Melanom Cerrahisi Nedir ?
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Melanom Tedavisinde Cerrahi Yaklaşım ve Temel Prensipler
Deri melanom tanısı konulduktan sonra, neredeyse tüm vakalar için temel ve primer tedavi yöntemi cerrahidir. Erken evre melanomun başlangıç tedavisinde kemoterapi veya radyoterapinin yeri bulunmamaktadır. Evre I-III arasındaki primer melanom vakalarında cerrahi süreç; tümörün geniş eksizyonu ile tutulmuş veya risk altındaki bölgesel lenf nodlarının çıkarılmasını kapsar. Günümüzde sentinel lenf nodu biyopsisi ve daraltılmış eksizyon sınırları, cerrahi başarının standartlarını belirlemektedir.
Primer Tümörün Cerrahi Tedavisi ve Güvenlik Sınırları
Melanom cerrahisinde nüks riskini minimize etmek için tümörün çevresindeki sağlıklı dokunun da çıkarılması (geniş lokal eksizyon) gerekir. Bu işlemde uygulanacak güvenlik sınırları, lezyonun kalınlığına göre şu şekilde belirlenmiştir:
| Lezyon Kalınlığı | Önerilen Güvenlik Sınırı |
|---|---|
| 1 mm'den ince lezyonlar | 1 cm |
| 1 mm - 4 mm arası lezyonlar | 2 cm |
| 4 mm'den kalın lezyonlar | 2-3 cm |
| İn situ melanomlar | 0.5 cm - 1 cm |
İn situ melanomlar teorik olarak metastaz riski taşımasa da, tekrarlama durumunda invaziv hale gelebilirler. Cerrahi sonrası oluşan doku kaybı; primer kapatma, deri grefti veya flep (doku kaydırma) yöntemleriyle onarılabilir.
Özel Lokalizasyonlu Melanomlar
Bazı vücut bölgeleri anatomik yapıları gereği özel cerrahi planlama gerektirir:
- Subungual Melanomlar: Tırnak yatağı altında yerleşen bu tür, tüm melanomların %3'ünü oluşturur ve genellikle parmağın uç kısmının (distal falanks) amputasyonunu gerektirir.
- Göz Kapakları ve Kulak: Bu bölgelerdeki yerleşimlerde estetik ve fonksiyonel korunma ön planda tutularak kişiye özel tedavi planlanır.
Lenf Nodu Değerlendirmesi ve Cerrahi İşlemler
Melanomun lenf sistemine yayılımını kontrol etmek, hastalığın evrelendirilmesi ve tedavisi için kritiktir. Lenf nodu tutulumu şu yöntemlerle tespit edilir:
- Fiziksel Muayene: Kasık, koltuk altı ve boyun bölgesindeki şişliklerin kontrolü.
- PET-BT İncelemesi: Radyoaktif madde tutulumu üzerinden metastaz takibi.
- Ultrasonografi: Atipik görünümlü lenf bezlerinin incelenmesi.
- Sentinel Lenf Nodu Biyopsisi (SLNB): Klinik olarak belirti vermeyen erken evre yayılımların tespiti.
Sentinel Lenf Nodu Biyopsisi (SLNB) Nedir?
Sentinel lenf nodu, tümörün yayıldığı ilk durak noktasıdır. Bu işlem, lenf nodu metastaz riski taşıyan hastalar için de facto standart kabul edilir.
- Kimlere Uygulanır: 1 mm'den kalın tümörlerde veya 1 mm'den ince olup ülserasyon/Clark Level IV özelliği gösteren hastalarda uygulanır.
- Nasıl Yapılır: Ameliyattan önce radyoaktif madde (Tc99) ve ameliyat sırasında mavi boya enjekte edilerek "bekçi" lenf nodu tespit edilir. El gamma probu yardımıyla bulunan bu nod çıkarılarak patolojiye gönderilir.
- Sonuçların Değerlendirilmesi: Eğer sentinel nod temizse ek cerrahiye gerek kalmaz. Metastaz saptanırsa hasta Evre III olarak kabul edilir ve radikal disseksiyon planlanır.
Radikal Lenf Nodu Disseksiyonu
Bu işlem, etkilenmiş bölgedeki tüm lenf bezlerinin temizlenmesi işlemidir. Temel amacı, hastalığın bölgesel yayılımını tamamen ortadan kaldırmaktır.
- Aksiler (Koltuk Altı) Disseksiyon: Kol ve üst gövde yerleşimli melanomlarda uygulanır. Seroma ve geçici sinir ağrısı gibi riskler barındırsa da iyileşme süreci genellikle hızlıdır.
- İnguinal (Kasık) Disseksiyon: Bacak ve alt gövde yerleşimli melanomlarda tercih edilir. Lenfödem (bacak ödemi) riskine karşı varis çorabı ve egzersiz gibi önlemlerle desteklenir.
- Boyun Disseksiyonu: Baş ve boyun bölgesi için uygulanan bu işlemde, hayati sinirler ve damarlar korunarak fonksiyonel boyun disseksiyonu yapılması hedeflenir.
Cerrahi işlemler tamamlandıktan sonra kesin evreleme yapılır. Gerekli durumlarda tıbbi onkoloji uzmanları ile koordineli olarak adjuvan (yardımcı) tedaviler (interferon vb.) planlanarak süreç tamamlanır.
