İTP (İmmün Trombositopenik Purpura)

İTP (İmmün Trombositopenik Purpura) Nedir?

İTP (İmmün Trombositopenik Purpura), bağışıklık sistemindeki bozukluklar nedeniyle vücudun kendi kan pulcuklarına (trombositlerine) saldırdığı, kanamaya yatkınlık oluşturan bir kan hastalığıdır. Bağışıklık sistemi, bilinmeyen bir sebeple trombositleri yabancı ve zararlı olarak algılayarak başta dalak olmak üzere savunma organlarında parçalanmalarına yol açar. Bu süreç sonucunda kanda trombosit sayısı düşer (trombositopeni) ve deride purpura adı verilen kırmızı-mor renkli döküntüler meydana gelir.

Trombositler (Kan Pulcukları) Ne İşe Yarar?

Trombositler, kemik iliğinde üretilen ve kanın pıhtılaşmasında hayati rol oynayan en küçük hücresel elemanlardır. Kanama meydana gelen bölgede birbirlerine yapışarak bir tıkaç oluştururlar ve kanamanın durmasını sağlarlar. Sağlıklı bir bireyde kanda milimetreküp başına 150.000 ile 400.000 adet trombosit bulunur.

Trombosit sayısının düşmesi durumunda karşılaşılabilecek riskler şunlardır:

• 150.000/mm³ Altı: Trombositopeni olarak adlandırılır; yaralanma ve ameliyat sonrası kanamalar uzar.
• 50.000/mm³ Altı: Küçük darbeler sonucunda vücutta kolayca morarmalar oluşabilir.
• 30.000/mm³ Altı: Kendiliğinden oluşan morarmalar, durdurulamayan diş eti ve burun kanamaları ile kadınlarda uzamış adet kanamaları görülür.
• Kritik Seviyeler: Beyin kanaması ve iç kanama gibi hayatı tehdit eden riskler nedeniyle mutlaka uzman bir doktora başvurulmalıdır.

İTP Hastalığı Neden Ortaya Çıkar?

İTP’nin kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, bağışıklık sisteminin trombositleri yok etmek üzere antikor adı verilen işaretleyiciler üretmesiyle gelişir. Bu antikorlar trombositlere bağlanarak onların parçalanmasına neden olur.

İTP Tanısı Nasıl Konur?

İTP ön tanısı; hastanın öyküsü, fiziksel muayene bulguları, kan sayımı ve kan yaymasının incelenmesi ile konulur. Kesin tanı koyabilmek için trombosit düşüklüğüne yol açabilecek diğer hastalıkların elenmesi gerekir. Bu süreçte şu yöntemlere başvurulur:

1. Biyokimyasal testler ve virüs taramaları.
2. Kemik iliği incelemesi.
3. Karın ultrasonografisi.
4. Çocuk Hematoloji uzmanı tarafından yapılan detaylı değerlendirmeler.

İTP Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavinin temel amacı, düşük trombosit sayısına bağlı gelişebilecek hayati kanamaları (beyin ve iç kanama) engellemektir. Her hastada tedavi gerekmeyebilir; ancak trombosit sayısı 30.000-50.000/mm³ altına düşen ve kanama bulgusu olan hastalarda müdahale şarttır.

Kullanılan Tedavi Yöntemleri:

• İlaç Tedavisi: Bağışıklığı baskılamak için kortikosteroid (kortizon), intravenöz immünglobulin ve Anti-D kullanılır.
• İleri Seviye Tedavi: Hastalık kronikleşirse bağışıklık baskılayıcılar veya trombosit yapımını artıran yeni nesil ilaçlar tercih edilir.
• Acil Müdahale: Hayati tehlike anında trombosit süspansiyonları verilir.
• Cerrahi Müdahale: İlaç tedavisine yanıt alınamayan durumlarda son seçenek olarak dalağın çıkarılması (splenektomi) düşünülür.

İTP’li Hastaların Dikkat Etmesi Gereken Durumlar

Trombosit sayısı normalin altında olan bireylerin günlük yaşamlarında şu kurallara uyması kritiktir:

• Travmalardan Korunma: Bisiklete binme veya temas gerektiren sporlar gibi yaralanma riski yüksek aktiviteler kısıtlanmalıdır.
• İlaç Kullanımı: Aspirin ve benzeri ağrı kesiciler trombosit fonksiyonlarını bozarak kanamayı artırabilir; doktor onayı olmadan kullanılmamalıdır.
• Diş Tedavisi: Diş çekimi veya taş temizliği gibi işlemlerden önce mutlaka hematoloğa danışılmalıdır.
• Enfeksiyon Kontrolü: Bağışıklık sistemini korumak adına bulaşıcı hastalığı olan kişilerle temastan kaçınılmalıdır.
• Cerrahi Girişimler: Herhangi bir operasyon öncesinde cerraha mutlaka İTP hastası olunduğu bilgisi verilmelidir.