Kuru göz nedir ?

Kuru Göz Nedir? Gözyaşı Sistemi Nasıl Çalışır?

Kuru göz, temel olarak gözyaşının miktar veya kalite açısından yetersiz kalması durumudur. Göz çevresindeki bezler tarafından salgılanan gözyaşı, göz kapaklarının kırpılmasıyla yüzeye homojen bir şekilde yayılır. Görevini tamamlayan gözyaşı, yine göz kırpma hareketiyle punktum adı verilen küçük kanalcıklar ve nasolakrimal kanal aracılığıyla burun içine yönlendirilerek gözü terk eder.

Gözyaşı tabakası tek bir yapıdan ibaret olmayıp, üç farklı katmanın birleşmesiyle oluşur. Bu tabakaların herhangi birinde meydana gelen eksiklik veya yapısal bozukluk, kuru göz şikayetlerinin ortaya çıkmasına neden olur. Gözyaşı tabakasının yapısı şu şekildedir:

Kuru Göz Hastalarının Şikayetleri Nelerdir?

Kuru göz sendromu yaşayan bireyler, günlük yaşam konforunu etkileyen çeşitli semptomlarla uzmanlara başvururlar. Bu hastalar zaman zaman kuruluğun yarattığı irritasyon nedeniyle paradoksik sulanma (refleks olarak aşırı yaşarma) şikayeti de yaşayabilirler. Yaygın görülen belirtiler şunlardır:

• Gözlerde belirgin kuruluk ve yanma hissi,
• Batma ve yabancı cisim (kum varmış gibi) hissi,
• Gözde kızarıklık ve rüzgar/sigara dumanına karşı aşırı hassasiyet,
• Göz çevresinde mukus iplikçiklerin oluşması,
• Kontakt lens kullanımında zorluk yaşanması.

Kuru Göz Nedenleri ve Risk Faktörleri

Gözyaşı salgısı, hem erkeklerde hem de kadınlarda ilerleyen yaşla birlikte doğal bir azalma eğilimi gösterir. Ancak menopoz sonrası dönemdeki kadınlarda bu durum çok daha sık gözlemlenmektedir. Yaş faktörünün yanı sıra bazı alışkanlıklar ve ilaç kullanımları da kuruluğu tetikleyebilir.

Göz kuruluğuna neden olabilen ilaçlar ve maddeler:

1. İdrar söktürücüler ve tansiyon düşürücü ilaçlar,
2. Anti-alerjik ve anti-depresan ilaçlar,
3. Uyku ilaçları ve alkol tüketimi.

Sjögren Sendromu ve Ciddi Kuru Göz

Ciddi düzeydeki kuru göz vakaları, ağız kuruluğu ile seyreden Sjögren Sendromu ile ilişkili olabilir. Bu sendromda, genellikle eklem romatizması başta olmak üzere tüm vücut sistemlerini etkileyen bir immün disfonksiyon veya bağ dokusu hastalığı mevcuttur. Sjögren sendromu tipik olarak 50 yaş civarındaki kadınlarda daha sık görülür. Ayrıca kimyasal yanıklar ve cerrahi müdahaleler de kuru göz oluşumuna zemin hazırlayabilir.

Kuru Göz Tanısı Nasıl Konulur?

Kuru göz tanısı, bir göz doktoru tarafından gerçekleştirilen kapsamlı bir muayene ile kolayca konulabilir. Teşhis sürecinde hastanın detaylı öyküsü kritik bir rol oynar. Tanıyı kesinleştirmek için gözyaşının özel boyalarla boyanması veya gözyaşı şeritleri kullanılarak gözyaşı miktarının ölçülmesi gibi basit ama etkili testler uygulanır.

Kuru Göz Tedavi Yöntemleri

Tedavide temel amaç gözün nemli tutulması ve mevcut gözyaşının korunmasıdır. Bu doğrultuda uygulanan yöntemler şunlardır:

• Yapay Gözyaşı Takviyeleri: Gözyaşının yerini tutan damla ve jeller kullanılır. Günlük 4-5 kereden fazla kullanım gerektiren durumlarda, koruyucu madde içermeyen tek kullanımlık preparatlar tercih edilmelidir.
• Gözyaşının Korunması: Gözlük kenarlarının kapatılması, yüzücü gözlüğü kullanımı ve uyku odasında nemlendirici cihazların bulundurulması faydalıdır.
• Kanal Kapatma İşlemi: Gözyaşını uzaklaştıran kanalcıklar, doktor tarafından geçici veya kalıcı olarak kapatılabilir.
• Farmakolojik Tedaviler: Gözyaşı yapımını artıran ilaçlar mevcuttur; ancak terleme, çarpıntı ve bulantı gibi yan etkileri nedeniyle mutlaka doktor denetiminde kullanılmalıdır.

Yeni Tedavi Yaklaşımları

Son yıllarda kuru göz tedavisinde Siklosporin içerikli immün düzenleyici damlalar öne çıkmaktadır. Bu ilaç, majör gözyaşı bezindeki inflamasyonu azaltarak gözyaşı üretimini artırmaktadır. Ayrıca androjenler ve farklı immün modülatörler üzerine bilimsel çalışmalar devam etmektedir.

Kaynak: Op. Dr. H. SEN (Ümit Hospital) & Op. Dr. Ahmet UMAY (Bristol University / UK, 2013)