KORTIZON VE OSTEONEKROZ HASTALIĞI
- Osteonekroz, kemikteki kan dolaşımının durması sonucu oluşan bir kemik ölümü durumudur ve en sık kalça ekleminde görülerek ciddi kireçlenmelere yol açar.
- Vakaların yaklaşık yarısı kortizon kullanımından kaynaklanmakta olup, hastalığın kesin teşhisi için en güvenilir yöntem MR görüntülemesidir.
- Hastalığın erken evrelerinde uygulanan canlı kemik nakli gibi mikrocerrahi yöntemler, kalça protezi ihtiyacını ortadan kaldırarak yüksek başarı oranları sağlamaktadır.
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Osteonekroz (Avasküler Nekroz) Nedir?
Osteonekroz; tıp literatüründe aseptik nekroz veya avasküler nekroz olarak da adlandırılan, kemikteki kan dolaşımının lokal olarak durması sonucunda meydana gelen kemik ölümü durumudur. Kemik, canlılığını sürdürebilmek için sürekli bir kan akışına ihtiyaç duyan dinamik bir dokudur. Kan dolaşımı kesintiye uğradığında, ilgili kemik dokusunda yerel bir ölüm gerçekleşir.
Bu ölü kemik alanı, özellikle eklem yüzeyindeki kıkırdağı alttan destekleyen bir bölgede ise ciddi komplikasyonlara yol açar. Destekleyici kemik dokusunun çökmesiyle birlikte eklem yüzü deforme olur ve bu durum zamanla eklemde kireçlenme (artroz) oluşmasına neden olur.
Osteonekroz En Sık Hangi Bölgelerde Görülür?
Osteonekroz vücudun farklı bölgelerinde ortaya çıkabilse de en sık görüldüğü yer, uyluk kemiğinin (femur) kalça eklemindeki yuvaya oturan baş kısmıdır. Kalça eklemini oluşturan bu kritik bölgedeki nekroz, başın yapısını bozarak hızla kireçlenmeye yol açar. Hastalığın görülebileceği diğer bölgeler şunlardır:
- Diz eklemi çevresindeki kemikler
- Omuz eklemini oluşturan pazı kemiği (humerus)
- El bileği eklemi içindeki kemikler
- Ayak kemikleri
Bu bölgeler arasında en ağır sakatlıklara yol açan ve klinik olarak en riskli kabul edilen bölge kalça eklemidir.
Hastalığın Nedenleri ve Teşhis Yöntemleri
Osteonekrozun pek çok farklı sebebi bulunmakla birlikte, vakaların yaklaşık yarısını tek başına kortizon kullanımı oluşturmaktadır. Kortizon, birçok hastalığın tedavisinde hayati öneme sahip bir ilaç olsa da yan etkileri bakımından dikkatle takip edilmelidir. Özellikle yüksek dozda kortizon kullanan hastalarda, hareketle birlikte artan bir ağrı gelişirse vakit kaybetmeden uzman görüşü alınmalıdır.
Hastalığın kesin teşhisi için en güvenilir yöntem MR (Emar) görüntülemesidir. MR sayesinde kemikteki kanlanma bozukluğu ve doku ölümü net bir şekilde tespit edilebilir.
Osteonekroz Evreleri ve Tedavi Seçenekleri
Osteonekroz toplamda 4 evre üzerinden değerlendirilir. Tedavi başarısı, hastalığın hangi evrede teşhis edildiğiyle doğrudan ilişkilidir. Özellikle erken yaşlardaki hastalarda kalça protezi uygulamasından kaçınmak için cerrahi müdahalenin zamanlaması ve yöntemi büyük önem taşır.
| Hastalık Evresi | Tedavi Yaklaşımı | Başarı Şansı |
|---|---|---|
| Evre 1 ve 2 | Canlı Kemik Nakli (Mikrocerrahi) | %60 - %80 |
| Evre 3 ve 4 | Total Protez Uygulamaları | Değişken |
Canlı Kemik Nakli ve Başarı Oranları
Evre 1 ve 2'deki hastalarda uygulanan canlı kemik nakli ameliyatı, %60-70 oranında iyileşme imkanı sunmaktadır. Bu yöntem, dünyada Duke Üniversitesi'nden Dr. Urbaniak tarafından popüler hale getirilmiş ve 3000'den fazla vakada %60-80 başarı oranı bildirilmiştir.
Kendi klinik tecrübelerimizde gerçekleştirdiğimiz 40'ın üzerindeki canlı kemik nakli operasyonunda, sadece iki hastada total protez uygulamasına geçilmek zorunda kalınmıştır. Bu ameliyatın yaygınlaşmasını sınırlayan temel faktör, operasyonun son derece ileri düzeyde mikrocerrahi bilgi, beceri ve birikim gerektirmesidir.
