Lupus erythematodes ve gebelik
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Sistemik Lupus Eritematozus (SLE) Nedir?
Sistemik Lupus Eritematozus (SLE), vücudun bağışıklık sisteminin kendi dokularına saldırdığı, çoklu organ tutulumuyla seyreden kronik ve otoimmün bir hastalıktır. Genellikle 20-30 yaşları arasındaki kadınları (kadın/erkek oranı 8:1) etkileyen bu hastalık, özellikle siyah ırkta daha yüksek insidansa sahiptir. Günümüzde tıp dünyasındaki gelişmeler sayesinde, SLE hastalarında 5 yıllık yaşam şansı %90'ın üzerine çıkmıştır.
Gebelik ve SLE İlişkisi
SLE çoğunlukla çocuk doğurma çağındaki kadınlarda görülür ve hastalık klinik düzeyde önceden fark edilmese bile ilk tanısı gebelik sırasında konulabilir. Yapılan araştırmalar, gebe olan ve olmayan SLE hastaları arasında remisyon (iyilik hali) ve alevlenme açısından belirgin bir fark olmadığını göstermektedir. Ancak postpartum (doğum sonrası) dönem, gebelikteki yüksek steroid düzeylerinin aniden düşmesi nedeniyle alevlenmelere karşı en riskli süreçtir.
Gebelik Komplikasyonları ve Risk Faktörleri
SLE hastalarında bazı ciddi gebelik komplikasyonları normal popülasyona göre daha sık izlenir:
- Tekrarlayan düşükler (Habitüel abortus)
- İntrauterin Gelişme Geriliği (IUGG)
- İntrauterin ölüm (Anne karnında bebek ölümü)
- Preeklampsi ve eklampsi
Bu komplikasyonlardan temel olarak Lupus Antikoagülan Faktör (LAF) ve Antikardiolipin Antikor (ACA) sorumludur.
Olgu Sunumu: Klinik Bir Yaklaşım
34 yaşında, 18 haftalık gebe olan K.Y., yüksek tansiyon ve yüzde kelebek tarzında döküntü (rash) şikayetiyle başvurmuştur. Hastanın öyküsünde 15 yıl önce konulan SLE tanısı ve 1992 yılında saptanan aktif böbrek tutulumu mevcuttur. Yapılan tetkiklerde şu bulgular saptanmıştır:
- Tansiyon: 160/100 mm Hg
- Laboratuvar: Üre 72.8 mg/dl, Kreatinin 0.97 mg/dl, Sedimantasyon 100 mm/h.
- Antikorlar: ANA 1:20 pozitif, Antifosfolipid antikorları pozitif.
Hastaya immünsupresif (prednizon) ve antihipertansif (alfametildopa) tedavisi başlanmıştır. Ancak kan basıncının kontrol altına alınamaması ve böbrek fonksiyonlarındaki bozulma nedeniyle gebeliğin sonlandırılmasına karar verilmiştir.
SLE Tanı Kriterleri ve Klinik Belirtiler
Amerikan Romatizma Birliği (ARA) verilerine göre SLE teşhisi için aşağıdaki kriterlerden en az dördünün varlığı ve pozitif antinükleer antikor (ANA) testi gereklidir:
| Klinik Semptomlar (Dubois 1976) | Görülme Sıklığı (%) | Laboratuvar Bulguları | Görülme Sıklığı (%) |
|---|---|---|---|
| Artralji (Eklem Ağrısı) | %92 | Anti-DNA Antikor Pozitifliği | %99 |
| Ateş | %84 | Yüksek Sedimantasyon | %84 |
| Deri Belirtileri | %72 | Pozitif LE Hücre Testi | %80 |
| Lenfadenopati | %59 | Globulin Yükselmesi | %77 |
| Gastrointestinal Sorunlar | %53 | Kompleman C3-C4 Düşüklüğü | %75 |
| Myalji (Kas Ağrısı) | %48 | Anemi | %72 |
| Plörezi (Akciğer Zarı İltihabı) | %45 | Lökopeni | %61 |
Gebelikte Takip ve Tedavi Stratejileri
SLE hastalarında fertilite (doğurganlık) oranları normaldir; ancak kortikosteroid kullanımına bağlı amenore gelişebileceği unutulmamalıdır. Gebeliğin başarılı sonuçlanması için ideal olan, gebelikten 6 ay önce tam remisyona girilmiş olmasıdır.
Obstetrik Yaklaşım Protokolü
- Düzenli Takip: İlk dönemlerde 2 haftada bir, son trimesterde ise haftalık obstetrisyen ve romatolog ziyareti.
- Görüntüleme: 20. haftadan itibaren düzenli USG ve son trimesterde haftalık CTG kontrolü.
- Laboratuvar: Her trimesterde hemogram, idrar kültürü, kreatinin klirensi ve 24 saatlik idrarda total protein takibi.
- Antikor Taraması: İlk trimesterde Anti-fosfolipid, Anti-Rho (SS-A) ve Anti-La (SS-B) antikorlarının kontrolü.
Önemli Not: Anti-Rho (SS-A) antikorları pozitif olan gebelerin çocuklarında izole konjenital komplet kalp bloğu riski bulunmaktadır. Bu nedenle fetal kardiyak takip hayati önem taşır.
Sonuç ve Öneriler
SLE, reprodüktif performansı ciddi şekilde etkileyen ve yineleyen gebelik kayıplarına yol açabilen bir hastalıktır. Habitüel abortus incelemelerinde mutlaka APTZ ve ELISA-ACA testleri yapılmalıdır. Hastalara duygusal açıdan stabil bir yaşam tarzı ve istirahat önerilmeli; mevcut anti-inflamatuar tedaviler gebelik boyunca doktor kontrolünde sürdürülmelidir. Özellikle postpartum dönem, alevlenme riski nedeniyle çok yakından izlenmelidir.
