Kadında Pelvik Organ Sarkması
İçerik yapay zeka ile optimize edilmiştir
Pelvik Organ Sarkması (POP) Nedir?
Pelvik Organ Sarkması (POP); kadında mesane (idrar kesesi), rektum (kalın bağırsağın son kısmı), rahim veya bağırsağın herhangi bir bölümünün tek başına ya da birlikte vajinanın ön, arka duvarından veya kubbesinden sarkması durumudur. Bu anatomik yer değişikliği, kadınlarda yaşam kalitesini ciddi oranda etkileyen fiziksel ve fonksiyonel sorunlara yol açabilmektedir.
Pelvik organ sarkması yaşayan hastalarda en sık görülen şikayetler şunlardır:
- İdrar kaçırma ve tutuk idrar yapma,
- Pelvik bölgede belirgin rahatsızlık ve sarkma hissi,
- Yürürken zorlanma,
- Sık tekrarlayan idrar yolu iltihapları,
- Cinsel işlev bozuklukları.
POP Görülme Sıklığı ve Risk Faktörleri
Toplumda POP görülme sıklığını tam olarak belirlemek zor olsa da yapılan çalışmalar, kadınların %30-45’inde bu durumun mevcut olduğunu göstermektedir. Özellikle çocuk doğurmuş kadınlarda görülme sıklığı belirgin şekilde artmaktadır. Yapılan araştırmalara göre, bir çocuğu olan kadınlarda POP riski hiç doğum yapmayanlara oranla 4 kat, iki çocuğu olanlarda ise 8 kat daha fazladır.
Pelvik Organ Sarkması İçin Temel Risk Faktörleri:
| Risk Faktörü | Açıklama |
|---|---|
| Doğum Sayısı | Doğum sayısı arttıkça risk katlanarak artar. |
| Bebek Ağırlığı | Yüksek doğum ağırlıklı bebek dünyaya getirmek önemli bir etkendir. |
| Yaşlanma | Dokuların elastikiyetini kaybetmesi sarkmayı tetikler. |
| Kas Zayıflığı | Pelvis tabanını oluşturan kasların zayıf olması temel nedendir. |
Pelvik Organ Sarkması Tedavi Planlaması
POP için en uygun tedavi planı; hastanın genel sağlık durumu, sarkmanın şiddeti, şikayetlerin boyutu ve yaşam kalitesi üzerindeki olumsuz etkiler göz önüne alınarak kişiye özel belirlenmelidir. Güncel tedavi seçenekleri; ameliyat dışı yöntemler, vajen içine yerleştirilen mekanik destekleyiciler (pezzer) ve cerrahi müdahaleler olarak üç ana grupta toplanır.
Ameliyat Dışı Tedaviler ve Pezzer Kullanımı
Cerrahi müdahaleyi kaldıramayacak kadar yaşlı veya ek sağlık sorunları olan hastalarda, hekim tarafından vajen içine yerleştirilen mekanik destekleyiciler (pezzer) tercih edilebilir. Bu yöntem şiddetli sarkmalarda yarar sağlasa da vajende tahriş, yara ve iltihap oluşumu gibi yan etkilere yol açabilmektedir.
Cerrahi Tedavi Yöntemleri
Cerrahi tedavinin temel amacı, pelvik organların normal anatomik yapısını yeniden sağlamak ve idrar yolları, bağırsak sistemi ile cinsel işleve dair yakınmaları ortadan kaldırmaktır. Ameliyatlar vajinal yolla veya karından (açık, laparoskopik veya robotik) gerçekleştirilebilir. Operasyon sırasında rahim alınabileceği gibi, uygun vakalarda rahim korunarak da işlem yapılabilir.
Cerrahi süreçte dikkat edilmesi gereken önemli noktalar şunlardır:
- İdrar Kaçırma Tedavisi: Eğer hastada sarkmaya eşlik eden bir idrar kaçırma durumu varsa, aynı seansta askı ameliyatları uygulanmalıdır.
- Ürodinamik Tetkikler: İdrar kaçırmanın nedeni ameliyat öncesinde mutlaka ürodinamik yöntemlerle netleştirilmelidir.
- Yöntem Seçimi: Cerrahın deneyimi, sarkmanın tipi (ön, arka duvar veya kubbe), hastanın yaşı ve ek hastalıkları yöntem seçiminde belirleyicidir.
Vajinal ve Karın Yoluyla Yapılan Ameliyatlar
Arka vajen duvarı sarkmalarında genellikle vajinal yol tercih edilir. Bu işlemde zayıflamış vajen mukozası çıkartılarak destek dokular orta hatta birleştirilir; bu bölgede genellikle meş (file) kullanılmaz. Vajen kubbesi veya rahim sarkmalarında ise hem vajinal hem de karından yapılan yöntemler mevcuttur.
- Sakrospinöz Tespit: Vajinal yoldan yapılan, vajen kubbesinin pelvisteki sakrumdan spinal çıkıntıya uzanan bağa tespit edildiği bir yöntemdir. Bu işlemde meş kullanılmaz.
- 4 Kollu Sentetik Meş: Vajinal yoldan uygulanır ancak yüksek miktarda meş kullanımı gerektirir. FDA, 2011 yılında bu yöntemin olası zararlı yan etkilerine karşı bir uyarı yayınlamıştır.
- Sakrokolpopeksi: Karın yoluyla (açık, laparoskopik veya robotik) yapılan bu işlemde, sentetik bir meş aracılığıyla vajen veya rahim sakrum kemiğine tespit edilir.
Sakrokolpopeksi ameliyatlarının başarı oranları, vajinal yoldan yapılan sakrospinöz tespit ameliyatlarından daha yüksek bulunmuştur. Sentetik meş kullanımına bağlı komplikasyon riskleri nedeniyle, 4 kollu meş uygulamalarında karar süreci çok titiz yönetilmelidir. Son olarak, cinsel ilişki çağı dışında olan ve ağır cerrahiyi kaldıramayacak durumdaki hastalarda vajinanın kapatılması (kolpoklezis) ameliyatı bir seçenek olarak değerlendirilebilir.
