel vakalar genellikle ileri evrede saptanır. Tedavi süreci; gebelik haftası ve tümörün evresi gibi değişkenler değerlendirilerek multidisipliner bir yaklaşımla planlanmalıdır.
Meme Kanseri Belirtileri Nelerdir?
Meme kanserinin en yaygın ve önemli belirtisi, memede hissedilen sert kitledir. Meme kanseri genellikle yavaş ilerleyen bir tümör türüdür. Deneyimli bir cerrahın bir kitleyi elle hissedebilmesi için tümörün en az 1 cm çapına ulaşması gerekir ki bu süreç ortalama 8 ila 10 yıl sürebilmektedir. Bu durum, düzenli kontrollerin önemini bir kez daha ortaya koymaktadır.
Dikkat edilmesi gereken diğer belirtiler:
- Memede belirgin renk değişimi
- Ciltte portakal kabuğu görünümü ve doku bozukluğu
- Meme başından gelen şüpheli sıvılar
Bu belirtilerin varlığı kesin olarak kanser olduğunuz anlamına gelmez; ancak vakit kaybetmeden bir uzmana başvurmanız gerektiğini gösteren kritik işaretlerdir.
Mamografi Hakkında Merak Edilenler: Ne Zaman ve Ne Sıklıkta?
Düzenli olarak çektirilen mamografi, erken teşhisin altın standardıdır. Mamografi sırasında maruz kalınan radyasyon miktarı, bir New York - İstanbul uçak yolculuğundaki radyasyon oranıyla eşdeğerdir ve sağlığa ciddi bir zararı yoktur.
| Yaş Grubu | Önerilen Kontrol Sıklığı |
|---|---|
| 40 - 50 Yaş Arası | En az 2 yılda bir (Risk durumuna göre her yıl) |
| 50 - 70 Yaş Arası | Her yıl düzenli mamografi |
| Yüksek Riskli Kadınlar | 35 yaşında ilk kontrol, sonrasında yıllık ultrason ve mamografi |
Özellikle birinci derece akrabalarında meme kanseri öyküsü olan kadınların, 35 yaşından itibaren uzman takibine girmesi şarttır.
Meme Kanseri Hastaları Neden Jinekoloğa Gitmelidir?
Meme kanseri tanısı alan hastaların her 6 ayda bir jinekolojik muayeneden geçmesi hayati önem taşır. Bunun iki temel nedeni vardır:
- Metastaz ve Risk: Yumurtalıklar, meme kanserinin metastaz (yayılım) yapmayı sevdiği bölgelerdir ve bu hastalarda yumurtalık kanseri riski daha yüksektir.
- Tamoksifen Kullanımı: Tedavi sürecinde kullanılan Tamoksifen, nüksü önlemede çok etkili olsa da rahim içi dokuda (endometrium) kalınlaşma, polip veya nadiren rahim kanseri gibi yan etkilere neden olabilir.
Bu risklerin yönetimi ve olası vajinal kanamaların değerlendirilmesi için meme kanseri hastaları, deneyimli bir jinekolog tarafından düzenli olarak izlenmelidir.
Kaynakça
- Wallack MK, et al. Gestational carcinoma of the female breast. 1983.
- Anderson BO, et al. Pregnancy influences breast cancer stage. 1996.
- McNeil C. Breast cancer decline and hormone use. 2007.
- Chlebowski RT, et al. Breast cancer after estrogen use. 2009.
- Ravdin PM, et al. Decrease in breast-cancer incidence. 2007.
- Webb MJ, et al. Factor influencing survival in Stage I ovarian cancer. 1973.
- Davies C, et al. ATLAS Trial: Long-term effects of tamoxifen. 2013.
